1998 - 2 - Orchideeën Vereniging Vlaanderen
1998 - 2 - Orchideeën Vereniging Vlaanderen
1998 - 2 - Orchideeën Vereniging Vlaanderen
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Bij de voorplaat<br />
Bmssavola flagellaris 8mb. Rodr.<br />
Soms kan de naam van een plant helpen die plant te<br />
herkennen, in veel gevallen eehter helpt de naam niet veel<br />
of is er geen herkenning, behalve wanneer de plant bloeit.<br />
Soortnamen zijn veelal ontleend aan de bloem: kleur, vorm,<br />
geur. Oat betekent als een plant niet in bloei is blijft het gissen.<br />
De geslaehtsnaam Bmssavolll zegt niets over de plant zelf.<br />
In de negentiende eeuw leefde er in Venetie de heer Antonio<br />
Musa Brassavola, hij was professor in de medicijnen en nog<br />
een aantal nabij liggende vakken aan de Universiteit van Ferrara.<br />
Kennis van en werken met planten maakte beroepsmatig<br />
al dee! uit van zijn dagelijkse leven, vandaar dat die kelmis<br />
zich wei eens tot een passie kon ontwikkelen:<br />
hij heeft zeer veel ontwikkelingswerk gedaan in de plantkunde:<br />
als dank i het gesbcht naar hem genoemd.<br />
Flagellaris is een heel ander verhaal. De vertaling van<br />
flagelillris luidt: lijkend op een zweep. In dit geval is nu eens<br />
niet de bloem de aanleiding geweest voor de soortnaam maar<br />
de habitus. Hij onderscheidt zich hier dan ook mee:<br />
de rolronde bladeren zijn tussen de 40 en de 50 cm lang en<br />
0,4 cm in doorsnede. Een prachtige sierlijke plant met als<br />
thuisland Brazilie, uit de ongelofelijk rijke orchideeenstaat<br />
Minais Gerais. J.Barbosa Rodriques was in 1882 de 'v inder',<br />
en gaf hem zijn naLlm. Een opvallende kenmerk is in zijn<br />
oorspronkelijke beschrijving van de vindplaats: voorkomend<br />
op bomen en rotsen. Oat vertelt ook iets over zijn plaats in de<br />
kas: een echte liehtminnaar. De plLlnt misstaat een rode gloed<br />
van optimaallicht niet. Gematigd-warm met in de groeitijd<br />
veel water, bloei rond de zomer. Een orchidee die aantrekkelijk<br />
is, ook al5 hij niet bloeit!<br />
A.Klallssen 2 11I1lart <strong>1998</strong><br />
Verslag bijeenkomst Werkgroep Masdevallia 17 januari<br />
<strong>1998</strong>.<br />
Op zaterdag 17 januari <strong>1998</strong> vanaf 12.00 uur kwamen uit<br />
diverse delen van het land de liefhebbers van Pleurothallio'iden<br />
samen in een bijgebouw van de Gereformeerde kerk aan de<br />
Oranjestraat te Lunteren. Om wederom te praten over hun<br />
gelicfde planten. Door een groot aantalleden werd een aantal<br />
prachtige soorten meegebraeht. De opkomst was dit maal zeer<br />
OToot, de zaal was bijna te klein. Omstree . s l3.30 uur werd de<br />
ijeenkomst geopend door de voorzitter. In ons midden was<br />
eveneens de kersverse nieuwe voorzitter van d N.O.V de Hr.<br />
Feikema. Hij kwam eens in de keuken van onze Werkgroep kijken.<br />
Op het programma stond na de bekende mededelingen enz,<br />
een lezing van de heren JooP Arends en Klaus Eisses, over hun<br />
reis afgelopen najaar naar Ecuador met een groepje orchideeenJiefhebbers<br />
uit het nOOl-den van het land. Door JooP werd<br />
uitgebreid ingegaan op alles wat was bezocht en ho zij het<br />
een en ander hadden ervaren. Door Klaus werden de dia's<br />
getoond en deze waren zoals wij dat gewend zijn in het blad<br />
Orehideeen van super- kwaliteit, met name een groot aantal<br />
bloemen van Lepallthes waren door hem op de gevoelige plaat<br />
vastgelegd, en dan te weten dat de bloemen meestal .kleiner<br />
zijn dan 0,5 cm. Al met al dus een zeer geslaagde middag.<br />
Na de loterij en een plantenbespreking werd de middag omstI-eeks<br />
16.30 uur beeindigd. De volgende bijeenkomst wordt<br />
gehouden op zaterdag 23 mei <strong>1998</strong>. Deze keer wordt de bijeenkomst<br />
gehouden in de nieuwe kas van Ton Sijm, Elbaweg 20 in<br />
Hem / Venhuizen. Op deze bijeenkomst kan men uitgebreid<br />
de colleetie planten van Ton Sijm bekijken. Vanaf omstreeks<br />
12.00 uur is een ieder welkom en rondom 13.30 uur vangen wij<br />
aan met de bijeen-komst. Zoals bekend heeft T011 Sijm een zeer<br />
uitgebreide collectie planten. Met name MasdevaHia's en Draula's<br />
staan bij hem hoog in het vaandel.<br />
Omstreeks 14.00 uur nadat u weer bent bijgepraat over alle<br />
nieuwe zaken van de afgelopen we ken, zal er een uitgebreide<br />
plantenbespreking zijn. Geli.eve vooraluw probleemkinderen<br />
mel' te brengen. Mogelijk kunnen we elkaar verder helpen.<br />
Met vriendelijke groeten<br />
Herman tel' Barch, voorzitler werkgroep Masdevallia.<br />
In Memoriam<br />
Jaap Harskamp<br />
Op 25 januari <strong>1998</strong>, kwam het droeve bericht dat ons Werkgroeplid<br />
Jaap Harskamp was overleden aan de gevolgen van<br />
een langdurige ziekte. Jaap is 68 jaar oud geworden.<br />
Jaap was van het begin af aan lid van de Werkgroep en was<br />
daar op zijn manier bijzonder actief mee bezig. Vaak kocht hij<br />
planten die anderen nog ni('t hadden. Kweekte deze vervolgens<br />
op tot flinke planten en deelde nadien deze planten,en<br />
vervolgens bracht hij ze mee naar de Werkgroep waar een<br />
ieder van ons dan zijn coUectie kon uitbreiden met [aap's planten.<br />
In menig kasje of vensterbank zullen dan ook Masdevallia's en<br />
Dracula's te vinden zijn met het bekende koffielepeltje van<br />
Jaap. De laatste jaren ging het allemaal wat minder met Jaap<br />
en met zijn planten, het leek of de fut eruit was. Maar zoals<br />
later bleek, begon zijn slechte gezondheid hem parten te spelen.<br />
De Heere heeft Jaap tot zich geroepen zoals op de rouwkaart<br />
stond vermeld. De laatste twee bijeenkomsten hadden wij hem<br />
al gemist en wisten wij dat hij niet goed zou aHopen, maar<br />
toeh is het nog sneller gegc1an dan menigeen had verwacht.<br />
Namens de werkgroep heeft JooP Arends de rouwdienst en de<br />
teraardebestelling bijgewoond. Wij wensen zijn vrouw, dochter<br />
en overige familiel eden veel sterkte bij dit vedies.<br />
Nal1le l1s het bestllllr, de voorzilter Herman tel' Barch<br />
Welkom Curac;:ao<br />
Het bestuur van de NOV was volledig "errast door de<br />
on tv angst van een brief van mevrouw Mildred Govaard,<br />
penningmeester van de Curat;ao Orchid Club. Zij schrecf ons<br />
in februari dat 17 leden van haar vereniging belangsteLling<br />
hadden voor een jaarabonnement op Orchideeen. Weliswaar<br />
was vorig jaar hierover al enige correspondentie geweest,<br />
maar dit grote aantal nieuwe leden haddcn we niet verwacht.<br />
Het bestuur heet u als nieuwe leden van harte welkom en<br />
hoopt dat l\ zich snel thuis wit voelen in de NOV<br />
Eigenlijk twijfelen we daar niet c1an, gezien de eeuwenoude en<br />
innige banden die er tussen Cura
Cuba, land vol<br />
•<br />
verrasstngen<br />
Nelis van der Cingel<br />
In aansiuiting op een reis naar Costa Rica bezocht schrifver<br />
dezes, samen met mevrouw Meifer-Yang uit Assen de<br />
"Vierde Internationale lVorkshop over Orchideeen" die<br />
van 19 tIm 21 november werd gehouden de Botanische<br />
