Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
69<br />
leest). Dat vrees en schande, en met name schande, is ontstaan uit rijmdwang<br />
(en een stoplap is) lijkt geen gewaagde veronderstelling. Leopolds<br />
ontevredenheid met deze plaats blijkt uit het relatief grote aantal varianten<br />
die hij uitprobeert: angst en schande, vrees en schande, berouw en<br />
schande en vrees en schande.<br />
De variatie in r. 2 hangt natuurlijk samen met de varianten aan het<br />
slot van r. 3, die zich in eenzelfde woordveld bevinden en eenzelfde<br />
constructie bezitten, n.l. substantief + en + substantief. Afzonderlijk<br />
beschouwd is deze groep varianten, waarvan het nogal tautologisch aandoende<br />
angst en kommer de laatste lezing vormt, ook nogal stoplapachtig.<br />
Ook hier kan men uit de relatief grote hoeveelheid varianten opmaken<br />
dat Leopold met deze passus niet tevreden was.<br />
Het stoplap-karakter van vrees en schande en angst en kommer wordt<br />
enigszins opgeheven door de structurerende herhaling van dezelfde<br />
constructie met een vergelijkbare semantische strekking.<br />
2.3.6. Nr. 19<br />
Het is mij niet geheel duidelijk waarom in A nu juist .mule en cyprès<br />
genoemd worden. Hadden in het Perzië van Válèh deze bomen een symbolische<br />
waarde? En zo ja, welke? De cypres is nu nog bekend als boom<br />
van rouw, maar ook als levensboom in verband met de wederopstanding.<br />
41 Cypresses zijn tevens bomen die zeer oud kunnen worden en het<br />
zijn `voorname' bomen. Voor de wilg heb ik geen zinvolle symboolbetekenis<br />
kunnen ontdekken. 42 Maar omdat er zeer zeker sprake is van<br />
een antithese tussen wilg en cypres kan men de globale waarde van wilg<br />
wel uit die van cypres afleiden: een `gewone', `volkse' boom. "il ne reste<br />
plus ni saule ni cyprès" is dan weer te geven met `niemand, noch de<br />
"gewone" mensen noch de voornamen houden stand' . 43 Is mijn hier geopperde<br />
veronderstelling juist, dan wordt sierwilg bij Leopold onduidelijk,<br />
vooral vanwege het eerste lid sier (blijven de niet-sierwilgen dan wel<br />
bestaan?).<br />
In r. 2 wordt in A, als ik het wel heb, in een voortgezette natuurbeeldspraak<br />
gezegd dat (ook) de menselijke gevoelens, .de in een bepaald<br />
opzicht antithetische passions en l'ecpérance, niet zullen blijven wanneer<br />
er met kosmische maten wordt gemeten. Bij Leopold is dit alles veel diffuser<br />
geworden: doornen lijkt niet duidelijk op een menselijke kwaliteit<br />
te slaan. In der rozen oogentroost wordt de uitwerking die de rozen op<br />
de mensen hebben ('troost voor de ogen') omschreven. Naar analogie<br />
41 Vgl. g De Vries: Dictionary ry o s y mb ols and ama ge<br />
^P .125.<br />
42 Ook De Vries Dzctiona o ys mbol r and imagery, g ^ ^ p S500) geeft g geen gee betekenis die bijl<br />
uitstek in de context van dit kwatrijn l lijk lijkt te kunnen functioneren.<br />
In dit d t kwatrijn is dan weer de visie aanwezig g diein vele ve e kwatrijnenvoorkomt: kwat l e<br />
in het<br />
van de eeuwigheid zijn } dde<br />
aardse verschillen - van welke aard ook: arm - rijk, }, k<br />
g groot - klein, ,ggoed d - slecht, - van geen g betekenis meer het aardse is in vergelijking g l g<br />
met deoddeli'ke g } gglans niets. Vgl. g b.v. nr. 24, (nr. 26), nr. 29, nr. 30.)