Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
74<br />
2.4:3. A: 184<br />
Het laatste ge<strong>deel</strong>te van de eerste zin in A ` `qui est séparé des créatures<br />
et libre de tout attachement", geeft een `vrij zijn van anderen' aan.<br />
Deze betekenis vindt men ongeveer in zich van zichzelf gewan - de<br />
`autarkie' wordt door `het vrij zijn van anderen' geïmpliceerd. Ook en<br />
gruwt ervan ligt in eenzelfde betekenissfeer, indien men althans aanneemt<br />
dat het object erbij als hoofdkenmerk `contact met anderen' - of<br />
iets in die richting -draagt, bijvoorbeeld: `hij schuwt contact en gruwt<br />
ervan' . Leopold zegt dan in r. 1 en r. 2 hetzelfde, maar vanuit uitee<strong>nl</strong>opende<br />
gezichtspunten: in r. 1 beklemtoont hij de vrijheid en zelfstandigheid<br />
door middel van de autonomie, in r. 2 doet hij hetzelfde door de<br />
afkeer voor anderen op de voorgrond te plaatsen. (Het rijm op -an zou<br />
gevonden kunnen zijn op grond van het niet opgeschreven `man' - vgl.<br />
"(véritablement) un homme" in A.)<br />
gewan is een wat vreemde archaïsering. `gewinnen' is zelf al een archaïsch<br />
woord. De preteritumvorm gewan is een Middelnederlandse vorm<br />
die sedert ca. de zestiende, zeventiende eeuw uitgestorven is. 47 Door de<br />
verledentijdsvorm - die zeer zeker door de noodzaak te moeten rijmen is<br />
geïnduceerd -ontstaat er een soort oorzaak-gevolg-relatie tussen r. 1 en<br />
r. 2: `degene die autonoom is geworden 48 gruwt (dus) van anderen'.<br />
Leopold neemt ornement de l'univers in r. 3 niet over. In A staat voorop<br />
dat de zon een stralend hart heeft; bij Leopold dat het hart van de<br />
zon stralend schoon is. De `schoonheid' van de zon komt voorop te staan<br />
en wordt versterkt door het adverbium stralend (dat via schoon ook slaat<br />
op het `stralen' van de zon: de schoonheid van de zon blijkt uit het<br />
`stralen'). Hierin kan men een intensivering ontwaren, die ook spreekt<br />
uit sterke als bijvoeglijke bepaling bij hart. Het geheel wordt fonisch versterkt<br />
door de alliteratie op st en de acconsonantie s/z en r:<br />
sterke stralend<br />
sterke - stralend - schoon<br />
sterke - zon - is - stralend - schoon<br />
sterke - hart - der - stralend<br />
Het effect van deze klankherhalingen is dat de semantische verwantschap<br />
door de equivalentie op fonisch niveau versterkt wordt. Uit de eerste notitie<br />
voor r. 3, stralend hart, is af te leiden dat Leopold eerst letterlijk<br />
vertaalde en later de intensiverende formulering vond. De tweede notitie,<br />
straalt, is al een stap in die richting.<br />
De laatste versie van r. 4, hij wandelt eenzaam door het hemelplan<br />
47< V 1. De Voos: Nederlandse spraakkunst p. 1 08-112 In de zestiende<br />
<<br />
g Y p eeuw zijn l de<br />
oude M<strong>nl</strong>. vormen met a bant began) naaste d analogische met o (bont, begon) nog<br />
verre van zeldzaam .... Dateldt g ook voor de oudere d periode P ode van va Vondel " Ok o<br />
Bredero's taal kent nog g "oude vormen als ontbant, ^ began, g ^ heklam . . ^ mogelijk aan<br />
oudere litteratuur ontleend maar wellicht <strong>deel</strong>s ook resten uite d voorafgaande v af aa g de<br />
taalperiode" P (p. p 110).<br />
48 gewan moet wel geïnterpreteerd worden als ^'gewonnen heef ^<br />
g g ^ g t.