Tuin van Soroa op Cuba. Dit onder auspiden van de Universiteit<br />
van Pinar del Rio, een stad die ten ZlV van<br />
Havana ligt.<br />
Nu is reizen naar Cuba nogal een avontuur. Het is een van de<br />
laatste bolwerken van het communisme en vertoont aIle<br />
verschijnselen van dien, zij het met een knipoog vanwege de<br />
Middenamerikaanse culturele inslag met veel muziek.<br />
Cuba is een steeds populairder wordende vakantiebestemming.<br />
Door de economische boycot van de VS is het land straatarm<br />
en deviezen uit toerisme zijn zeer gewild. Het land is relatief<br />
goedkoop. Vooral arrangementen van reisorganisaties waarin<br />
strandgenoegens centraal staan zijn gewild en aantrekkelijk<br />
geprijsd. En wie min of meer vrij wil rond.reizen is er naast een<br />
officieel toeristisch circuit dat draait op Amerikaanse dollars<br />
en waarbij Westerse prijzen worden gerekend, een illegaal<br />
circuit dat aanzienlijk goedkoper is. De reisgidsen informeren<br />
u hierover.<br />
Wie zich opgeeft voor een congres als hier genoemd valt<br />
uiteraard in de handen van een door de staat geleide organisatie<br />
d.ie logies e.d. regelt. In die kringen is de deelnemer een potentieIe<br />
bron van deviezen en daar wordt ook n aar gehandeld.<br />
Aan dit systeem zitten naar wij ontdekte.n onaangename kantjes,<br />
Men probeert overal een slaatje uit te slaan en je dient dus<br />
voortdurend op je hoede te zijn.<br />
iet altijd is doorzichtig hoe in dit land de vork in de steel zit.<br />
20 belandden we de eerste dag in een groot luxe hotel van 23<br />
verdiepingen waar diner en ontbijt schaamteloos overdadig<br />
waren. SchaamteJoos gezien de armoede onder de bevolking.<br />
De laatste dagen echter brachten we de nacht door in een universiteitshotel,<br />
waar we voor exact dezelfde prijs het slechtste<br />
ontbijt en diner kregen voorgezet sinds WOH.<br />
En om te illustreren hoe de bevotking het heeft mag hier het<br />
verhaal volgen dat de congresvoorzitter, tevens directellr van<br />
de bntanische tuin naar verluidt per maand 30 US$ verdient<br />
en een kelner in het grote hotel waarschijnlijk meer vangt<br />
omdat hij voor het sjollwen van je koffer zonder blikken of<br />
blozen 1 US $ vraagt en krijgt. Bedelen op straat is heel<br />
gewoon, evenals je clandestien sigaren aansmeren.<br />
De plaats waar de workshop werd gehouden, Orquideario<br />
Soroa, was prachtig gelegen in een bebost gebied in de Guaniguanicobergen<br />
op 200 m hoogte. Het gebergte reikt tot max.<br />
700 m, dus eigenlijk kun je beter van heuvelland spreken. De<br />
tuin werd in 1943 gesticht door een rijke advocaat ter herinnering<br />
aan zijn dochter Soroa. Van meet af aan was het een echte<br />
orchideentuin, waarin meteen al zo'n 700 soorten orchideeen<br />
werden ondergebracht. Bij deze botanische tuin hoort een toeristencentrum<br />
in de vorm van een bungalowpark, waar de<br />
deelnemers konden worden ondergebracht. In dit park stonden<br />
prachtige bomen vol met epifyten. Voortdurend waren er<br />
ook baltsende en zingende vogels om ons heen.<br />
En midden in het park lag een zwembad. Een goed restaurant<br />
zorgde voor onze maaltijden.<br />
De botanische tuin is ook nu nog min of meer gespecialiseerd<br />
24 Orchideeen 2/98<br />
in orchideeen. Er zijn meerdere. kascomplexen, uiteraard uitgerust<br />
met gaas in plaats ;ran met glas, wan t de tempeJatuur<br />
vormt er geen probleem of kostenpost. Enkele kasSel1 bevatten<br />
Cubaanse orchideeen, andere ook pbnten van elders. Een van<br />
de kassen stond vol met grote aantallen van enkel'e Phragmipedium-<br />
en Paphiopedilumsoorten, volgens kenners een<br />
enorm kapitaal vertegenwoordigend.<br />
Cuba kent 'slechts' zo'n 300 soorten orchideeen, waaronder een<br />
aantal endemen (soorten die alleen daar voorkomen). Oat lijkt<br />
niet zoveel, maar is toch zo'n 8-9 x zoveel als in ons land te<br />
vinden zijn. Cuba is 3,5 x zo groot als Nederland. Met deze<br />
303 soorten, om precies te zijn, is lIba op een na (La Espanola<br />
of Hispaniola, waarop Ha'iti en de Dominicaanse republiek<br />
liggen is nr. 1) het rijkste eiland in de Antillen wat orchideeen<br />
betreft.<br />
Ook in de fraaie bomen van de tuin zie je volop orchideeen.<br />
Tijdens on5 verblijf waren maar enkele soorten in bloei, waaronder<br />
CattlcYG II/edcma/miana. In de kassen bloeide Polyradiciol1<br />
gracilis, de fraaie kikkerorchidee.<br />
Polyradicioll gracilis in Soroa N.A. v.d (illgel<br />
Aan het congres namen vooral Amerikaanse ge·interessee.rd n<br />
dee!: Uiteraard vee I Cubanen, een grote clelegatie ui t rgentinie,<br />
vertegenwoordigers uit Venezuela, Peru, MeXico, Puerto<br />
Rico, Costa Rica enz. Uit Europa een drietal Duitscrs, een Italiaan,<br />
een Engelsman en twee Nederlanders. Onclanks dl' boycot<br />
waren er ook enkele Noordamerikanen en weI dE' bij 0115<br />
ook bekende echtparen Luer en Dressler. Uit Puerto Rico \Va,<br />
er o.a. de familie Ackennan. Hij is een bekende onderzoeker, oorspronkelijk<br />
afkomstig uit de VS.<br />
De uitnodiging voor het Congres (een betere naam dan Workshop,<br />
want er werden uitsluitend lezingen gegeven) die we<br />
ontvingen was in het Engels gesteld en suggereerde daarom<br />
Engels als voertaal. Maar tot onze verrassing bleek dat niet<br />
aileen het merendeel van de lezingen in het Spaans werd gegeven,<br />
maar dat zelfs geen simultane vertaLing werd verzorgd. Hooguit<br />
en illet consequent volgde een zeer summiere samenvat-<br />
Encyclia phoenicea, cndecl11 van Cuba N.A. v.d. Cingel
Ontboezeming<br />
H.G.Kronenberg<br />
kant prettig omdat dit<br />
de plant koeJt en bij<br />
voorbeeld ook de aan- .<br />
voer va n meststoffen<br />
mo eJijk maakt. Maar<br />
Terwijl ik dit schrijf is het begin juni, buiten is het 28°C<br />
en de lltchtvochtigheid is 50%. In de kas is het zeker 30"C<br />
aan de andere kant, als<br />
een plant maar weinig<br />
water ter beschikking<br />
ell de luchtvoc11tigheid lager dan 50%. Bijzonder toepasse<br />
heeft, is waterverlies<br />
lijk weer voor het hiernavolge/lde betoog.<br />
Enige jare/l geleden veranderde ik het oppotmellgsel en de<br />
ongewenst. Het openstaan<br />
van de huidmondjes<br />
zou kunnen leiden tot<br />
verzorging van mijn Paphiopedilum-planten wat ten<br />
gevolge had dat de plante/l veeI beter gingen groeien.<br />
het verdrogen van de<br />
planten. Maar het sluiten<br />
van deze mondjes leidt<br />
Toen viel het mij op dat ze niet het hele jaar door dezelfde tot het stoppen van de<br />
groeisllelheid vertoonden. Vooral in het voorjaar ell het<br />
Ilajaar was de groei goed, beslist bcter dan ill de zomer.<br />
fotosynthese. Sommige<br />
planten bleken voor dit<br />
probleem een oplossing<br />
Wat kon hiervall de oorzaak zijll?<br />
gevonden te hebben:<br />
houdt de huidmondjes<br />
overdag (bij lage lucht<br />
Omgevingsfaktoren<br />
vochtigheden) dicht,<br />
Minder goede groei moet aan iets te wijten zijn. De kastempe maar open ze 's nachts.<br />
raturen zijn 's zomers goed acceptabel: overdag 2S-30°C, Door de dan heersende<br />
