Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
63<br />
In r. 1 werd de temporeel/voorwaardelijke eerste regel ingeleid door<br />
Wanneer (ook een temporeel/conditioneel voegwoord), dat later<br />
`gesplitst' wordt in Dan, als. In B, D en aanvankelijk ook in E zijn deze<br />
woorden gescheiden door een komma, waarmee Dan nadrukkelijker betrokken<br />
wordt op r. 2: Dàn (als verschijnt de Heer) [zal er voor] de(n)<br />
grooten toorn [zijn] etc. In E is deze komma doorgehaald. De reden<br />
daarvoor is mij niet duidelijk.<br />
In r. 3 nemen de planeten al vrij vroeg hun uiteindelijke positie in aan<br />
het einde van de regel. In r. 4 was geen plaats meer, in de b-fase was deze<br />
regel vol. In de c-fase van r. 3. vermijdt Leopold van meet af aan het<br />
gebruik van zon (daar zonnestof al gevonden was). Hij probeert De dag,<br />
waarin de `zon' is geïmpliceerd en dat wellicht ook de notie in zich heeft<br />
van `de Dag des Heeren' of `de laatste Dag', `de laatste der Dagen', de<br />
dag waarop geoor<strong>deel</strong>d zal worden. Als werkwoorden had Leopold verschijnt<br />
en breekt aan. Het eerste verbum is rijk aan bijbels aandoende<br />
noties. 37 De dag verschijnt functioneert tegen de achtergrond van `de<br />
Here verscheen (hem)' en dergelijke zinsneden (vgl. noot 37). aanbreken<br />
is gangbaar in combinatie met `dag' (`de dag brak aan') en daarom minder<br />
nadrukkelijk dan verschijnt.<br />
verschijnt is niet gehandhaafd. Waarschij<strong>nl</strong>ijk omdat Leopold het in<br />
r. 1 ging gebruiken (en hij al te nadrukkelijke parallellie door woordherhaling<br />
wilde vermijden). In r. 1 is het `goddelijke' betekenisaspect van<br />
verschijnt ook toepasbaar. Voorts is het woord een vrij exact equivalent<br />
voor se montrer. De dag wordt vervangen door het licht des daags; de<br />
`zon' wordt aldus (via het licht) iets directer aangegeven, zodat het beeld<br />
`door God/de zon verdwijnen de planeten en wordt het zonnestof zichtbaar'<br />
duidelijker wordt.<br />
breekt aan kon, nu De dag weg viel, niet gehandhaafd blijven. Met<br />
een minimale wijziging kiest Leopold voor breekt door. `De zon breekt<br />
door' heeft ook betrekking op de zon die door de nevelen of wolken<br />
heen breekt; D 455 geeft het voorbeeld "de zon zal spoedig doorbreken"<br />
met als verklaring "[de zon zal] door de wolken, de nevels haar<br />
licht laten schijnen". De betekenis van de regels is ongeveer `de zon (de<br />
Heer) breekt door de nevelen van het aardse duister heen om in goddelijke<br />
glans te oordelen'.<br />
De enige variant van r. 4 is de komma in de b-fase van B na vergaan,<br />
die niet in alle latere teksteenheden wordt overgenomen. Deze komma<br />
brengt scheiding aan tussen vergaan en de door maar ingeleide zin. Ook<br />
werkt zij nog eens extra in de hand dat het licht des daags breekt door<br />
en de planeten vergaan als een eenheid gelezen wordt en dat en hierin<br />
als een zogenaamde logische conjunctie wordt opgevat - terwijl en hier,<br />
37 Vgl. g D 2228: e t v voorschijn orschi n l komen, zich vettonen se montrer); , met dat.) zich<br />
voordoen aan'oor v bedo.a. e 1 deHerevr<br />
` ` verscheen hem en zesde " "zich zi 'c<br />
hter<br />
bestemder<br />
pplaatse vertonen, komen opdagen p da g en ... optreden, P compareren"<br />
, pare<br />
en (voorbeeld o, a.. : "voor<br />
God verschijnen, l <strong>nl</strong>. opp de dag g des oor<strong>deel</strong>s oor<strong>deel</strong>s").