1995 - 4 - Orchideeën Vereniging Vlaanderen
1995 - 4 - Orchideeën Vereniging Vlaanderen
1995 - 4 - Orchideeën Vereniging Vlaanderen
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
n'plliOpt'ddlllll til imlll/h1m'<br />
(/1 Klaas.wlI)<br />
---------.<br />
4/95<br />
-<br />
TWEEMAANDELIJKS TIJDSCHRIFT VAN DE NEDERLANDSE ORCHIDEEEN VERENIGING<br />
2 Vij f eeuwen orchidee"n in beeld (9)<br />
4 Het geslacht tanhopea<br />
5 oIdaatje op pipactis helleborine<br />
6 r lideeen<br />
8 e vie!' sei.zoenen in llW kas<br />
11 0 hid een in de literatuur: postilion d'amour<br />
12 Ook Disa's doen het<br />
16 Encyclia baculus (Rchb.f.)<br />
18 Encyclia brassavolae (RchbJ.) Dress!.<br />
20 Orchideeen bUlten onze grenzen<br />
22 Encyclia cochleata
De vier seizoenen<br />
in uw kas<br />
Patrick Man/lens<br />
Maand voor 11laand aall alles dell ken kan wellicht niet.<br />
Een korte leidraad om hierbij te helpen is daarom nuttig.<br />
Wat verzorgillg van planten betreft is het waarschijnlijk<br />
moeilijker zo 'n leidraad samen te stellen dan voor verzorging<br />
van de installatie. Alle planten vragen immers<br />
een andere specifieke behalldeling. Voor de ene plant is<br />
een temperatuurtentgval funester dan voor een andere.<br />
Ook ons klimaat is onvoldoende standvastig om een<br />
standaardrichtlijn uit te stippelen. Ik denk evenwel dat<br />
al het onderstaande eenieder aan het denken kan zetten<br />
en zal werken als een goed hulpmiddel.<br />
Januari<br />
Een periode v,m betrekkelijke rust. Het is koeler en donkerdeI.<br />
De planten krijgen iets minder water. Wellieht het moment<br />
om planten eens om de beurt onder handen te nemen.<br />
Afsponzen kan reeds volstaan als watervoorziening en geeft<br />
gelijk de gelegenheid een grondige inspeetie te houden op<br />
zoek naar allerlei zuigend en vretend ongedierte. Dat gieten is<br />
welLieht in deze periode een zaak die de meeste aandaeht<br />
vraagt. We voelen zelf de luehtvoehtigheid bij lagere temperaturen<br />
ruet zo aan. Ooeh die luehtvoehtigheid is hoger dan je<br />
wei mag denken. Dat maakt dat de plant moeilijker kan verdampen<br />
en dan ook bij te gulle watergift niet tijdig kan opdrogen.<br />
Dit samen met iets lagere temperaturen kan heel wat<br />
leed doen ontstaan. Bij die inspeetie van onze planten is het<br />
nuttig oude bladeren en schutbladeren te verwijderen, zodat<br />
eventuele insecten, hieronder verborgen, ook opgemerkt worden.<br />
Februari<br />
Sommige koude soorten zoals Cymbidium bloeien nu. Te hoge<br />
luchtvoehtigheid kan de kwaliteit van de bloemen ernstig<br />
aantasten. Nu het nog 20 koud is en luehten vaak onmogelijk<br />
vanwege de gure wind en vrieste.mperaturen, kunnen we<br />
deze luehtvochtigheid moeilijk in de hand houden.<br />
Een beperkte watergift is hierbij de eerste vereiste. Geforceerde<br />
luchtbeweging d.m.v. kleine ventilatoren is erg nuttig.<br />
Maart<br />
Deze maand is vaak erg wisselvallig. Tijdens sommige zonnige<br />
dagen stijgt de temperatuur onder het glas. Dat is het<br />
moment om eens goed te luchten. Laat u eehter niet verrassen<br />
door plotselinge temperatuursdaling. Temperatuurgevoelige<br />
planten kunnen op korte tijd grote schade lijden. Het is maar<br />
al te vaak ook een maand met aanhoudende regen en duisterrus.<br />
Kortom een van de moeilijke periodes van het jaar en<br />
tevens de aanvang van verpottingswerkzaamheden. Heel wat<br />
planten hebben een periode van mst aehter de mg en net<br />
voor het ontwikkelen van de nieuwe wortels is dit het moment<br />
om aan verpotten te denken. We beginnen met de<br />
koudere soorten, die starten hun groeicyclus het vroegste.<br />
April<br />
De 20n staat al hoger dan je geneigd bent te denken. Vergeet<br />
zeker niet te schermeR. Kalken of aanbrengen van doek kan<br />
8 Orchideeen 4/95<br />
heel wat spijtige verrassingen voorkomen. Planten met zaehte<br />
bladeren verbranden sneller dan je verwaeht en brandsehade<br />
vraagt gewoonlijk een lange herstelperiode. \I\le kunnen in erg<br />
zonnige periodes profiteren om eens goed te luchten. Oit zal<br />
meteen de luehtvoehtigheid gevoeLig dm.kken. Maar al te<br />
vaak brengt dit mee dat allerlei plagen als luizen en spint de<br />
kop op steken. Preventief spuiten is wellieht ruet aan te raden,<br />
doeh extra aandaeht en snel ingrijpen lijkt de aangeweZeJ1<br />
methode. Verpotten is nog steeds aan de orde van de dag.<br />
Op regenaehtige dagen kan je pas verpotte planten best even<br />
droog laten staan; geknellsde planten welke te voehtig staan<br />
zouden anders gaan sehimmelen.<br />
Mei<br />
Tijdens een zonnige dag de gelegenheid om eens mstig alles<br />
buiten te zetten. Eens goed luehten en aile afgevallen bladeren<br />
