Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
80<br />
et nulle chose pure n'en peut augmenter la pureté.<br />
geen zuiverte kan zuiverte verpuren.<br />
De semantische concentratie wordt hier bereikt door herhaling van dezelfde<br />
betekeniskenmerken in de diverse taalelementen. Dit komt ten eerste<br />
tot stand door de twee `zuivere' zaken, waarvan gezegd wordt dat ze nit<br />
op elkaar kunnen inwerken, als twee dezelfde woorden te geven (zuiverte).<br />
Ten tweede door verpuren als werkwoord te kiezen dat de inwerking<br />
van de twee `zuivertes' op elkaar moet uitdrukken - een inwerking die<br />
ontkend wordt, zoals gezegd; verpuren bevat n.l. zelf de notie `zuiver'.59<br />
De vroegere varianten voor verpuren waren vermeeren, verhoogen en vergrooten;<br />
ze waren letterlijker dan verpuren (vgl. augmenter), maar ze<br />
zouden, daar ze het kenmerk `zuiver' misten, minder hebben bijgedragen<br />
tot de semantische concentratie dan verpuren.<br />
Het verschijnsel semantische concentratie heeft een intensiverend effect.<br />
De semantische concentratie behoort tot de verschijnselen die men onder<br />
de noemer semantische versterking kan brengen. In een geval van concentratie<br />
worden relatief veel betekeniskenmerken in een relatief gering<br />
aantal linguale eenheden samengebracht. De kenmerken kunnen gelijk<br />
aan elkaar zijn, zoals in de zojuist beproken regel uit nr. 29 het geval is,<br />
of ze kunnen van elkaar verschillen, zoals in het boven aangehaalde voorbeeld<br />
uit nr. 9.<br />
2.6.1.1.3. Lexicale versterking en lexicale toevoeging<br />
Men kan in nog twee andere gevallen van semantische versterking spreken.<br />
Ten eerste: wanneer een element uit de voorbeeldtekst wordt weergegeven<br />
met een woord dat dezelfde betekeniskenmerken heeft plus één<br />
of meer extra noties (lexicale versterking). Ten tweede: wanneer een<br />
woord uit de Franse tekst letterlijk wordt weergegeven en daarbij een<br />
woord wordt toegevoegd (lexicale toevoeging).<br />
Een voorbeeld van lexicale verrterking 60 vindt men in nr. 18, r. 2:<br />
afin de ne pas être écarté de leurs prières.<br />
dat gij niet wordt geschuwd in hun gebeden;<br />
59 verpuren staat niet in D 8e dr. noch in de S e dr. van a 1 914.<br />
De 10e druk van Van<br />
Dale C. Kru Yskam p: Van Dale;groot ► g woordenboek der e Nede Nederlandse landre taal. 10e dr. 's '<br />
Gravenhage, g ► 1 976. 2 dln. geeft g s.v. "ver puurd"als bijvoegelijk b le e g k naamwoord l en niet als<br />
werkwoord) enkel bewijsplaatsen l pguit teksten na de d t tweede eede we wereldoorlog. eldoorlo . en is i dus<br />
wel een neologisme, g ► al lijkt lijkthet me niet onwaarschij<strong>nl</strong>ijk c 1 1k dat het door bijvoorbeeld l Gorter<br />
of Van Deyssel gebruikt g bru t we werd. d.<br />
60 Lexicale versterking in: motto r. 4 (voetenwond); nr. r. 1 (je me voos lumiere ^^<br />
g 7 > ben<br />
ik licht), idem (de superlatief p hoogsten); nr. 10 r. 2 toe g ezind r. luister; nr. 18 r. 2<br />
(écarté >geschuwd), g 22 r. 3 (Je demandai > ik riep); p , idem (le plus ggrand<br />
mal ><br />
triesters • nr.0 3 dis araitre > vergaan); nr. 31 `niet overlaten' > vaag g weg). g