's nachts 16-18°C. Het lichtniveauligt betrekkelijk laag: 85'Yo van hogere luchtvochtigheid<br />
het licht wordt weggeschermd en ligt in de zomer op februari verdampt er minder Papiriopedilu11/ rothschildianum A. KI, _ ••'en<br />
mrt. Beslist goed. De lichtduur is lang. Maar nooit ben ik in de vocht door de mondjes.<br />
literatuur enige opmerking tegengekomen dat lange dagen Winst dus. Maar daar tegenover moet de plant een systeem<br />
groeive.rtragend zouden werken. (Tenz ij er sprake is van bloei hebben dat C02 (tijdelijk) vastlegt. De volgende dag wordt<br />
be'invloeding, maar dat is een ander geval). Geprobeerd wordt dan dit tijdelijk vastgelegde C02 met behulp van licht (zulme<br />
om de luchtvochtigheid op min. 60'1,., te houden. Soms is deze energie) volgens de eerder beschreven reactie (H20 + C02) in<br />
lager, soms hoger. Over een oorzaak nadenkend van de ver suikers omgezet. Deze manier van nacht-C02- vastlegging<br />
minderde groeisnell1cid schoot mij iets te binnen. De perioden wordt wei de vetplanten-fotosynthese genoemd (CAM in<br />
van de dag met hogere temperaturen (en lage luchtvochtig engelstalige afkorting). Planten die zo hun C02 vastleggen<br />
heid) en lage temperaturen (en hogere luchtvochtigheid) moeten beschikken over opslagplaatsen. Ze zijn daarom<br />
verschillen per seizoen. Vereenvoudigd: 's winters 8 uur dag gekenmerkt door dikke bladeren. Zoals cactussen en vetplanten<br />
en 16 uur nacht, '5 zomers 16 uur dag en 8 uur nacht. Zou in die hebben. Ook sommige orchideeengesiachten of soorten<br />
dit verschil van lengte van perioden met lagere luchtvochtig hebben dtkke bladeren: soorten binnen de geslachten Phalaenheid<br />
een verklaring kunnen schuilen voor het groeigedrag van opsis, Cattleya en Masdevllllia om er een paar te noemen. Hoe<br />
mijn Paphiopedilum-planten?<br />
dikker de bladeren hoe ruimer gebruik van CAM mogelijk is.<br />
Een groot bezwaar is: de lichteffectiviteit van CAM is enorm<br />
veellager dan die van de gew()ne fotosynthese.<br />
Paphiopedilllni glaucophyllum A. Klaassen<br />
Twee soorten fotosynthese<br />
Het betoog \-vordt nu wat ingewikkelder. Rond 1900 werd het<br />
duidelijk dat planten licht benutten voor de opbouw van hun<br />
bouwstoffen. Fotosynthese wordt dit proces genoemd.<br />
Heel eenvoudig voorgesteld: water (H20) en koolzuurgas<br />
(C02) worden onder lichtenergie samengevoegd tot suikers.<br />
Afsplitsing van zuurstof (02) vindt plaats. De aanvoer van<br />
het C02 en de even noodzakelijke afvoer van de 02 geschiedt<br />
door de huidmondjes, die om deze aanvoer en afvoer mogelijk<br />
te maken open moeten staan. Maar dit openstaan leidt er ook<br />
toe dat er waterdamp uit de plant verdampt. Dit is aan de ene<br />
28 Orchideeen 2/ 98<br />
De toe passing van CAM leidt dan ook tot (uiterst) trage groei.<br />
Dacht men oorspronkelijk dat de gewone fotosynthese bij een<br />
groep planten voorkwam en CAM bij een andere, meer onderzoek<br />
leidde ertoe dat men ontdekte dat er ook planten waren<br />
die beide system en kODden toepassen. Onder 'stress' omstandigheden<br />
was liit CAM; onder niet-stress omstandigheden de<br />
vee I produktievere gewone fotosynthese. Van de relatief<br />
modernere orchideeen behoren bepaalde, aan hun uiterlijk<br />
herkenbare planten, tot de groep die beide systemen kunnen<br />
toepassen. Om goed en vlot te groeien passen ze de gewone<br />
fotosynthese toe. Onder minder gunstige (vocht)omstandigheden<br />
CAM.<br />
Minder goede mid-zomer groei<br />
Als een plant over twee versdllllende systemen voor fotosynthese<br />
beschikt is het nooit van te voren vast te stellen welk<br />
systeem op een bepaald moment werkt. Een feit is dat de<br />
luchtvochtigheden in een kas in Nederland wei hoger ligt dan<br />
bijvoorbeeld in een woonhuis, maar veel lager dan b . in de<br />
vochtige tropen. Ik hcrinner mij van een bezoek aan Kuala<br />
Lumpur, de hoofdstad van Maleisie, dat de ruiten van onze<br />
air-conditioned slaapkamer overdag aan de buitenkant beslagen<br />
waren. Het relatief geringe temperatuursverschil tussen de<br />
kamer en blliten leidde al tot condensatie van waterdamp.<br />
Zo hoog was daar de luchtvochtigheid. Planten die groeien op<br />
plaatsen met heel hoge lllchtvochtigheden zullen hun normaIe<br />
efficiente fotosynthese toepassen, maar ze zullen de atmosfeer<br />
overdag, hoe we ons best ook doen om hier een hoge lucht
Voor u gelezen<br />
Udai CPradhan en Satyam C.Pradhan 1997. 100 Beautiful<br />
Himalayan Orchids and how to grow them. 22x15cm. 131<br />
pag. Ge"ill. in kleur. Primulaceae Books, Abhijit Villa. Kalimpong<br />
734301. DGHC (W.B.) India. Fax 0091 355255673. ISB 81<br />
85423-03-0. US 36,-<br />
Weinig orchideeenkwekers zullen kunnen beweren dat ze<br />
derde of vierde genera tie kwekers zijn, maar de auteurs van<br />
dit boekje adverteren ermee.. Er zit dus veel ervaring achter.<br />
In de inleiding worden richtlijnen gegeven voor kweek van<br />
zaailingen en volwassen planten, worden potmaterialen<br />
beschreven en op 7 groepen orchideeen toegepast. Verder:<br />
Waar ze te kweken?, Ziekten en plagen en Klimaatzones in de<br />
Himalaya. Die informatie over zones en 'potgroep' is uiteraard<br />
terug te vinden bij de soortbeschrijvingen. Een honderdtal<br />
soorten word t voorgesteld. Veel bekende geslachten zijn vertegenwoordigd,<br />
maar ook enkele minder bckende, wat het boe.kje<br />
interessant maakt voor hen die zich op Himalaya-soorten<br />
specialiseren. De foto's varieren in kwaliteit van zeer matig tot<br />
goed maar bLijven gemiddeld achter bij wat we tegenwoordig<br />
gewend zijn. Het boekje is geschreven voor lndiase hobbyisten<br />
en wie er hier veel profijt van wil hebben zal goed de beschrijvingen<br />
van de klimaatzones moeten bestuderen.<br />
Voor afnemers van grotere aantallen bestaan er interessante<br />
dealerkortingen, die oplopen van 25'X, voor een boek tot 65'Yo<br />
voor 1000 boeken (sic'). Daar komen kosten van verzekering,<br />
vracht en inpakken bij. De prijs is niet zachtzinnig. vdC<br />
African Orchids in the Wild<br />
and in Cultivation. Door Isobyl<br />
eJ1 Eric La Croix; een uitgave<br />
van Timber Press, 133 S.w.<br />
Second Avenue, Suite 450, Portland,<br />
Oregon 97204, U A. ISBN<br />
0-88912-405-9. Prijs $ 39,95 380<br />
pagina's, 103 kleurenfoto's, veel<br />
tekeningen. 1997<br />
Isobyl en -ic La Croix zijn<br />
bepaald geen onbekenden in<br />
orchideeeniand: via hun<br />
bijdragen in verschillende<br />
Engelstalige bladen en eerder<br />
verschenen boeken, een van de<br />
bekendste is Malawi-orchids, hebben zij zich een gerespecteerde<br />
plaats in orchideeeniand verwarven. Hun naam staat voor<br />
ervaring, degelijkheid en professianele aanpak. Samen met<br />
uitgever Timber Press, en ik vind dat dat best eens gezegd<br />
mag worden, wordt er heel veel door hen voor orchideeenliefhebbe.rs<br />
gedaan. Ook nu weer een degelijk boek, kwalitatief<br />
goed afgewerkt, gebonden, met goed fotomateriaal in kleur, en<br />