en plantenresten verwijderen. Een moment om aan de<br />
kashygiene te denken. Haal uw warme kasplantjes wei tijdig<br />
binnen, de naehten en avonden kllnnen nogal verrassend kil<br />
zijn. We sehakelen ook om naar 20mertemperaturen.<br />
De stookkosten zullen iets temg lopen en de thermostaat kan<br />
rustig iets lagCJ' gedraaid worden . N ieuwe wortelgroei zal een<br />
indicatie van d plant zijn om ons voor deze temperatuursstoot<br />
te bedanken. a de ijsheiligen vliegen trouwens aile<br />
koude kasplanten de kas uit. Waar mogelijk worden ze onder<br />
bomen, besehermd tegen te felle zon, buiten gehangen.<br />
Cymbidiums worden nog eens verpot en krijgen een handvol<br />
gedroogde koemest tucsen de bulben gestrooid. Ons weer<br />
zal qua vvaterhuishouding verder wei alles vuor zijn rekening<br />
nemen. De planten worden opgehangen of op lattenbodems<br />
geplaatst om stagnerend water te voorkomen.<br />
Juni<br />
De maand dat stoken niet langer een noodzaak is.'s Naehts<br />
wellicht eens wat kouder, doch zeker de met thermostaat uitgeruste<br />
systemen zullen minder en minder dienst gaan doen.<br />
Wellicht de tijd bij uitstek am het verwarmingssysteem na te<br />
zien. Reiniging van schouwen, wieken" branders. Opvullen<br />
van reservoirs, want een leeg reservoir kan omwille van de<br />
hoge luchtvochtigheid gaan oxyderen. Daar de temperatuur<br />
wegvalt zal condens zicb vast zetten op de wanden en roest<br />
onvermijdelijk worden. Een vol reservoir is de simpelste<br />
manier om pit te voorkomen. Dit is d e aanvangstijd van overvloedige<br />
gietbeurten. Door de temperatuurstijgingen en de<br />
vveelderige groei is het haast onmogelijk teveel water te<br />
geven. Voor degenen die graag zijn plantjes wat eten geeft<br />
ook het moment om eens goed bij te mesten. Let wei op dat<br />
de planten nooit 'droog' bemest worden, hierdoor is het risico<br />
op verbranden te groot. Giet overvloedig na het bemesten.<br />
Juli<br />
Theoretisch de maand met de meeste zonne-uren. Vaak mag<br />
de kas dag en nacht open staan. Heel wat planten staan nu in<br />
de tuin. Enkel een afseherming tegen te hevigc zon is soms<br />
nodig. Op voorspelbaar lange, warme periodes wellicht het<br />
moment om de hele kas leeg te halen en waar nodig van een<br />
nieuw laagje verf of houtbeschermingsmiddel te voorzien.<br />
Veel van deze produkten geven schadelijke dampen. Goed<br />
luchten is vanzelfsprekend. Naderhand gelijk eens goed ontsmetten<br />
tot in kleinste hoekjes is meegenomen. Yoor de koelere<br />
sOOiten worden de temperahuen achter glas te hoog. Luehten<br />
en ventileren, sproeien en schermen is het enige wat rest voor<br />
degenen die de planten niet in de tuin kunnen onderbrengen.<br />
Augustus<br />
Een maand van relatieve rust. Aile planten doen het goed.<br />
'liVe blijven luchten en water geven. rIet bemesten wordt terug<br />
gebracht tot een minimum of zelfs gestopt. '5 Nachts blijven<br />
de ventilatoren aan staan. Vaa k ve.rtonen de dag-en nachttem
Orchideeen in de<br />
literatuur:<br />
postilIon d' amour<br />
Marcel Proust, Frans r011lanschrijver ( 1871-1922) geldt<br />
£lIs een groot autellr, die in een merkwaardige ronumreeks<br />
A 1£1 I'echerci1e du temps perdu de decadente aristocratische<br />
krhlgen vall 1'olld de eeuwwisselling beschreef.<br />
111 Du cote de chez Swann k01l1t de Cattleyabloem voor<br />
als postillon d'amour. De cOllrtisane Odette de Crfky<br />
wordt zo geassocieerd met orchideeen dat Jullian ill 1969<br />
zelfs (ten onrecTtte) beweerde in zijn studie over de<br />
Symbolistische schUders dat de orcltidee de literatllur<br />
binnenkwam dank zij Odette. Het verhaal speelt in<br />
Parijs:<br />
-Hij stapte met haar in het rijtuig dat op haar wachtte en liet<br />
zijn eigcn rijtuig er achteraan rijden.<br />
Zij hield cen boeket Cattleyabloemen in haar hand, en Swann<br />
zag door haar kanten zakdoekje heen dat z in haar haar aan<br />
een corsage uit zwanedons dezelfde bloem droeg. Onder haar<br />
avondkleed had ze een vlotte japon aan, die onder een schuine<br />
uit nijding in een grote driehoek een witte rok van falie:t.ijde<br />
liet zien. Van v ren in het decollete van d zwarte japon<br />
kwam witte zijde terug als klein tussenzetsel, waara n ok al<br />
een paar bloemen van de zelfde orchid eensoort vastgemaakt<br />
waren. Odette was nauwelijks bekomen van de schrik, di<br />
Swann vcroorzaakt had toen het paard terugschrok voor een<br />
hindernis en opzij sprong. Ze werden op de bank bijna van<br />
hun zitplaatsen geslingerd. Odette slaakte een gil en zat buiten<br />
adem te beven.<br />
- Het is niets, zei hij, wees niet bang.<br />
Hij pakte haar bij de schouder en drukte haar zacht tegen zieh<br />
