Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
61<br />
Leopold heeft drie coördinerende hoofdzinnen; de eerste twee zijn door<br />
en met elkaar verbonden, de derde is aan de eerste twee gekoppeld door<br />
maar. Semantisch functioneert de eerste hoofdzin (het licht des daags<br />
breekt door) als een conditie voor de twee volgende zinnen. De<br />
betekenis-structuur is dan:<br />
hoofdzin 1: (als) de zon verschijnt l (conditie)<br />
hoofdzin 2 en 3 dan ilaneten P verdwijnen l<br />
(maar) ii atomen (zonnestof) worden (wordt) zichtbaar<br />
Deze structuur wijkt niet erg af van het `semantisch schema' van A. Echter,<br />
de betekenisstructuur bij Leopold, zoals die in bovenstaand schema is<br />
uitgedrukt, is niet direct waarneembaar. Zij is verdoezeld. Men is immers<br />
in eerste instantie geneigd het volgend `betekenisschema' waar te nemen<br />
in r. 3/4:<br />
i de zon verschijnt (en) ii de planeten [...]<br />
(maar) iii zonnestof wordt zichtbaar<br />
De verdoezeling ontstaat o.m. door het enjambement aan het eind van<br />
r. 3: en de planeten komt geïsoleerd te staan van r. 4; men is geneigd het<br />
aanvankelijk bij r. 3 te lezen in een soort samentrekking op breekt door;<br />
en in r. 3 interpreteert men in eerste instantie niet als het consecutieve<br />
en 35<br />
Leopold heeft niet alleen de volgorde van de semantische eenheden gewijzigd,<br />
maar ook de eenheden niet helemaal letterlijk vertaald. het licht<br />
des daags breekt door is wel iets minder nadrukkelijk dan le radieux soled<br />
éclaire le monde (`de stralende zon verlicht de aarde, de wereld'); het<br />
licht des daags is, door de omschrijving, indirecter dan 'zon'. Waarschij<strong>nl</strong>ijk<br />
kon Leopold `zon' moeilijk gebruiken omdat daarmee een ongewenste<br />
herhaling zou ontstaan ten opzichte van xonnectof breekt door<br />
is niet `verlichten' maar een `begin van verlichten en een plotseling gaan<br />
verlichten' . