Mr Eva M. van der Dussen over fondsen Kunst verzamelen: het ...
Mr Eva M. van der Dussen over fondsen Kunst verzamelen: het ...
Mr Eva M. van der Dussen over fondsen Kunst verzamelen: het ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
• OGENBLIK •<br />
EX voto<br />
PROF. DR H.W. VAN O S<br />
Bonassola is mijn meest geliefde plek aan de Middellandse Zee.<br />
Een veilige baai omsloten door hoge bergen. Italiaans familieleven<br />
aan de kabbeling <strong>van</strong> <strong>het</strong> lauwwarme water, waar geen dreunende<br />
disco’s klinken en geen plaats is voor pompeuze jachten. Op <strong>het</strong><br />
strand zwaaien Gianni en Renate de scepter. Al vijfen<strong>der</strong>tig jaar<br />
huur ik bij hen strandstoel en parasol in ruil waarvoor ik ruimschoots<br />
wordt geïnformeerd <strong>over</strong> <strong>het</strong> leven in <strong>het</strong> algemeen en dat<br />
<strong>van</strong> Bonassola in <strong>het</strong> bijzon<strong>der</strong>. Gianni’s voorva<strong>der</strong>en bewoonden<br />
in de 14 de eeuw een goed verdedigbare toren, die zich nu uit<br />
zee voordoet als een brokkelig monument <strong>van</strong> een ver verleden.<br />
Grote zeevaar<strong>der</strong>s waren <strong>het</strong>. De zeelieden <strong>van</strong> Bonassola werden<br />
wel de vera aristocrazia del mare genoemd. In de vele maanden,<br />
waarin er op <strong>het</strong> strand niets te verdienen valt, bouwen Gianni en<br />
zijn vrienden in flessen modellen <strong>van</strong> de schepen <strong>van</strong> hun vermaarde<br />
voorou<strong>der</strong>s. De geest zit erin en hoeft er nooit meer uit.<br />
Gianni weet niet alleen alles <strong>van</strong> scheepsmodellen, maar ook <strong>van</strong><br />
geschil<strong>der</strong>de ex voto’s, waar<strong>van</strong> er vele in kerken langs de Ligurische<br />
kust te vinden zijn. In Bonassola is geruststellend weinig<br />
kunst, maar in de parochiekerk <strong>van</strong> Santa Caterina hangt een tiental<br />
ex voto’s. Ze zijn geschil<strong>der</strong>d door de enige schil<strong>der</strong> die de baai ooit<br />
heeft voortgebracht, Angelo Arpe. Tussen 1860 en 1890 schil<strong>der</strong>de<br />
hij op bestelling <strong>van</strong> zeelieden hun schip bij zwaar weer.<br />
Als <strong>het</strong> er naar uitzag dat hun een eerlijk zeemansgraf te wachten<br />
stond, dan baden zij tot Maria en zij bracht hen weer in veilige<br />
haven. Uit dankbaarheid werd Angelo gevraagd deze reddingen<br />
uit de nood in beeld te brengen. De schil<strong>der</strong>ijtjes hingen<br />
zij bij <strong>het</strong> hoofdaltaar <strong>van</strong> hun kerk,<br />
waar Gianni en ik er<strong>van</strong> kunnen<br />
genieten.<br />
Vanmiddag heb ik in de strandhut<br />
een groot fotoboek <strong>van</strong> Gianni bekeken<br />
met allemaal ex voto’s. Wat<br />
mij er <strong>het</strong> meest aan fascineert is de<br />
bijzon<strong>der</strong>e relatie die spreekt <strong>van</strong><br />
opdrachtgever en kunstenaar en <strong>van</strong> privé en publiek. Jij bent gered<br />
en uit dankbaarheid laat je dat aan ie<strong>der</strong>een zien door middel<br />
<strong>van</strong> een schil<strong>der</strong>ij. Liggend op <strong>het</strong> strand denk ik aan de Vereniging<br />
Rembrandt. Vele mensen die best een groot schil<strong>der</strong>ij kunnen<br />
betalen, moeten in hun leven stormen doorstaan. Als ze uiteindelijk<br />
in veilige haven zijn aangeland, zouden ze kunnen bedenken<br />
om in plaats <strong>van</strong> een ex voto een bestaand kunstwerk publiek op<br />
te hangen, zodat we er allemaal <strong>van</strong> kunnen genieten. Uit dankbaarheid.<br />
Reken maar dat Gianni en ik komen kijken ◆<br />
• OGENBLIK •<br />
Christofoor<br />
Henk Visch<br />
de oorlog. Dit werk zag mijn man later een<br />
keer bij hem in Parijs, in de Rue Santeuil.<br />
Hij wilde er niets voor hebben: we moesten<br />
alleen zelf <strong>het</strong> transport regelen, dat <strong>van</strong>wege<br />
de kwetsbaarheid <strong>van</strong> <strong>het</strong> beeld niet<br />
meeviel. Toen hij <strong>het</strong> bij ons thuis zag hangen,<br />
zei hij dat we <strong>het</strong> in brons moesten<br />
gieten. Maar Karel, zei ik, dat kun je <strong>het</strong><br />
beeld toch niet aandoen. “Gerust hoor”<br />
zei hij, “we laten er drie exemplaren <strong>van</strong><br />
maken, één voor jezelf, één voor mij en<br />
één voor de verkoop, dan houden we er<br />
nog wat aan <strong>over</strong> ook.” We hebben <strong>het</strong><br />
maar zo gelaten.’<br />
Teruglopend naar <strong>het</strong> station besef ik me<br />
opeens hoe <strong>van</strong>zelfsprekend de heer en<br />
mevrouw San<strong>der</strong>s met kunst omgaan. Ik heb<br />
helemaal niet <strong>het</strong> idee op bezoek te zijn<br />
geweest in een soort museum, hoewel de<br />
meeste werken die me omringden een<br />
museale status rechtvaardigen. Het was een<br />
volstrekt natuurlijke omgeving; de verzameling<br />
is een eenheid in verscheidenheid, er<br />
staat geen verkeerd werk tussen. Ik proefde<br />
de liefde en betrokkenheid <strong>van</strong> <strong>het</strong> echtpaar<br />
bij hun verzameling, bij de kunstenaars die<br />
ze gekend hebben en de nieuwe contacten<br />
die ze nog steeds opdoen. <strong>Kunst</strong> verveelt<br />
nooit en door de ruimhartige<br />
opstelling <strong>van</strong> de heer en mevrouw<br />
San<strong>der</strong>s kunnen de bezoekers <strong>van</strong><br />
diverse Ne<strong>der</strong>landse musea genieten<br />
<strong>van</strong> kunstwerken die daar ooit<br />
dankzij hun inspanningen zijn terechtgekomen.<br />
Ik denk terug aan mevrouw San<strong>der</strong>s<br />
die geïnspireerd vertelt op welke<br />
bijzon<strong>der</strong>e wijze zij <strong>het</strong> fragiele<br />
handgemaakte model <strong>van</strong> de grote<br />
sculptuur <strong>van</strong> Naum Gabo bij de Bijenkorf<br />
in Rotterdam wisten te verwerven. En haar<br />
boosheid <strong>over</strong> hoe dat grote beeld op dit<br />
moment wordt verwaarloosd. Ik denk aan<br />
de woorden <strong>van</strong> de heer San<strong>der</strong>s, die in zijn<br />
werkkamer glimlachend de kunstwerken<br />
<strong>over</strong>ziet en opmerkt: ‘ik laat me er ie<strong>der</strong>e<br />
dag weer opnieuw door inspireren.’◆