aan, om haar vast te houden; toen zei hij tegen haar:<br />
- Je moet helemaal niets zeggen, gee.f maar antwoord met een<br />
teken, je bent nog helemaal buiten adem. Het geeft toch niet<br />
al ik de bloemen aan je decollete in orde maak, j bent helemaal<br />
in wanorde geraakt door de duw. Tk stop ze er wat dieper<br />
in anders verlies je ze nag.<br />
En zij, die niet gewend was, dat mannen haar complimenten<br />
m akten, gaf hem slechts glimlachend ten antwoord:<br />
ee, helemaaJ niet, het maakt me ni ts uit.<br />
Veeleer verlegen gemaakt door haar woorden, wellicht ook<br />
van gedachte met deze uitvlucht echt doel te hebben getroffen<br />
of naderhand ook ze.lf van mening dat hij werkelijk oprecht<br />
was geweest, riep hij uit:<br />
- Nee, nee, zeg vooral niets. je spant je teveel in, maak aileen<br />
maar een beweging, dan begrijp ik je heel goed. Werkelijk,<br />
maakt het je niets uit? Kijk eens, hier zit ee.n beetje... ik geloaf<br />
dat het stuifmeel is, dat daar op je is terecht gekomen; mag ik<br />
het met mijn hand wegvegen? Hindert het echt niet? Ben ik<br />
misschien te heftig? Kietelt het een beetje? Dat komt omdat ik<br />
het fluweel niet te erg wil wrijven. Maar kijk, ik moest het weI<br />
weer vastzetten, anders was het naar beneden gevallen;<br />
ik geloof dat als ik het er nog wat verder insteek.... Zeg eens<br />
eerJijk, val ik je daarmee niet lastig? Ook niet als ik er eens<br />
aan ruik, ik wi! aileen maar weten of ze geuren of niet.<br />
lk heb dat nog noait geprobeerd, mag ik? Je zegt het toch<br />
openlijk, niet?<br />
Glimlachend haalde ze haar schouders wat op, alsof ze zeggen<br />
wilde: 'Ie bent me een komiek, je ziet toch dat ik het prettig<br />
vind'.<br />
Met zijn andere hand streelde hij lang2aam hClar wang; ze<br />
keek hem strak aan, met die zachte ernstige blik van de vrol1wen<br />
van de Florentijnse.meesters, waarop hij haar zo vond<br />
lijken; haar glinsterende ogen, 2 0 groot en langgerekt als bij<br />
hen, leken zich uit de rand van het ooglid los te willen maken<br />
als tranen. Ze boog haar hals zoals ze dat allemaal doen,<br />
zowel in de heidense scenes als in d religieuze afbeeldingen.<br />
I.n haar houding, wals ze die ongetwijfcld gewoonlijk aannam<br />
en die ze voor gepast hield in zulke momenten en die bewl1st<br />
bedacht was, om ook nu niet te worden vcrgeten, leek ze uit<br />
alle macht haar gezicht ver van het zijne te houden, alsof ze<br />
door een onzichtbare kracht naar hem toe werd getrokken.<br />
Maar tenslotte hield Swann het zelf, voordat ze het als het<br />
ware t gen haar wil op zijn lippen liet zakken, een ogenblik<br />
tussen beide handen van zich af. Hij wilde zijn gedachten de<br />
tijd geven, de droom di hij zolang gekoesterd had zich herinneren<br />
en de verwerkelijking ervan beleven als een familielid<br />
dat me11 roept, opdat die van haar kant het succes Vi1l1 een<br />
kind dat haar na aan het hart staat mee aanschouwt.<br />
Misschien richtte ook Swa.lm zo zijn blik op dit gelaat van een<br />
Odette dat hem nog niet toebehoorde, dat hij nog niet eenmaal<br />
gekust had en dat hij nu voor het laatst zo zag.<br />
Di bilk waarmee men op de dag van v rtrek een landschap<br />
met zich mee wil dragen dat men voor altijd chter 7ich laat.<br />
Maar hij was 2 0 bedeesd tegenover haa.r, dat hij, omdat hij<br />
haar die avond tach bezeten had, nadat hij enuee begonnen<br />
was haar .attleyabloemen te schikken, hetzij uit vree h m te<br />
krenken, hetzij uit bezorgdh id dat hij na erhand als leugenaar<br />
tc boek zou staao, hetzij Llit gebrek a n vcrmetelheid om<br />
een nog hogere eis aan haar te ste.llen dan deze (die hij in<br />
ieder gevaJ kon herhalen omdat Odette r bij de eerst keer<br />
niet boos om was worden), in de dagen daarop dikwijls<br />
hetzelfde excuus gebruikte.<br />
Als zij attleya's op haar japon droeg zei hij:' Jammer, vanavond<br />
hebbe.n de bloemen geen steuntje nodig; ze zijn er niet<br />
uitgegleden zoals onlangs; toch geloof ik, dat dezE' hier niet<br />
helemaal goed zit. Mag ik eens kijken of ze niet sterker geme.n<br />
dan die andere?" Of als zij er geen droeg:" Ach? vandaag geen<br />
Cattleya's, nu heb ik helemaal niets bij je te doen".<br />
Op deze manier bewaarde hij en poosje dezelfde orde van<br />
dingen als op de eerste dag. Hij begon telkens met het zachtjes<br />
aanraken van Odette's borst en hals met vingers en lippen,<br />
telkens was dit het begin van zijn tederheden; en veellater<br />
nag, toen het schikken van de Cattleya's (of de hiemit resulterende<br />
symbolische handeling) allang in onbmik was geraakt,<br />
was toch de metafoor "Catlleyaatje spelen" een simpele uitdrukkin<br />
a geworden, die ze tenslotte geheel gedachte.nloos als<br />
bevestiging van de. daad van fy iek bezit g bmikten-waarbij<br />
men verigens niets bezit- n die in hun spraakgebntik voortleefde,<br />
waar zij nog een laatste herinnering aan die verge ten<br />
gewoonte overeind hield. Miss hien betekent ook deze bijzondere<br />
manier om h t liefdesproces te bevestigen niet precies<br />
hetzelfde als andere synoniemen. Men mag met be trekking tot<br />
vrOl1 wen nog zo blase zijn en het bezit van de meest verschillende<br />
ervan steeds v or dezelfde van ouds bekende ervaring<br />
aanzien, ze wordt toch tot een nieuw genot wanneer het gaat<br />
om moeilijk te veroveren vrouwen- of zulke die men daarvoor<br />
houdt - als men namelijk rtoe gedwongen wordt, hen door<br />
een of ander van tevaren on\'o rzienbaa.r detail in de omgang<br />
tot stand te brengen, zoals op de eerste av ond voor Swann het<br />
schikken van de Cattleyabl.oemen. Trillend hoopte hij op die<br />
avond (Odette z i hij tegen zichzelf, kon er zieh desnoods<br />
door Laten overreden, maar h t !liet bevroeden) dat het bezit<br />
van deze 'roUIN uit de grate lila bloemcn zou voortkomen; en<br />
het g not, dat hij reeds bespeurde en dat Odette, dacht hij,<br />
misschien slech ts duldde omdat zij zich er nog niet 'an<br />
bewu:;t was, leek hem daarom- zoals het de eerste man mag<br />
schoot, die haar uit jaloezie had aangevallen.<br />
Een boeket wonderschone bloemen<br />
stond dichtbij op een tafeltje.<br />
Als haar vader, een oude bedelaar,<br />
vraagt welke bloemen zze draagt, antwoordt<br />
ze: 'Orchideeen, mik maar eens'.<br />
De vertalingen van 'De doos van<br />
Pandora' werden uit Engeland en<br />
Frankrijk geweerd, vanwege hun immorele<br />
karakter. In dit laatste drama sterft<br />
Lulu als een ordinaire hoer door de<br />
handen van Jack de Ripper.<br />
In 1979 werd de opera van Alban B rg<br />
in Parijs voor het eerst opgevoerd met<br />
Teresa Stratas in de titelrol. Omdat Lulu<br />
in de opera uiteraard orchideeen droeg<br />
stuurde de impresario van de Parijse<br />
Opera Stratas na de voorsteUing bossen<br />
orchideeen.<br />
(vdC)<br />
Bijeenkomst van de Masdevalliawerkgroep<br />
d.d. 13 mei <strong>1995</strong><br />
Za terdag 13 mei jl. was cr weer em interessante<br />
middag vaal' de licfhebbers va n<br />
PleurathaiIidinae.<br />
Er werd even gesproken over de tentoonstelling<br />
in Leiden. Het werd jammer<br />
gevonden dat maar enk Ie leden<br />
met Masdeva.Ilia's op de tentoonstelling<br />
acte de presence gaven en dat er door<br />
de keuringscommissie niet of onvoldoende<br />
op de juiste benaming werd<br />
gelet. De inzenders van MasdevaUia's<br />
waren over de verzorging van de planten<br />
goed te spreken, hetgeen door de<br />
aanwezigheid van de heel' A. Vogel in<br />
de lijn der verwachting lag, gezien zijn<br />
ervaringen in de botcll1ische tuin van<br />
Amsterdam.<br />
De heren Arends en Sijm zullen bij het<br />
N.O.v. worden voorgedragcn als contactper<br />
onen om vragen te beantwoorden<br />
over Pleurolhallidinae.<br />
Verzocht werd om het .O.v. te steunen<br />
met een geldelijke bijdrage, wat in eerste<br />
instantie werd afgewczen, omdat<br />
men van mening was dat het een structureel<br />
proble m is. Wei is men bereid<br />
financiele ondersteuning te geven,<br />
omdat men ook gebruik maakt van het<br />
blad.<br />
Na de opening door de voorzitter werden<br />
dia's vertoond door de heer<br />
K. Eissens over bijna aile secties van de<br />
Pleurothallidinae. Het waren schitterende<br />
beelden van de meest zeldzame<br />
soorten.<br />
Daarna hield de heer Arends een interessante<br />
lezing over zijn teeltwijze,<br />
ondersteund door dia's. Er werd levendig<br />
gediscussieerd, vooral toen het<br />
onderwerp potgrond ter sprake kwam.<br />
De volgende bijeenkomst is gepland op<br />
zatc1'dag 9 septerllber <strong>1995</strong> bij de familie<br />
Sijm (Elbaweg 20, 1607 MP Hem/<br />
Venhuizen). Hem ligt tussen Hoorn en<br />
Enkhuizen. U kunt de hoge windmolen,<br />
die naast het adres staat, als baken gebruiken.<br />
U bent vanaf 12.00 um van<br />
harte welkom en er mag gekocht en verkocht<br />
worden. Ruilen kan echter ook<br />
leuk zijn. De middag wordt door de<br />
familie Sijm verzorgd en deze middag is<br />
gratis voor iedereen toegankelijk.<br />
A.P. Slim<br />
In memoriam Ore van Gelder<br />
Op 14 juni <strong>1995</strong> is na een slopende ziekte<br />
onze orchideeenvriend Dre van<br />
Gelder overleden. Het lijkt een cliche,<br />
het lang verwachte is geschied, maar je<br />
wordt stil, heel stil, als er wordt gebeld<br />
en Diny moet zcggen dat Andre in de<br />
middag toch plotseling is overleden.<br />
Ore was, zoals zijn vrouw Oiny het zo<br />