dat voor nog geen 40 dollar. Wij hier in Europa hebben even<br />
de pech dat die dollar nu zo hoog staat, maar vorig jaar om<br />
deze tijd zou dit boek niet meer dan 68 gulden gekost hebben.<br />
Een vraag die ik mij bij de aanschaf van een boek altijd stel is:<br />
biedt het een verrijking in kennis, of is het weer iets van hetzelfde.<br />
De auteurs kiezen voor een eerder gebruikt concept, zie Malawi<br />
Orchids, 1991, uitgegeven bij Balkema in Rotterdam.<br />
De eerste negen hoofdshlkken bes tede.n ze aan een aantal<br />
bekende onderwerpen: geografie, klimaat,(naar mijn idee veel<br />
te weinig), landen van het gebied zuidelijk van de Sahara, iets<br />
over cultuur, etc. Dan komen er 280 pagina met beschrijvingen<br />
van geslachten en 500rten.<br />
Eerst een algemene inleiding, dan een sleutel en vervolgen5<br />
een korte b chrijving van een flink aantal soorten binnen een<br />
geslacht. Die beschrijving bestaat uit: korte be5chrijving van de<br />
500rt, vindplaats, verspreiding, cultuur, Een Flink aantal, maar<br />
lang niet aile, wordt ondersteLmd door een tekening en soms<br />
in het middenkatern een kleurenfoto. Staat er veel nieuws in<br />
dit boek? Ik heb niet veel kunnen ontdekken.<br />
30 Orchideeen 2/98<br />
Wat is dan de waarde van dit boek? Wei, alles staat bij elkaar.<br />
Degene die zich nll orienteert op Afrikaanse orchideeen zal er<br />
een klus aan hebben om literatullr te verzamelen. Veel is verouderd<br />
en niet meer verkrijgbaar. Dit boek brengt alles bijeen,<br />
maa omdat zoveel in zo weinig ruimte wordt gestopt, ook<br />
weer beperkt.<br />
Tk vind het desondanks een meerwaarde bieden voor mijn<br />
bibliotheek en heb het daarom , ook vanwege de aantrekkelijke<br />
prijs aangeschaft.<br />
A.Kll7l7ssen<br />
8febru17ri <strong>1998</strong><br />
Orchideetje<br />
Wie kan mij helpen aan de volgende artikelen tegen<br />
vergoeding van copieerkosten?<br />
Graag contact hierover met N.A.van der Cingel. Hooiweg<br />
185 976 r<br />
EG Paterswolde. Tel. 0503091902 of Fax 050<br />
3092011 Deze a.rtikelen heb ik nodig bij het schrijven van<br />
een vervolg op mijn Atlas of Pollination. Helaas lllkt het<br />
niet ze te vinden in de bibliotheek.<br />
Allen, P.A. 1951. Pollination in Coryl7llthes. AOS<br />
81111.19:528<br />
Erickson,R. 1965. Insects and Australian orchids.<br />
The Austr. Orchid Rev. 30:172-174.<br />
Schelpe, E.A. 1970 Selfpoliination, cleis togamy and apomixis<br />
among South-African orchid. SAO] 1:9-10.<br />
Warford,N.M. & B.Harrelll. 1996. Clowesia dodsolliarll1<br />
In memoriam<br />
CM. de Weijze<br />
Toch nog onverwachts ontvingen wij het droeve bericht<br />
dat CM. de Weijze na een zeer moedig gedragen lijden<br />
rusti t is ingeslapen.<br />
Vele wat oudere leden wilen zich de heer de Weij ze herinneren<br />
als een stllwende kracht achter diverse besturen<br />
en commissies (vooral in zaken die ons blad betroffen).<br />
Als voormalig tijdschriftcommissaris was hij degene die<br />
kleurendrllk in ons blad realiseerde. ok was hij de motor<br />
achter en mede-initiatiefnemer van de "Orchitheek".<br />
Terecht heeft het bestllur hem hiervoor benoemd tot lid<br />
van verdienste. Met zijn nuchtere kijk op onze hobby en<br />
zijn eigenzinnige humor wist hij zich altijd te onderscheiden.<br />
Een bijzonder mens is ons ontvallen. Mogen zijn<br />
vrOLlW en kinderen net als velen die met hem samengewerkt<br />
hebben met dankbaarh eid aan hem teJug denken.<br />
J.Lodewijk.
winter roodachtig. Ze veroorzaakt snel grote schade, die onder<br />
vorm van witte of ziLveradltige puntjes zichtbaar wordt, voornamelijk<br />
aan de onderzijde van de jonge bladeren. Bij een erge<br />
aantasting wordt een fijn spinsel gevormd, soms ook op bloeiwijzen.<br />
Spint gedijt voornamelijk in warme en droge omstandigheden.<br />
Ze komt voor op talrijke soorten orchideeen, meestal<br />
soorten met fijne bladeren, bijv. een aantal Dendrobiul'Il-soorten.<br />
De bestrijding kan uitgevoerd worden door een acaricide zoals<br />
broompropylaat (Neoron), fenbutatin oxide (Torque), dico£Ql<br />
(Kelthanel, dienochloor (Pentac), of tetradifon, maar ook<br />
sommige insecticiden hebben een werking tegen spint, zoals<br />
bifenthrine (Talstar). Belangrijk is om na 7 dagen een herhaling<br />
van de behandeling lIit te voeren.<br />
B. Een andere plaag op zeer veel planten zijn de weekhuidmijten<br />
(Tharsonemidae). Dit zijn zeer kleine, doorzichtige<br />
mijten die men met het blote oog en zelfs met een vergrootglas<br />
niet kan zien. Ze veroorzaken de vervorming van groeipw1ten,<br />
jonge bladeren en bloemknoppen en de verkorting van bloemtakken.<br />
In tegenstelling tot de spintmijten gedijen weekhuidmijten<br />
juist goed bij een hoge luchtvochtigheid. Te bestrijden<br />
met dicofol (Kelthane).<br />
C. Tot de familie der Tenuipalpidae behoren zeer kleine (0,25<br />
0,50 mm), platte ovale mijten, die rood, geel of groen gekleurd<br />
zijn. Ze komen voor op de onder- en bovenz.ijde van liefst<br />
dikke of vlezige bladeren, en veroorzaken er kleine vlekjes of<br />
ve.rkleuringen. De meest bekende behoren tot het genus Tcnuipaipus,<br />
zoals de Orchideeenmijt (T orchidam.I1l), en tot het<br />
genus Brevipaipus, zoals de Ligustermijt (B. abavatlls) en de<br />
Palmmijt (B. il1arnatlls). Bestrijding met dicofol (Kelthane).<br />
D. Mosmijten (familie Oribatidae), o.a. soorten van Gaillllllla,<br />
zijn trage, donkerbruine, bolvormige mijten die leven van<br />
schimmels of algen. Ze komen voor in sphasmwn of bosstrooisel,<br />
en kunnen uitzonderlijk schade bc.rokkenen aan bladeren en<br />
bloemen voor hun vochtvoorziening, bijv. in droge omstandigheden.<br />
Hun bestrijd ing kan geschieden door mid del van<br />
broompropylaat ( eo ron), dicofol (Kelthane), malathion, of<br />
tetradifon.<br />
E. Sommige mijten komen sled1ts voor op verzwakte planten,<br />
en kunnen dan schade geven door het prikken van gaatjes in<br />
bladeren en wortels. Hiertoe behoren de stro- en bolmijten<br />
(Tyropliaglls "pp. resp.Rllizagiyphus spp.), ook weI wortelmijten<br />
genoemd. Ze o-even aan dat er met de plant iets mis is.<br />
MILJOENPOTEN: Miljoenpoten (in het Engels millipedes)<br />
zijn 1 -3 em lange, meestal donkere, kortpotige dieren, die<br />
oprollen bij onraad, en zieh tra g voortbewegen; ze eten normaal<br />
piantenresten, maar soms oak levend plantaardig materiaa!.<br />
Men mag ze niet verwarren met duizendpoten (in het<br />
Engels centipedes), die langere poten hebben en snel lopen, en<br />
die nuttige dieren zijn (eten kleine dieren). De bestrijding van<br />
miljo npoten geschiedt het best door dompclen van de patten of<br />
gieten met ecn algemeen insecticide, zoals diazinon of lindaan.<br />
MUIZEN: Muizen en ratten kunnen bloemknoppen en jonge<br />
scheu ten eten. Ter bestrijding wordt h t plaatsen van een<br />
vergiftigd lokaas aanbevolen, bijv. Sorkil of Raeumin, maar<br />
ook een goede kat kan nuttig zijn.<br />
NEMATODEN: Nematoden of aaltjes zijn rnikroskopiseh<br />
kleine draadwormen, die bij zeer veel planten schade kllnnen<br />
