juli 2010 - Rijksgebouwendienst
juli 2010 - Rijksgebouwendienst
juli 2010 - Rijksgebouwendienst
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
sculpturaal, architectonisch, zelfs<br />
grafisch. Toch is de schilderkunst het<br />
vertrekpunt van haar werk en in feite<br />
gaan de monochrome panelen in het<br />
gebouw over de schilderkunst zelf.<br />
De met verfdruppels ‘ontsierde’<br />
zijkanten van het werk spelen in die<br />
zin een cruciale rol van betekenis.<br />
In het monumentale werk rafelt<br />
Tielemans als het ware de elementaire<br />
deeltjes van de schilderkunst<br />
uiteen en trekt ze het schilderij<br />
letterlijk buiten haar kader tot een<br />
driedimensionaal object. Zo<br />
verbeelden de opeengestapelde<br />
panelen in monochrome kleuren de<br />
lagen verf van een schilderij en<br />
doorbreken de in de ruimte<br />
geplaatste panelen de letterlijke<br />
platheid van het schilderspaneel.<br />
Tielemans lijkt het werk bovendien<br />
te doorspekken met de issues van de<br />
twintigste-eeuwse schilderkunst:<br />
diepte versus plat, figuratie versus<br />
abstractie, vorm versus kleur. Maar<br />
ze refereert niet alleen aan de felle<br />
strijd bínnen de schilderkunst, die in<br />
de vorige eeuw de stromingen<br />
steeds sneller deed opvolgen - en<br />
waarvan haar werk eigenlijk een<br />
visuele samenvatting is. Het sterk<br />
spiegelende oppervlak van met<br />
name de zwarte panelen kan ook als<br />
een verwijzing worden opgevat naar<br />
de onzichtbare positie van de<br />
schilderkunst in de recente kunstgeschiedenis.<br />
In de laatste decennia<br />
van de vorige eeuw raakte het<br />
medium ondergesneeuwd door<br />
nieuwe media als fotografie en<br />
videokunst en werd het einde van de<br />
schilderkunst verkondigd. Wie als<br />
kunstacademie in die tijd nog<br />
schilderde – laat staan figuratief –<br />
werd als een minkukel afgeserveerd.<br />
Zover kwam het voor Tielemans, die<br />
eind jaren negentig aan de academie<br />
als schilder afstudeerde, niet. De<br />
naweeën van de felle polemiek<br />
rondom de schilderkunst waren<br />
wellicht nog voelbaar, maar tevens<br />
was een kentering gaande. Het<br />
medium verrees de laatste tien jaar<br />
als een feniks uit haar as en<br />
Tielemans gold als jong schildertalent.<br />
Ze werd bekend met (installaties<br />
van) grote schilderijen van<br />
wonderlijke landschappen, won in<br />
2002 de Koninklijke Prijs voor de<br />
Vrije Schilderkunst en in 2005 de Prix<br />
de Rome. Kenmerkend voor haar<br />
werk is het gebruik van felle kleuren,<br />
lakverven en epoxyhars.<br />
eXPLOSie<br />
De geschilderde landschappen<br />
werden in de loop der jaren steeds<br />
abstracter en sinds een jaar of twee<br />
zijn ze volledig vervangen door<br />
ruimtelijke installaties van monochrome<br />
panelen. Het schilderij - en<br />
de schilderkunst - treedt in het<br />
recente werk van Tielemans op<br />
allerlei manieren letterlijk buiten<br />
haar kaders. Het werk in Rotterdam<br />
is daar een goed voorbeeld van.<br />
Tielemans bewerkstelligde met een<br />
dynamische constellatie van panelen<br />
een uitgekiend ruimtelijk effect in<br />
het non-descripte interieur van het<br />
gebouw. De monochrome panelen<br />
zijn zowel op elkaar gestapeld als in<br />
elkaar geschoven. Naast het gebruik<br />
van zwart en wit variëren de kleuren<br />
van felrood, helblauw, kanariegeel<br />
en gifgroen tot zachtroze en<br />
babyblauw. Ook de vormen van de<br />
monochrome panelen schieten alle<br />
kanten uit: ongelijke vierkanten,<br />
rechthoeken en vijfhoeken en<br />
langwerpige, puntige driehoeken.<br />
In het entreegebied bestaat het<br />
werk uit één schilderij dat in twee<br />
delen uiteen is getrokken. Via de trap<br />
naar de glazen veiligheidspoort loop<br />
je onder het hoog opgehangen,<br />
onderste deel van het werk door (de<br />
veelbesproken zijkanten van de<br />
panelen zijn hier extra goed<br />
zichtbaar). In het verlengde daarvan<br />
hangt op de muur voorbij de poort<br />
het bovenste deel van het werk.<br />
Doordat Tielemans het schilderij als<br />
het ware heeft laten exploderen<br />
ontstaat in de krappe entree een<br />
dubbele ruimtelijke werking. Een<br />
werking die wordt versterkt door het<br />
spiegelende oppervlak waardoor de<br />
omgeving in het werk integreert.<br />
Overigens mag de landschapsschildering<br />
dan uit het werk van<br />
Tielemans zijn verdwenen, het<br />
landschap zelf is dat nog niet. Wie<br />
goed kijkt ontwaart in de bonte<br />
constellatie nog een subtiele<br />
landschapssetting met piekende bergen<br />
en een stralende zon.<br />
tRiOMf<br />
Ook het werk in de liftgangen op de<br />
tweede tot en met de elfde verdieping<br />
geeft een sterk ruimtelijke<br />
werking aan de kleine ruimtes. Op de<br />
kopse muur van de gang stuit men<br />
op elke verdieping op een nieuwe<br />
constellatie van monochrome<br />
panelen. De bijna vierkante muren<br />
zijn geschilderd in zwart of grijs, of<br />
een combinatie daarvan, en worden<br />
integraal onderdeel van de compositie.<br />
Het maakt de platheid van de<br />
voorstelling compleet.<br />
Het bonte geheel op de tweede<br />
verdieping lijkt nog regelrecht<br />
afkomstig uit de explosie op de<br />
begane grond. Maar hoe hoger de<br />
verdieping, hoe minimaler de<br />
compositie. Alsof het werk in de<br />
entree zich naar boven toe steeds<br />
ijler uitstrekt. In zekere zin laat<br />
Tielemans ons met de snelheid van<br />
de lift alle hoeken van de schilderkunst<br />
zien. Op de elfde verdieping<br />
stuit men enkel nog op een glimmend,<br />
rood vierkant dat zich<br />
opvallend manifesteert op de zwart<br />
geverfde muur. De schilderkunst<br />
triomfeert vanuit het zwarte gat van<br />
de kunstgeschiedenis. De schilderkunst<br />
leeft!<br />
Rest de kijker alleen nog de vraag of<br />
hij hier hoog in de lucht nu eigenlijk<br />
naar het begin of het eind van dit<br />
werk van Tielemans staart.<br />
65