veelzeggend verwoordde, een orchideeenman<br />
in hart en nieren. Ais trouwe<br />
bezoeker van de Masdevalliaw rkgroep<br />
hebben wij Ore als een gewaardeerd lid<br />
met veel geestdrift en kundigheid<br />
mogen ervaren. Graag mocht hij vertellen<br />
over zijn reizen naar Zuid-Amerika<br />
en in het bijzonder Costa-Rica, waar hij<br />
de planten in hun eigen omgeving kon<br />
zien groeien. Met de kennis die hij vergaarde<br />
in de jungle ging hij naar huis<br />
om die in zijn hobbykasje uit te proberen,<br />
zo bouwde Ore met zijn technische<br />
achtergrond zijn eigen jungle. Hij was<br />
een veehter die anderen ni t met zijn<br />
ziekte wilde belasten, daarom wisten<br />
aileen de mensen om hem heen wat er<br />
aan de hand was. Zijn planten is hij tot<br />
het laatst blijven verzorgen en de bijeenkomsten<br />
in Lunteren heeft hij zo lan cy<br />
mogelijk bezocht. Wij verleizen in Ore<br />
van elder en groot orchid eenvri nd<br />
met een onuitsprekelijke liefde voor de<br />
natuur. De MasdevaLLiawerkgroep<br />
wenst mevrouw van elder en haar<br />
familie heel veel sterkte toe, hij was nog<br />
te jong.<br />
A.P. Sijl11<br />
Mededeling van de redactie:<br />
Door omstandigheden kon 11et KNOr<br />
artikej niet geplaatst worden.<br />
Het volgende artikcl van de serie<br />
Cattlya's verschijnt in het oktobernummer.<br />
Handwerkpakketten<br />
Binnen de Kring 't Gooi zit veel handwerkvlijt.<br />
Men ontwikkelt daar zelfs<br />
pakketten: het vierde i nu voltooid met<br />
o.a. afbeeldingen van Coelogyne cristata,<br />
Cycnoches chlorochilon, etc.<br />
Totaal zes opdrachten per pakket.<br />
Prijs per pakket /17,50, ex porto.<br />
Te bestellen bij: Kring 't Gooi,<br />
Mw. H. Nieuwenhuis-Visser,<br />
Heemskerklaan 27, 3742 AK Baarn<br />
Goed voorbeeld doet goed volgen!<br />
Er waait een andere wind door de<br />
Nederlandse Orchideeen <strong>Vereniging</strong>.<br />
Sinds het aantreden van het nieuwe<br />
bestum merk je overal de positieve aanzet<br />
bij kringen en individuele led en om<br />
de bedreiging van de NOV om te zetten<br />
in een kans: versterken van de vereniging<br />
door het winnen van leden, maar<br />
vooral het streven ze vast te houden.<br />
Tijdens de intemationale tentoonstelling<br />
van Kring Eindhoven 1990 in het weekend<br />
van 12 maa.rt <strong>1995</strong> trof ik bijgaande<br />
affiche verschille.nde keren op de tentoonstelling<br />
aan. Dit heeft nieuwe leden<br />
opgeleverd; hoeveel? Oat is in feite niet<br />
belangrijk: dit soort aktiviteiten betaalt<br />
altijd uit l<br />
TOil Klaassen<br />
19 l11aart <strong>1995</strong><br />
II fLIP<br />
WORDT NU LID VAN DE<br />
KRING EINDHOVEN 1990 '.0. flo 25.·<br />
lIOMAATSCHAP<br />
NEOERLANDSE ORCHIDEEEN<br />
VERENIGING flo 45.·<br />
INOIEN U VAN BElDEN LID WORDT<br />
KRUGT ALS BINNENKOMER EEN MOOIE<br />
ORCHIDEfENPLANT KADO<br />
DANK U.<br />
KR1NG EIN DHOVEN 1990 e 0<br />
Orch-j-deetje<br />
Gevraagd en aangeboden: winterharde<br />
orchideeen.<br />
Stuur voor soortenlijst e n aan uzelf<br />
geadresseerde en gefrankeerde envelop<br />
naar:<br />
Wilko Hofs tede. Ooormanstraat 6,<br />
6852 AK Huissen<br />
Orch-i-deetje<br />
Te Ruilen:<br />
Water destillatie unit (50x60x70 buitenmaten)<br />
voor (botanische) orchideeen<br />
planten. tel: 015-572848 na 18.00 uur.<br />
15 Orchideeen 4/95
EncyC/ia baCllllis. Foto: K. Eisses<br />
E chondyloblilbon: heeft een zeer lange en puntige lip.<br />
E. vagal1s: heeft een behaard lipdeeltje en opvallend ver uit<br />
elkaar staande bulben.<br />
E. chacaoensis: heeft eveneens een behaard lipdeeltje maar dan<br />
weer zeer dicht tegen elkaar staande bulben.<br />
E. lal1cifolia: heeft een lip die vee I gelijkenis vertoont met deze<br />
van E. c(1chleata maar het voarste deel is niet gestreept en de<br />
sepalen en de petalen zijn korter dan bij E cochleata. Schlechter<br />
beschreef Epidendrum beyrodtial1um, maar later bleek het<br />
El1cyC/ia baClilus te zijn.<br />
Bloeitijd<br />
De plant bloeit meestal omstreeks eind april tot ver in juni.<br />
De bloemen zijn als snijbloem niet bruikbaar.<br />
Hybriden<br />
Slechts tvvee kruisingen zijn officieel erkend en men gebruikt<br />
hierin nog de oude naam Fpidendnllll pel1totis:<br />
E. pentotis x Cattleyamossiae = Epicattleya pentomos<br />
E pel1totis x E. vitellillum = E. Beacon Fire<br />
Kultuur<br />
De mosselschelporchideeen zorgen bijna nooit voor bijzondere<br />
kweekproblemen en zijn daarom geschikt voor liefhebbers<br />
en zeUs voor beginners.<br />
Lich t: herinner tl nog de vindplaats (half zon en half schaduw<br />
onder het niet 211te dicht uitgegroeid gebladerte van eiken) en<br />
men weet d at de plant best op een beschaduwde plaats kan<br />
staan. In elk geval moet men de plant bij hevige zonnestraling<br />
beschutten en zorgen voor afdoende goedwerkende ventilatie.<br />
Deze twee eJementen gelden uiteraard voor bijna aile orchideeen.<br />
Water: wanneer in de lente de nieuwe scheu ten verschijnen<br />
moet men het water toedienen intensiveren, doch zorg er voor<br />
dat dit aileen trapsgewijze gebeurt: dus niet ineens van zeer<br />
weinig water naar zeer veel. Wanneer de nieuwe scheu ten<br />
dan wat later goed begilmen te groeien zal men probleemloos<br />
rijkelijk water geven en benevelen. De plant begint in het late<br />
voorjaar aan de bloemvorming. Deze ontvvikkeling ontstaat<br />
aan de toppen van de schijnknollen vall het vorig jaar. Zoek<br />
dus niet naar ontluikende bloemstengels aan de nieuwe nog<br />
onrijpe scheuten. Midden september rijpen de planten voluit<br />
en bij goed weer mag men de planten gedurende de zomer<br />
ook wei uit de serre halen en onder bomen hangen,<br />
bv in de tuin. TIjdens de wintermaanden begint men dan<br />
weer met het water geven te beperken tot het hoogst nodige:<br />
een uitgesproken droge behandeling is niet aan te bevelen.<br />
De plant kent dus geen echte rustperiode.<br />
De relatieve luchtvochtigheid is ideaal bij 50- 70'1.,.<br />
Tcmpemtuur: in de winter minimaal 15°C's nachts. Overdag<br />
mag de temperatuur oplopen en ook in de zomer is Encyclia<br />
bacillus tegen 28°C bestand.<br />
Potmateriaal: het beste nog zijn de oude kleipotten met grate<br />
afwateringsgaten: zij verhinderen stagna tie van water en<br />
mestresten. De bij ons bekende klassieke mengsels zijn zeer<br />
goed brllikbaar. De Duitsers mengen nog al eellS oude vergane<br />
bladeren van eik en beuk onder de bestaande mengsels.<br />
Opbinden op varenblokjes of wijnranken is ook mogelijk<br />
maar er dan wei voor zorgen dat de plant geregeld zijn rantsoen<br />
water en meststoffen (stikstof voornamelijk) kan krijgen.<br />
Opgebonden planten houden van een ondergrond tussen blok<br />
en plant die uit sphagnum of turf, of uit een mengeling ervan<br />
kan bestaan.<br />
Planten op blokjes moet men zeer dikwijls dopen.<br />
Meststoffen : toedienen is aangewezen en wei echt tijdens de<br />
echte groeiperiode (bv de klass.ieke 20-20-20 om de 2 weken).<br />
Bij opgebonden planten nooit vergeten meer stikstof dan<br />
gewoonlijk toe te dienen. De plant kan uit de blokjes geen<br />
stikstof halen wat bij andere mengsels wei het qeval is.<br />
De plant kan ook op de vensterbank gekweekt worden wanneer<br />
men de kweekregels respecteert.<br />
Samenvatting<br />
De meeste EncycJ ia-soorten hebben, net 211 d aanverwante<br />
Cattleya's, een gematigde kas nodig. Het tijdelijk en gedeeltelijk<br />
opdrogen van het potmateriaaJ bevordert de bloemvorming<br />
in de herfst. Zorg vooral voor een goed doorlatend<br />
mengsel. Verpotten aileen wanneer nodig maar liefst toch om<br />
de twee jaar. Een gaede drainering en een nauwelijks merkbare<br />
rustperiode zuUen zorgen voor bloemen op tijd en stond<br />
maar tevens zal een redelijke dosis geduld vanwege d<br />
kweker nodig zijn ...<br />
B. De Motte<br />
LEit: Orchikn jal111ari 1992<br />
17 Orchideeen 4/ 95
Encyclia brassavolae<br />
(Rchb.f.) Dressl.<br />
"brassavolae" omdat de bloem lijkt op Brassl1vola perrinii.<br />
Naamgeving<br />
Oorspronkelijk stond deze orchidee bekend onder de naam<br />
Epidendru111 brassnvolne Rchb.f. In 1961 zijn een groot aantal<br />
soorten van het g lacht Epidcndrul1l ondergebracht bij het<br />
geslacht Encyclin. De naam Encyclin is afgeleid van het griekse<br />
woord "enkyklein" en betekent "random insluiten": d e zaaddoos<br />
heeft een ronde vorm. Deze orchidee werd waarschijnlijk<br />
in 1848 door von Warszewicz op een hoogte van 2300 m<br />
op de vulkaan Chiriqui in het westen van Panama gevonden.<br />
De plant werd naar H.G.Reichenbach in Duitsland gestuurd,<br />
die in 1852 een beschrijving gaf onder de naam Epidendru1H in<br />
het tijdschrift "Botanische Zeitung". Later vond G.U.5kinner<br />
een exemplaar in Guatemala, dat hij naar Engeland stuurde.<br />
D ze plant bloeid daar voor het eerst in 1867. Tegenwoordig,<br />
met name in Duitsland, staat deze orchidee bekend onder de<br />
naam Horlllidium brassnvolae.<br />
Verspreiding<br />
Ene. brnssnvolne komI:', niet algemeen, voor vanaf Mexico over<br />
Midden-Amerika tot het westen van Panama. eze orchidee<br />
wordt gevonden in d e winderige en vochnge nevelb ossen op<br />
een hoogte tussen 1200 en 2500 m in het kustgebied van de<br />
Stille Oceaan. Het geslacht Encyclin, dat voorkomt in 1idden<br />
Amerika (met name in Mexico) en op de Caribisehe Eilanden,<br />
Omvat ca. 150 soorten.<br />
Beschrijving<br />