veroorzakcn. Bij ordlideeen kunnen op de bladeren brlline<br />
strepen of onduidelijk begrensde bruine vlekken voorkomen;<br />
bij Fllaiael/apsis verbrllining van de bladbasis van voornamelijk<br />
de onderste bladeren. Dit zijn dus bladaaltjes, maar ook wortelaaltjes<br />
werden op Cymbidium gesignaleerd, waardoor de<br />
groei en de bloei van de planten sterk gehinderd worden, en<br />
de bladeren vergelen. De aanwezigheid van aaltjes kan slechts<br />
door specialisten bevestigd worden. Hun besrrijding kan<br />
gebeuren door aangieten van een oplossing met dazomet of<br />
met metam-natrium. Men kan de bladaaltjes ook uit de bladeren<br />
laten komen door besproeien of een hoge luchtvochtigheid<br />
of dagelijks gedurende 1 week dompelen in water van 18-20<br />
0c, en vervolgens met 0,5-1 % ammoniakoplossing bespuiten.<br />
34 Orchideeen 2/ 98<br />
Door het dompelen van de planten in water van 50 DC gedurende<br />
5 minuten of in water van 43 °C gedurende 10 minuten<br />
zouden de aaltjes eveneens afsterven. Bij deze behandeling<br />
moet men er even weI op letten dat de planten zelf door de<br />
hoge temperatuur niet beschadigd worden I<br />
ORCHIDEEENWESP: Het Orchideeenwespje (Paralleladipiasis<br />
callieyae) is een 2 tot 3 mm groot, roodachtig gekleurd galmugje,<br />
waarvan de larven bleek oranje tot geel zijn. Ze veroorzaken<br />
de verdikking van worteltoppen (galien) bij Catlieya, Dendrobillill<br />
en l.11elia. Bestrijding: zie onder Cattleya-stekelkever.<br />
OORWORMEN: Oorwormen zijn alleseters met een voorkeur<br />
voor dierlijk voedsel; ze eten echter ook zachte plantendelen,<br />
zoals bloemen. Bestrijding met een insecticide.<br />
PISSEBEDDEN: Pissebedden of muurvarkens zijn grijze,<br />
kreeftaehtige dieren die een vochtige omgeving nodig hebben:<br />
overdag schuilen ze tussen plantenresten of onder stenen.<br />
Ze leven van dood organisch materiaal, maar kunnen soms<br />
schade veroorzaken door vraat aan de wortels. Indien nodig<br />
kunnen ze worden bestreden door het strooien van mesurolkorrels,<br />
het stuiven van pyrethrines, of door de potten te dompelen<br />
in Unden. Men kan ze aanlokken door een uitgeholde<br />
aardappel of wor'tel of schijfjes sinaasappel; men kan ook<br />
zemels met metaldehyde of parijsgroen (koperacetoarsenaat)<br />
strooien. De hygiene. in de kas (verwijderen van dode bladeren,<br />
enz) is eveneens belangrijk om ze weg te houden.<br />
ROUWMUGGEN (Sciaridae): RouwI11uggen njn 0,5 cm grote,<br />
zwarte vliegjes die snellopen op planten of grand, en met grillig<br />
patroon rondvliegen. Ze leggen hun eieren in de grond, vooral<br />
waar veel humus of organische stoffen aanwezig zijn, en de<br />
slanke, glazig witte larven (ongeveer 0,5 mm lang) met zwarte<br />
kop vreten aan de wortels of in de stengels van planten.<br />
Men kan ze bestrijden door aangieten met carbofuran, diazinon,<br />
lindaan, of malathion; de volwassen vliegjes kW1l1en met Vaponastrip<br />
weggevangen worden (of door vleesetende plantjes).<br />
RUPSEN: De rupsen die we in de kas aantreffen zijn meestal<br />
afkomstig van uiltjes, dit zijn nachtvlinders die '5 avonds door<br />
het licht worden aangetrokken en binnenvliegen. Ze leggen<br />
hun eieren in groepjes af op de bladeren, en de aanwezigheid<br />
van rupsen wordt "erraden door grote vraatgaten en donkere,<br />
korrelvormige uitwerpselen. e rupsen worden meestal actief<br />
na zonsondergang, en kunnen dan weggenomen worden.<br />
Enkele vee I voorkomende soorten zijn de Turk e mot, de<br />
Gamma-uil, de Groente-uil, de Kooluil en de gaatvlinder.<br />
Ter bestrijding kunnen verschillende insecticiden aangewend<br />
worden, zoals bifenthrin (Tals tar), bromofosethyl (Nex.agan),<br />
carbaryl, deltamethrin, diazinon, dimethoaat, permethrin (o.a.<br />
Ambush), pirimifosmethyl (AeteILic), of trichloorfon (Dipterex).<br />
SCHILD- en DOPLUIZEN: Schildluizen l.ijn platte, meestal<br />
lichtgekleurde schijfjes die op de bovengrondse delen zitten<br />
van o.a. Caltieya, CaeiogYl1e, Cymbidium ell OncidiullI. In feite<br />
zijn dit de wijfjes die van onder een wasachtig sd1ild plantensappen<br />
opzuigen; vanaf hun volwassenheid blijven ze onbeweeglijk<br />
op dezelfde plaats. Mannetjes zijn langwerpig en wit,<br />
leven zeer kort en komen samen voor in groepjes. Schildluizen<br />
bereiken sled1ts enkele mm in diameter, maar vaak ontstaat<br />
er rondom hen een blekere of andersgekLeurd vlek in<br />
het plantenweefse!. Er zijn vele tientallen soortcn bekend op<br />
orchideeen. Sommige schildluizen kunnen veel schade veroorzaken,<br />
vooral de soort Diaspis boisdll vaiii op o.a. Callieya.<br />
Dopluizen zijn meestal iets groter dan schildluizen, donkerder<br />
van kleur (geel tot bmin), en de volwassen exemplaren bezitten<br />
een bol schild (bruin of geel met donkere vlekken). Men<br />
kan ze aantreffen op o.m. Yanda, Bifrellaria, Lycaste en Phaiael1apsis.<br />
Meerdere tientallen soorten werden op orchideeen aangetroffen.<br />
Aangezien dop- en schildluizen door en wasachtig
schild beschermd worden, is hun bestrijding niet eenvoudig.<br />
Beroepsmensen gebruiken zwaar giftige, systemische middelen<br />
zoals Temik en Gusathion, maar deze zijn voor een liefhebber<br />
verboden. Liefhebbers kunnen de \'olgende<br />
produkten gebruiken: diazinon, dimethoaat, malathion, pirimifos-methyl<br />
(ActeUic), en propoxur (Unden). Deze produkten<br />
kunnen een goed resultaat geven, op voorwaarde dat men de<br />
behandeling 1 of 2x herhaalt, telkens na 2 weken. Produkten<br />
op basis van een zomerolie of paraffine-olie (met toevoeging<br />
van malathion: KB Schildluis, Compo Anti-schildluis) kunnen<br />
ook gebruikt worden, maar men moet oppassen voor verb randing<br />
van jonge blader n.<br />
SLAKKEN: In serres zuBen we meestal de Grauwe naaktslak<br />
of het Melkslakje Agriolinrax reticu/alus (4-5 cm) of A/ae-uis (1-2<br />
cm, bruinzwart) aantreffen, e\'enals de kleine, bruin huisjesslak<br />
Oxychi/us ecl/arirls. Slakken vreten aan bloemen en bladeren,<br />
of aan wortelpunten, en laten steeds slijmsporen na. Ze<br />
leven hoofdzakelijk in de grond en komen 's nachts uit als de<br />
luchtvochtigheid hager wordt. Voor hun bestrijding kan men<br />
slakkenkorrcls strooien; deze zijn gemaakt op basis van metaldehyde<br />
of metiocarb (Mesurol e.d.). Men moet zc lieist boven<br />
lOoC toepassen, en droog houden. Men kan ook zelf lokaas<br />
met gif maken bijv., haver met een kleine hoeveelheid carbamaat<br />
(Unden, Mesurol WP of carbaryl), zemelen of rijst met<br />
metaldehyde-poeder. Ook bier lokt ze, zodat ze 's nachts<br />
kunnel1 weggenomen worden. Om slakken weg te houden<br />
kan men op de grond strooien met kalk of assen, of met diatomeeenaarde,<br />
dat voor de slakken een onoverkomelijke barriere<br />
vonnt (niet op de planten strooien: kan wondjes op de plant<br />
veroorzaken!). Om de slakken van een kostbare plant weg te<br />
houden kan men de plant op een omgeke rde bloempot zetten<br />
en omgeven door een waterbarriere; een bloemstengel kan<br />
men beschermen door ze aan de basis met waterafstotende<br />
watten of kapok te omgeven.<br />
SPINT: zie onder mijten<br />
SPRINGSTAARTEN: Springstaarten zijn kleine (enkele mm<br />
grote) vleugelloze insekten, die meerdere cm ver kunnen<br />
springen; ze leven van organisch afval, maar kunnen ook de<br />
wortels beschadigen als ze in te grote hoeveelheden voorkomen.<br />
Hun bestrijding gebeurt door middel van een algemeen insecticide<br />
zoals diazinon, dichloorvos, Lindaan, of propoxur.<br />
TRIPS: Trips zijn kleine insekten die behoren tot de familie<br />
d r Thysanoptera. Het meest bekend zijn de donderbeestjes,<br />
die vooral vo6r onweer rondvliegen. Trips zijn langwerpig en<br />
worden tussen 1 en 2 mm lang, en hun larven zijn vleugeUoos.<br />
Sommige soorten voeden zich met schimmels, maar andere<br />
zijn geduchte plagen op plClnten, en kunnen grote planten<br />
doen afsterven. Z zuigen cellen van bladeren en bloemen<br />
leeg, en veroorzaken 2 0 de typische witte tot zilverachtige<br />
plekk .n, die gelijken op de door spintmijten veroorzaakte<br />
vlekken. Ze kunnen ook de verbruining van hlo m n n<br />
bloemknoppen veroorzaken. De larven van verschillende soorten<br />
leven binnenin het plantenweefsel, en ze veroorzaken watervlekken<br />
met een donker centraal punt in de bloembladen VCln<br />
Cymbidiul1I en Pha/nel/apsis. In de kas komen vooral de<br />
Gestreepte kastrips (Partizenotitrip' dracacnae) en de Tabaktrips<br />
(Thrips labaei) voor. edurende de laatste jaren is ook de Californische<br />
trips (Franklinielln aecidentalis) algemener geworden, die<br />
berucht is omwille van haar resistentie tegel) de meeste pesticiden.<br />
Deze soort veroorzaakt voornamebjk ,;chade aan de hloemen.<br />
De meeste insecticiden zijn werkzaam tegen trips, bijv.<br />
acefaat (Orthene), carbaryl, carbosulfan, diazinon, dichloorvos,<br />
dimethoaat, etrimfos (Ekamet), Lindaan, malathion, permethr1ine<br />
(Ambush), pirimifosmethyl (Actellic), en propoxur (Unden).<br />
Er bestaan ook huismiddeltjes, zoals de planten wassen of<br />
spuiten met een aftreksel van tabak (opgepast giftig: nicotine!),<br />
of wassen met een mengsel van 20 gil zachte gele zeep en 10<br />
, cc brandspiritus (methanol). Na gebrnik van dit laatste middel<br />
moet men de planten naspoelen met water; voorzichtigheid is<br />
hier geboden, want middelen op bas.is VCln methanol kunnen<br />
bij bepaalde soorten (o.a. Paphiopedi/wu)<br />
verbrClnding van de bladeren veroorzaken.<br />
WANTS EN: WClntsen zijn insekten die enigszins op kevers<br />
gelijken, maar platter zijn. Ze kunnen tot enkele cm lang zijn.<br />
Ze steken en zuigen aan de bladeren, waardoor ze ronde, 1-3<br />
mm grote, bleekgele of zilverachtig gekleurde vlekken maken.<br />
Ze kunnen ook de bloemen vervormen door aan de bloemknoppen<br />
te zuigen. Uitheemse soorten, biju. Tenthecoris bie%r<br />
(4 mm lange, oranjerode wantsen met zwarte strepen, uit<br />
Zuid-Amerika) kunnen schade veroorzaken, maar ook<br />
inheemse soorten kunnen voorkomen, vaak binnengebracht<br />
samen met planten die lIit de tuin komen. Dc bestrijding van<br />
wantsen gebeurt door te spuiten met een algemeen insekticide<br />
(zie onder kevers); men kan ook proberen de dieren 's mOt'gens<br />
weg te vangen.<br />
WOLLUIZEN: Wolluizen zijn evenals schild- en dopluizen<br />
moeiLijk te bcstrijden omdat zc zich beschermen door een wasachtige<br />
stof, die bestaat uit een los, wit spinsel, de zogenaamde<br />
woL. Bovendien vcrs top pen 2e zich dikwijls: ze kruipen in de<br />
scheu ten tot dan de basis van de jonge bladeren, of tussen de<br />
schutbladen rond de bloemen. De wolluizen zelf (onder de<br />
wol) zijn lichtgekleurd (meestal rozel, en kunnen tot 1 cm lang<br />
word n . Ze blijven heel hun leven beweeglijk. Ze komen voor<br />
op talrijke soorten orchideeen (o.a. Catticya en Phaiaenopsis) en<br />
kunnen veel schade veroorzaken. Ze kunnen h , treden worden<br />
door bespuitingen met produk ten op basis van acefaat (Orthene),<br />
deltamethrin (o.a. Decis), diazinon, dimethoaat, lindaan,<br />
malathion, pirimifos-methyl (Acteliic), en propoxllr (Unden);<br />
een paar herhalingen van de behandeling met 2 weken tussenrllimte<br />
zijn noodzakelijk.<br />
Namens het bestuur hartelijk welkom aan de<br />
volgende nieuwe leden (vervolg)<br />
Hr T.AE. Schultlng, Louis Davidsstrailt 55,1311 LC Almert'.<br />
Hr S.A. Siemensma, Veranda 49, 1628 JW Hoorn.<br />
Hr E.J.F. Struver, R,intgenlaan 40b, 3131 RP Vlaardingen.<br />
Hr R Tomdssen, Picter dt, Hooghstra
Orchideeeen kweken<br />
als hobby<br />
door H.G. Kronenberg<br />
Hoofdstuk 7b. KALENDER tweede dee I<br />
Zomer<br />
Het tweede kwartaal van het groeiseizoen van orchideeen<br />
omvat de maanden juni, juJi en augustus.<br />
In deze periode groeien de planten volop, ook die laat<br />
gebloeid hebben (Phalamopsis). Volop groeien betekent veel<br />
water en voedingsstoffen (nog steeds een stikstofrijk mengsel).<br />
Planten die in deze tijd bloeien, vertonen groei en bloei tegelijk.<br />
Dit in tegenstelling tot b.v. Cymbidium die in deze tijd volop<br />
groeien, doch in de winter als ze geen groei vertonen, bloeien.<br />
Juni<br />
Deze maand heeft het meeste bcht van het jaar; de temperaturen<br />
liggen in juli en augustus meestal hoger.<br />
Gewenste kweektemperaturen zij nu;<br />
warm te maHg warm koel te<br />
kweken te kweken kweken<br />
planten planten planten<br />
aan te houden 24°e 22°e 18°e<br />
dagtemperatuur<br />
minimum<br />
nachttemperatuur 18°e 16°e lOoe<br />
Oncidium schillerianum A. Klaassen<br />
Vensterbank<br />
Alles er op rich ten om de planten goed te laten groeien;<br />
voldoende schaduw, voldoende water, voldoende mest,<br />
voldoende luchtvochtigheid. Het verdient aanbeveling stenen<br />
potten zo nu en dan uitwendig schoon te maken. Er zal misschien<br />
een zoutaanslag op zitten. Ook mogen de planten weleens<br />
helemaal in bad, zodat ze al het kamerstof kwijt raken.<br />
Spint houdt niet van zo'n onderdompeling, die is men dan<br />
meteen kwijt. Laat uw planten 's morgens in bad gaan, dan<br />
zijn ze 's avonds weer helemaal droog (dus op een goed<br />
drogende, zonnige dag ). Buiten staande of hangende planten<br />
controleren op ongedierte. Bij zonnig, drogend weer goed op<br />
de vochtigheid van de pot letten. Zo nu en dan eens de potten<br />
een half lIur in een tei! met water zetten zal ze goed doen.<br />
Kas<br />
Op zeer warme dagen zal het moeiIijk zijn in de koele kas de<br />
gewenste temperaturen te handhaven. Dag en nacht door<br />
36 Orchideeen 2/98<br />
draaiende afzuigventilatoren geven afkoeling. De maximumtemperatuur<br />
zal er wellicht niet erg door verlaagd worden,<br />
maar zodra de zon weg i daalt de kastemperatuur tot aan de<br />
buitentemperatuur, waardoor de gemiddelde dagtemperatuur<br />
lageP i dan zonder ventilatoren. Planten schijnen vooral op<br />
die gemiddelde dagtemperatuur te reageren.<br />
Luchtramen in de koele en matige kas behoeven niet gesloten<br />
te worden. In de wanne kas wordt aileen overdag gelucht.<br />
Al dit luchten verlaagt de I uchtvochtigheid erg en veelvuldig<br />
broezen moet dan voor aanvulling van vocht zorgen. Aileen<br />
als men zeker is dat de planten weer voor de nacht droog zijn,<br />
mag over de planten gebroesd worden. En dan nog maar<br />
aileen als het broeswater geen kalk bevat. Anders ontstaan er<br />
moeilijk te verwijderen kalkvlekken op de bladeren.<br />
Lang vochtig blijvende potten gaan bacterierot vertonen.<br />
Bloei<br />
In de zomermaanden zullen relatief weinig planten bloeien.<br />
Caltleya auranliaca en Oncidium-soorten zullen bloeien.<br />
Een enkele zomerbloeiende Paplziopedilu11l doel dit ook, zoals<br />
de groenwitte PaphiopedilulI1 I/wudiac.<br />
Juli<br />
Het licht is over zijn hoogtepunt heen, maar de temperaturen<br />
liggen hoger dan in juni.<br />
De kweker moet op dit veranderende karakter van het klimaat<br />
inspelen . De groei van de planten zal vooral aan het eind van<br />
de maand bij de meeste 500ft n (niet Plzaiacllopsis b.v.) gcleidelijk<br />
gaan afnemen, waarop gereageerd moet worden met een<br />
kunstmestgift met een lager stikstofgehalte.<br />
Gewenste kweektemperaturen zijn:<br />
wann te matig warm koel te<br />
kweken te kweken kweken<br />
planten planten planten<br />
aan te houden 24 c e 23°e 18°e<br />
dagtemperatuur<br />
minimum<br />
nachttemperatuur 19°e 16°e lODe<br />
t Het zal beslist niet mogelijk zijn een minimum temperatllur<br />
van lODe te bereiken, ten-vijl ook een dagt mperatllur van<br />
18 c e een illusie kan zijn.<br />
Vensterbank<br />
Juist bij uitstek een vakantiemaand en dat betekent datveelal<br />
minder ervaren mensen de planten zullen gaan verzorgen.<br />
Maak de verzorging zo gemakkelijk mogelijk. Geef aileen een<br />
instructie over watergift en niet over een kunstmestgift. Laat<br />
wei de omgeving bevochtigen, maar de planten zelf niet.<br />
Scherm altijd goed en geef geen instructie van: op donkere<br />
dagen mag het scherm weg! eontroleer voordat u weggaat de<br />
planten nog eens op insekten en bestrijdt ze. In 3 weken tijds<br />
kan er enorme schade aangericht worden. Laat de planten<br />
altijd goed vochtig achter. Anders bestaat de kans dareen niet<br />
ervaren watergever de planten volledig verdroogd achterlaat.<br />
Dat wardt dan een vervelend eind van de vakantie.<br />
De watergift dient in deze maand aan een iets geringere<br />
verdamping aangepast te worden. Planten blliten kUlU1en<br />
wellicht van diepe s haduw naar een plaats met wat minder<br />
schaduw verzct worden. Ze kunnen nll weI enige ochtend- en<br />
avondzon verdragen.<br />
Kas<br />
Met vakantie gaan betekent ook dat de verzorging van de kas<br />
uit handen gegeven wordt. Zorg dat de kas volledig<br />
geschermd is en laat dat de hele vakantieperiode zoo<br />
Merk planten die u weinig water geeft duidelijk: aile andere<br />
krijgen volop water. Attendeer speciaal op de behandeling die<br />
'plantjes op plankjes' moeten krijgen; elke dag tenminste broezen<br />
en op zaterdag een half UUf in bad.
a de vakantie het schermmateriaal weer in zijn oorspronkelijke<br />
positie terugbrengen, zodat CYlIlbidium, CattIeya en Oncidium<br />
al het licht krijgen dat ze graag hebben. Als de luchtvochtigheid<br />
buiten oploopt, kan ruimer gelucht worden<br />
zander kans op te sterke lIitdroging van de kas.<br />
Bloei<br />
SIechts weinig planten zullen nu bloeien; de voorjaarsbloeiers<br />
zijn uitgebloeid; het is nog te vroeg voor herfstbloeiers.<br />
De planten groeien.<br />
warm te<br />
kweken<br />
planten<br />
Augustus<br />
Alhoewel de dagen duidelijk<br />
beginnen te korten,<br />
liggen de temperaturen<br />
hoog, vooral de nachttemperaturen.<br />
Deze<br />
komen soms niet onder<br />
d , 15°C waardoor koel te<br />
kweken planten het moeilijker<br />
krijgen. Augustus is<br />
gewoonlijk de regeruijkste<br />
maand van het jaar: er zijn<br />
hoge luchtvochtigheden.<br />
De groei van planten<br />
neemt af en de kweker<br />
moet proberen nu zijn<br />
planten gocd te laten<br />
afrijpen: deze lUoeten<br />
bestaande plantendelen<br />
vol met reservestoffen<br />
vullen in plaats van nog<br />
meer of nieuwe scheu ten<br />
te maken. De bemesting<br />
mod daarom relatief N<br />
(stikstof)-arm en<br />
K (kalium)-rijk zijn.<br />
matig warm koel te<br />
te kweken kweken<br />
planten planten<br />
n ee 18°C<br />
aan te houden<br />
dagtemperatuur<br />
minimum<br />
24°C<br />
nachttemperatuur 18°C 16°C lOoe<br />
Vensterbank<br />
De zon heeft nu zoveel aan kracht ingeboet dat zeker aan het<br />
eind van de maand de planten die buiten staan in de zon gezet<br />
kLmnen worden om te profiteren van al het licht dat er is. Op<br />
de vensterbank kan het nag veel te warm worden en is schermen<br />
noodzakelijk. Er wordt minder water gegeven. Dat betekent<br />
dat niet per keer minder geven, maar de periode tU5sen<br />
twee watergiften verlengen. Actief groeiende planten krijgen<br />
nu ook meer water dan planten die duidelijk hun grod al aan<br />
het vertragen zijn en hun scheu ten laten afrijpen. Misschien is<br />
er bij Cyrnbidiul'n of Pllpi1iopedilum al iets van een knop te zien.<br />
Paphiopedilum maakt altijd eerst nog een klein blaadje: als<br />
men dat ziet komt de knop er aan (misschien pas over een<br />
maand goed 7ichtbaar).<br />
Kas<br />
In de kas is het een vrij rustige maand. Het schermdek kan<br />
verminderd worden tot ongeveer 40'1.. schermen. Luchten<br />
krijgt alle aandacht en dus ook de ziektebestrijding.<br />
Broezen moet nu voorzichtig gedaan worden en in de kOllde<br />
kas wordt niet meer gebroesd. Aile diersoorten, inclllsief slak<br />
• ken, zullen in grote getale aanwezig zijn en elke geboden kans<br />
om te beschadigen aangrijpen. U bent gewaarschuwd.<br />
011cidiUI11 xanlhornis A. Klaassen<br />
Phalaenopsis-planten kunnen in het begin van deze maand<br />
goed verplant worden. In tegcnstelling tot de meeste<br />
orchideeen, die als ze net weer met de groei begonnen zijn,<br />
verpot moeten worden, geldt voor Phalaenop"is verplanten in<br />
volle groei. Ze maken de komende maanden nog volop<br />
wortels en staan dan voor de winter weer goed vast.<br />
Bloci<br />
Bloei is schaar · dezt' maand. Binnen grote geslachten zoals<br />
Masdevallia bloeit. er elke maand wei wat.<br />
Onciditllll enderirIHwH A. Klrw5scn<br />
Orchideetje<br />
Te Koop gevraagd:<br />
Hct boek: "The Cultivated (Angraecoid) Orchlds of<br />
Madagascar", van Hillerman /Holst<br />
Ben Jansen, tel /fax 015-3696818<br />
37 Orchideeen 2/98
En omdat deze orehidee een goede beginnersplant is, heb ik<br />
deze plant gekozen als de te bespreken plant van deze Valkuil.<br />
Epidendrum ciliare<br />
Deze orehidee kent een groot verspreidingsgebied: van Mexico<br />
tot ver in Zuid-Arnerika. De plant is niet kritiseh wat zijn<br />
standplaats betreft: op rotsen als ook op bomen die altijd<br />
groen zjjn en op bomen die jaarlijks hun blad verliezen. Zo'n<br />
gegeven zegt al iets over de manier van kweken: E.ciliare moet<br />
een gemakkelijke pla.nt zjjn. Elke pseudobulbe, die ca. 20 em<br />
lang is, bevat 1 a 2 ca. 10 tot 20 em lange bladeren. De bloemstengel<br />
die weI tot 10 bloemen kan dragen, versehijnt tussen<br />
de bladeren aan de top van de pseudoblllbe. De bloemen kunnen<br />
weI 10 em groat worden. De sepalen en petalen zijn groen<br />
Een andere manier<br />
voor het kweken van<br />
Phalaenopsis<br />
H.G.Kronenberg<br />
Dit is geen artikeltje bedoeld voor kamer-orehideeen-kwekers.<br />
Aileen als je in een (matig) warme kas kweekt kan deze andere<br />
manier Sllcees geven. Hoe ben ik op deze andere manier van<br />
kweken gekomen? Ik wist al heel lang dat Vanda's in mandjes<br />
gekweekt worden met hoogstens een paar grove schorsbrokjes<br />
om de plant eruge houvast te geven. De watervoorziening van<br />
deze Vanda's is geheel afhankelijk van de luehtvoehtigheid,<br />
het dagelijks broezen en het wekelijks dopen in een emrner<br />
met een slappe kunstmestoplossing. Ik vroeg mij op een<br />
moment af of je Phalael10psis niet op bijna soortgelijke manier<br />
zou kunnen kweken. Een reden om iets aan het kweken van<br />
mijn Phalaenopsisplanten te veranderen was het feit, dat de<br />
wortels van deze planten niet zoals bij de aankoop netjes in<br />
de pot zitten en daar blijven maar op den duur over de<br />
buitenkant van de pot en over de houten latjes van mijn tablet<br />
gingen kruipen. Verpotten leidt dan tot een algeheel verloren<br />
gaan van de "buiten''vvortels. Bovendien blijkt dan vaak dat de<br />
"binnen"wortels- de wortels in de pot- allang opgehouden zijn<br />
met funetioneren. Verpotten, toch eens in de zoveel jaar noodzakelijk,<br />
was weer een waar "bloedbad". Deze situatie vroeg<br />
om verbetering.<br />
Er was echter nog een reden om mij te bezinnen hoe Plzalacl1opsis<br />
te kweken. De hybride planten die momenteel te koop<br />
zijn wijken in hun temperatuurbehoefte af van de wilde soorten.<br />
Ze vragen minder warmte. Deze warmtebehoefte is tijdens<br />
de seleetie blijkbaar gegaan in de riehting van een betere<br />
aanpassing aan het kamer-vensterbank klimaat. Maar de<br />
planten van de botanisehe soorten hebben nog wei de vroegere,<br />
hogere warmtebehoefte. Tenslotte las ik in The Manual of<br />
Cultivated Orchids Species'dat Phalaenopsisplanten ook in<br />
mandjes geweekt konden worden en dat die methode wellicht<br />
tot betere kweekresultaten zou leiden.<br />
Nu was de situatie rijp voor een experiment. Ik kocht een<br />
stukje groengeplastifieeerd, dikdradig, ruimmazig gaas en<br />
bracht dat boven in mijn matig-warme kas aan. Boven in de<br />
kas is het 2 -3°e warmer dan op het tablet en als ik daar mijn<br />
planten van botanische soorten zou kweken zouden ze een<br />
beter passende temperatuur krijgen. Ik maakte van groen volieregaas<br />
gaasmandjes waarvan de maat atllankelijk was van de<br />
grootte van het wortelgestel van de te ve.rplanten Phalaellopsis.<br />
Maar nu we.I een afwijking van de teeIt van de Va.nda's.<br />
van kleLlr. De lip en zuiltje zijn wit van kleur. De drielappige<br />
lip met franje heeft twee gele vlekken. De plant wordt gematigd<br />
gekweekt. Tijdens de groei van de nieuwe pseudobulbe,<br />
die in het voorjaar versehijnt, moet rijkelijk worden gegoten.<br />
Nadat de pseudobulben zijn volgroeid, is een rusttijd van 2 a3<br />
maanden nodig. De temperatllur mag in de \vinter niet<br />
beneden 14°e komen. Bloei vind t plaats in de herfst en winter.<br />
De bloei duurt ca. 3 weken. Deze orehidee kan veellieht<br />
verdragen. E.ciliare is niet kritiseh t.a.v. de luehtvochtigheid en<br />
lijkt me daarom bijzonder geschikt voor kweek op de vensterbank.<br />
YD.Feikema<br />
lk durfde het niet aan om in de mandjes een zeer gmt, weinig<br />
voehthoudend mengsel te doen. Het leek beter om een wat<br />
voehthoudender mengsel te gebruiken, omdat Fen eerste de<br />
overgang van pot naar mandje niet te groot moest zijn (hoewei<br />
ik ervaren had - zie boven- dat Phalaenopsisplanten grote<br />
ingrepen weten te overleven). Maar als tweede punt zijn Phalaenopsisplanten<br />
minder uitgesproken tak-epifyten dan Vanda's.<br />
Het zijn sehors-epifyten, planten die met hun wortels<br />
graag tegen vochthoudende plantendelen groeien, tegen<br />
takken en boomstammen. Er werd dus gekozen voor een<br />
oppotmengsel van vrij fijne schors en sphagnum. Bij het planten<br />
in het mandje werd op de bodem eerst een laagje mengsel<br />
aangebracht. Daarop kwamen de nog levende potwortels en<br />
met meer mengsel en enig aandntkken werd de Phaiacl10psis<br />
in het mandje geplant. Het mandje kreeg ophangdraadjes en<br />
het gaas een ophanghaakje, zodat de plant makkelijk afgenomen<br />
kan worden en in bad gestopt.<br />
Vol verwachting keek ik wat nll de wortels zouden doen.<br />
ALiereerst leek het, dat ze het op prijs stelden dat er wat vochtig<br />
oppotrnengsel besehikbaar was. Daar groeiden ze in. Maar<br />
-- en dat was te verwachten -- ze bleven er niet in. Zowel aan<br />
de zijkanten als door de bodem kwamen ze naar buiten en<br />
gingen in de lucht hangen. Bij de dagelijks broesverzorging -elke<br />
morgen en op warme dagen in de zomer maar ook op<br />
flinke stookdagen in de winter wei tweernaal per dagkwamen<br />
er druppels aan de worteltoppen te hangen, dntppels<br />
die door de aetieve wortclplU1ten opgenomen kunnen<br />
worden. Na enige tijd zie je dan nog weI dntppels op de<br />
bladeren, maar de wortelpunten zijn dan al droog. Het voeht<br />
is opgenomen. Het volgende probleem leek opgelost. De planten<br />
groeiden goed, rnaakten wortels en bloeiden. Ze behoefden<br />
niet meer verpot te worden. Hoogstens moeten zo nu en dan<br />
dnde wortels weggeknipt worden. En als je da niet doet, kan<br />
het ook geen kwaad. Twee jaar geJeden gingen de eerste planten<br />
aan het rek, vorig jaar en dit jaar breidde het aanta! planten<br />
lIit. Ik ben bijzonder tevreden met mijn kweekresultaten.<br />
Maar waarom kweken de kwekers hun planten niet zo?<br />
Ik denk dat er hvee doorslaggevende redenen voor zijn.<br />
Ten eerste moe ten ze een makkelijk verhandclbaar produkt<br />
leveren. Planten in potten zijn dat. Maar ook hebben ze_de<br />
planten, dit" vergeleken bij een suceesvolle hobbyist, maar relatief<br />
kort in eultuur. En dan treedt het buiten de pot wortelen<br />
nog niet of veel minder op. Tocn ik laatst op een van de beste<br />
liefhebbers-orehideenbedrijven kwam, stonden ergens nog een<br />
aantal overjarige planten. Ze groeiden prachtig, maar zaten<br />
met hun wortcls voUedig vastgegroeid en vormden eigenlijk<br />
geen handelswaar meer.<br />
Wellieht geeft het bovenstaande aanknopingspunten voor uw<br />
teelt. Misschien zegt 1I: oh, dat deed ik allang, maar misschien<br />
denkt u ook: dat is iets nieuws, ik ga het proberen. En dan is<br />
dit artikeltje niet voor niets gesehreven en heeft het bijgedragen<br />
aan de verbetering van het sucees met de teelt van Phalaenopsisplanten.<br />
39 Orchideeen 2/ 98
Dendrobium victoriae reginae J,G, de Graa! Schaarman Eindhoven '97, gOll den plak KeO