Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
85<br />
woord-herhaling, hetgeen klank-herhaling impliceert, of door woord- èn<br />
klank-herhaling (vgl. respectievelijk r. 3: wie anderen bespreekt, bespreekt<br />
zich zelf, en r. 2: en hij vindt goed, die zelve goed van zin is.)<br />
Een vergelijkbare klankspiegeling die de ondersteuning vormt van een<br />
spiegelend semantisch verband vindt men in nr. 18, r. 3:<br />
het split der tarwekorrel is een schrift:<br />
(ook wat klank aangaat wordt hier een rapprochement aangebracht tussen<br />
split en schrift). Een voorbeeld waarin klankrelaties op minder directe<br />
wijze semantische relaties releveren vindt men in nr. 1. Hierin worden<br />
door de aa-klank verschillende woorden op elkaar betrokken (o.a. raden<br />
en ontraaflen, lichaam en naald). Klankverschijnselen kunnen niet alleen<br />
de aandacht op bepaalde semantische equivalenties richten, maar ze kunnen<br />
ook door opvallende frequentie of nadrukkelijkheid een bepaalde<br />
plaats die semantisch belangrijk is naar voren halen. Zo ziet men dat in<br />
nr. 30 de laatste regels worden gemarkeerd door assonantie en alliteratie.<br />
Deze emfatische functie kan ook vervuld worden door de metrischritmische<br />
verschijnselen, zoals moge blijken uit nr. 31, waar de<br />
wanhopige-exclamatieve aard van het kwatrijn ook tot uiting komt in de<br />
vele antimetrieën. Betekenisversterkend zijn de onregelmatigheden in het<br />
metrisch patroon in nr. 1: cirkelende (' uuu in plaats van = u - u) en<br />
in het ontraaflen (uuu = u in plaats van u ' L“- u). De verwardheid, de<br />
desoriëntatie, die in het kwatrijn wordt gethematiseerd, wordt aldus<br />
versterkt.<br />
2.6.1.1.7. Fonische concentratie<br />
Niet altijd is het aantoonbaar dat fonische herhalingspatronen functioneel<br />
zijn ten opzichte van de betekenis. Ze kunnen, los van enige semantische<br />
functie, bijdragen tot de welgevormdheid, de afgerondheid, de coherentie<br />
van het gedicht. In gevallen waar fonische regelmatigheden niet direct<br />
betekenisverbanden releveren spreek ik van de tendentie tot fonische<br />
concentratie. 68 Ik wijs hier op twee voorbeelden. Ten eerste het mottokwatrijn,<br />
dat uiterst klank-dicht is - men zie de bespreking hiervan in<br />
2.2.1.2. Ten tweede het niet behandelde kwatrijn nr. 23:<br />
68 Het is niet altijd altijduit te maken waar het terrein van de fonische verschijnselen verschijnsele die<br />
semantisch effect sorteren ophoudt p en dat van de fonische concentratie begint. g Ook hier<br />
zijn l dus twijfelgevallen: hieronder sommigeplaatsen vermelde laatsen somma zouden misschien enoot bij<br />
66 c. q.noot 67 7 ggeciteerd moeten worden, terwijl l er van de in de genoemde g noten<br />
aangegeven assa passages es enkele wellicht beter hierna e opgesomd pg zouden kunnen worden.<br />
Uiteraard dragen g ggevallen van (semantisch h functionele) u fonische versterking g ook bij tot de<br />
fonische concentratie. Deze heb ik niet nogmaals opgesomd. pg – Fonische concentratie<br />
treft men (zowel wat a kl klank a a alss wat metrum-ritme aangaat) g aan in: motto (zie 2. 2.1.2 •,<br />
nr. nr 7 r. 2; nr. 10 (i- en oe-herhaling); gnr. , 717<br />
(klankdensiteit-vergrotende g alliteraties en ac-<br />
consonanties nr. r 18 8 r. 2 • nr. 22 r. 3, r. 4 • nr. 24 (zie 2.2.9.2 9 en 2.2 , 9.3 , nr. 30 3 r. 4<br />
2 x nr.1 3 r. 1, r. 2, , r. 3/4.