Enc. brnssnvolne groeit voornamelijk als epifiet. De olijfgroene<br />
pseudobulben van de hier besehreven plant hebben een lengte<br />
van 15 tot 18 em bij een br edt van 3 tot 4 em. Ze zijn vrij .<br />
plat, ovaal van vorm en een weinia gebogen . Evenwel zijn er<br />
ook planten b kend die kortere m r ronde pseudobulben<br />
hebben; in de literatuur wordt be ehreven dat d e pseudobulben<br />
3 tot 20 em lang kunnen zijn. De pseudobulben liggen<br />
min of meer tegen elkaar aan; h t dlizoom is ongeveer 4 cm<br />
lang. De pseudobulben zijn in de lengterichting enigszins<br />
gegroefd en bevatten twee bladeren. Deze bladeren zijn door<br />
een plat, ca. 1 em lang, 2.g. internodium van elkaar gescheiden.<br />
Het lijkt alsof uit het onderste blad als het ware een<br />
tweede, kl eine, p eudobulbe is gegroeid. De lancetvormige<br />
bladeren, die van dezelfde kleur zijn als de pseudobulben,<br />
zijn ongeveer even lang als de pseudobulben bij een breedte<br />
van 3 tot 5 em. Voordat de pseudobulben zijn volgroeid, verschijnt<br />
uit het bovenste blad reeds de spath, die kan uitgroeien<br />
tot een lengte van wei ca. 12 cm. De bloemstengel is ca.<br />
30 cm lang en bevat meestal 8 a10 bloemen die €. eI1 diameter<br />
hebben van ca. 8 em. De 4 a5 em lange sePe len zijn slechts<br />
4 mm breed; de iets kortere petalen zijn wat malleI'. De sepalen<br />
en petalen zijn in de d warsrichting opgerold en groenig<br />
geel van kleur. De lip, 31/2 bij 11/2 cm, heeft een hartvormige<br />
onderlap die aan de basis wit is en aan de top opvallend purper<br />
gekleurd. De lip is aan de basis met het zuiltje vergroeid.<br />
De ronde smalle zuil, ca. 11 / 2 cm lang, heeft een kleur die<br />
tegen het zwart aanLigt. De bloemen ruiken 's avonds sterk<br />
aromahsch. De bloei, di in de zomer plaats vindt, duurt ca.<br />
4 weken. De afgesneden bloemstengel is goed houdbaar.<br />
De wortels zijn vrij dun en vertakt.<br />
Plagen<br />
De bladeren van deze orchidee sme tten vrij gemakk lijk.<br />
Zorg ervoor dat voldoende luehtverplaa tsing langs d e plant<br />
plaats vindt. Aanbevolen wordt de plant regelmatig na te kijken<br />
op wol- en dopluis, aliloewel deze robuuste orchidee daar<br />
niet zo gevoelig voor i . Ev. spuiten met een oplossing van<br />
undeen.<br />
18 Orchideeen 4/95<br />
Encyclia bmssnvolne. Folo: K.Eisses<br />
Kultuur<br />
De oorspronkelijke groeiplaats geeft al enigszins aan hoe deze<br />
Ellcylin moet wor en gekweekt: in principe bij een niet t<br />
hoge temperatllll r n in een omgving met een hoge luchtvochtigheid.<br />
In de literatullf wordt zowel aanbevolen deze<br />
orehidce g matigd-k ud als oak gem. tigd-warm te kweken.<br />
Ervaring leert da t deze orehidee ill t erg gev elig is v or<br />
enige aria he in tcmperatuur. Dit wordt oak wei beve:tigd<br />
door de hoog te w arop Ellc. bmssnvolae in de natuLU groeit.<br />
Belangrijker is een voortd llrend hoge luchtvochtigheid en met<br />
name in de winter een zeer lichte plaats. Ondanks het feit dat<br />
deze orchidee wordt beschreven zeer bloeiwillig te zijn, leert<br />
de erv, ring d at d bloeist ngel zich wei varmt, maar daarna<br />
verdroogt zonder tot bloci te zijn gekomen. Elle. bmssnvolne<br />
kan het beste op een blokje worden gebonden; bijv. een stuk<br />
kurk waarop wat osmunda is bevestigd. Belangrijk is dat de<br />
vrij dunne, voor water zeer gevoelige, wortels na het giete.n<br />
w eer nel kunnen opdrogen. O ver het jaar bekeken, kan del'e<br />
orchidee h l beste als voigt worden gekweekt: D groei van<br />
een nieuwe Sd l ut vindt reeds vrij vmeg in 11 t voorjaar<br />
pJaat . Er word t dan meer water geg ven. Er moet voor word<br />
en gezorgd dat d snel rottende \ Orte '5 av nd.s weer voldoende<br />
droog zijn. Evenals in zi;n oorspTOnkelij ke groeigebied<br />
is een goede luehtcirculatie rand om de plant noodzakelijk.<br />
De p lant mo t dan op een enigszln bes haduwde plaats "vorden<br />
gezet. Meestal wordt in die perio e het glas van de kas<br />
van kalk voorzien, zodat de plant gewoon op zijn plaats kan<br />
blijven hangen. Als de bloernsten gel in de voorzomer uit de<br />
p seudobulbe van het vorig jaar \'ersehijnt, heeft de nieuwe<br />
p eudobulbe zich al behoorlijk n nvikkeld. Wei dient de relatieve<br />
luehtvochtigh id gedurend het hele jaar constant hoog<br />
te zijn. Volgens de litera tuur chijn t de prillc bloemstengel<br />
niet gevoelig voor water te zijn. Na d bloei wordt rijkelijk<br />
water gegeven en wordt bij I'oork ut in die periode flink<br />
gemes t.<br />
In de h rEst en de WiJlter 1110 t de plant veel licht hebben om<br />
de pseud bulbe te laten rijpen. De nachtlenlperatuUf mag<br />
dan dall'n tot 12 0 ; nog steeds bij een h oge luchtvochtigheid.
Orchideeen buiten<br />
onze grenzen<br />
fA Fowlic (vertaling Andre De Cock)<br />
Op zoek naar nieuwe ondersoortell van<br />
Paphiopedilum micranthum<br />
Op deze uitzonderJijke trip kwam ik China binnen via de<br />
spoorweg tussen Hong Kong en Guangzhou (Canton). Ik had<br />
mijn hoofdtelefoon op en luisterde naar een cassette met<br />
Chinese taallessen, dit tot grote nieuwsgierigheid van mijn<br />
medepassagiers. Een tameJijk jong kind kwam naar mij toe en<br />
wou ook eens meeluisteren. Ik drukte L>en oorschelp tegen zijn<br />
oor. In plaats van de een of andere westerse rockgroep te<br />
horen, zoals hij veronderstelde, klonken de klanken hem zeer<br />
bekend in de oren. "Wat is dat?", vroeg hij in het Cantonees,<br />
terwijl hij mij de hoofdtelefoon teruggaf. "Dit is de taal die<br />
eens geheel China zal verenjgen", antwoordde ik in mijn beste<br />
Cantonees.<br />
Ik ontmoette mijn gids in het station. Ik laadde mijn camerazak<br />
en andere bezittingen uit de treinwagon en spoedde mij<br />
in een klaarstaande taxi naar zijn adres. "Ik verwachtte een<br />
verkoper vanuit het verre binnenland, aCUl de grens van<br />
Guangxi en Yunnan, met een lading eigenaardige vormen van<br />
Paphiopedilul/1 nzicral1thum", vertrouwde hij mij geheimzinnig<br />
toe. "Waar ligt die plek precies, en kunnen we er op onze<br />
expeditie naar toe?", vroeg ik hem vol vertrouwen. "Hij komt<br />
uit Na Lau", antwoordde hij. Nu betekent "Na Lau" zoiets als<br />
"zeer sterk" in het Chine en ik Vroeg hem dan ook meteen<br />
wat dit eigenlijk betekende." a Lau" betekent "waar h t<br />
leven hard is" antwoordde hij sbl en keek mij met een stoere<br />
blik aan.<br />
De verkoper kwam door de deur. Hij droeg rubber schoenen,<br />
maar eigenlijk liep hij blootsvoets, omdat er geen zolen meer<br />
aan zijn schoeisellungen. Zonder iets te zeggen, sleurde hij<br />
een zak in de kamer. Zijn vereelte hand toverde een plant<br />
tevoorsc]ujn, damnCl nog een en nog een tot zijn zak volledig<br />
leeg was.<br />
De planten leken op Paph. micrantilwll, maar het waren geen<br />
gewone. De wortels waren ongelooflijk lang, zeker 30 em of<br />
nog langeI'. De bladeren waren zeer groot, smal en de brede<br />
waaier die ze vormden, had ik nog nooit gezien. "Hoe zien de<br />
bloemen er uit"? vroeg ik de zwijgzame verkoper. Mijn gids<br />
antwoordde in zijn plaats. "De bloemen gelijken op die van de<br />
Wen Shan verzameling, maar de petalen zijn ronder en mooier,<br />
de schoen is langer en meer naar buiten gekeerd.<br />
"lk stel vaal' dat we gedurende onze trip naar die plek gaan<br />
waar deze eigenaardigc planten groeien", verklaarde ik beslist,<br />
en de koop was gesloten.<br />
In Nanning aangekomen, trokken we in het luxueuze toeristenhotel.<br />
De volgende morgen gingen we op zoek naar een<br />
taxichauffeur die bereid WClS om ons naar de plek waar deze<br />
vreemde planten groeiden, te voeren. Onze bedoeling was om<br />
door Na Lau te rijden en via de top van de steile bergkloof<br />
naar het zuiden en dan naar het oosten te rijden om in<br />
Yunnan het plateau op te klimmen, op de rand van het platea<br />
u te ovemachten, om vervolgens over de berg naar de volgende<br />
stad te rijden om tellslotte via de noordelijke weg terug<br />
in Nanning aan te komen. De meeste chauffeurs weigerden<br />
gewoon om deze trip te doen. Uiteindelijk vonden we toch<br />
een bereidwillige die wou proberen ons naar de plaatsen te<br />
brengen die wij besclLreven hadden.<br />
20 Orchjdeeen 4/ 95<br />
Paphiopedi/um malipocl1se. Folo: A. Klaassen<br />
Reeds vroeg in de ochtend reden we over de weg naar<br />
Na Lau, dat in een smalie uitloper ligt van de Guizhou-vallei<br />
op de oevers van de rivier die al een hele nis uit het Guizhouplateau<br />
had gesleten.<br />
Soms draaide de weg, die de riviervallei volgde, en konden<br />
we op 1200 m hoogte de kalkrotsen bovenop het Guizhouplateau<br />
reeds zien vanuit de auto, maar het was nog ver weg.<br />
We reden tangs zwaar verweerde zandsteenformaties, de door<br />
overkultjvering verarmde grond werd helemaal weggespoeld.<br />
"Het is geen wonder dat het leven hier hard is" zei ik tegen<br />
mijn gids. Dit is nu een zandsteenstreek geworden omdat de<br />
rivier en de regen de vruchtbare bovenlaag helemaal heeft<br />
weggespoeld. Geen wonder dat de streek hier "Na Lau", waar<br />
het leven hard is, genoemd wordt. Zonder de maan werd de<br />
naeht donkerder en donkerder. De taxi reed op cen binnenplaats<br />
van een gebouw uit de jaren 30. De opgewonden dorpelingen<br />
dromden rond de auto. "De mensen zijn zo blij u te<br />
zien, mijnheer. Ze zeggen dat ze nog nooit iemand als u gezien<br />
hebben" zei mijn gids.<br />
lk was blij verrast met het logies in dit oud en eenvoudig<br />
gebouw. Er was zelfs een muskietennet voorzien aan het bed.<br />
Na nog een goedkeurende blik in mijn kamer geworpen te<br />
hebben, ging ik terug naar beneden, naar de gemeenschappelijke<br />
eetzaal. Ik wist niet wat mij hier te wachten stond, maar<br />
ik werd onmiddellijk vergast op een dampend bord met zeer<br />
sterk gekruide brede noedels, gelijkend op het Thais gerecht<br />
"Paht Thai". 11\ scruokte de noedels naar binnen en vroeg om<br />
nog een bord. De kok was verrukt over mijn eetiust en klaarblijkeLijke<br />
waardering voor zijn kookkunst. a volledig te zijn<br />
verzadigd, vroeg ik om de rekening voor mij en mijn gezelschap.<br />
Wij hadden voor Bfr 130 verbruikt. Het leven is toch<br />
niet zo hard hier in Na Lau, dacht ik bij mezelf.<br />
Bij het ochtendkrieken spoedden we ons uit Na Lau en volgden<br />
de oevers van de To Niang Jiang riviel; die het Guizhou<br />
plateau bespoelde. In een bocht van de rivier, in het takkengestel<br />
van een boom, ontdekte ik een Vanda in volle bloei.<br />
Deze soort werd nog nooit beschreven en daarom noemde ik<br />
hem Vanda guangxiensis Fowl., sp.nov.<br />
De rivierkloof in het Guizhou-plateau werd steeds smaJler en<br />
rechts van ons verscheen het voorgebergte van een verheven<br />
kalksteenplateau, dat op de zandstenen basis rustte.
StaniJopea wardii<br />
Deze pagina is gesponsord door Kring Noord Nederland van de NOV.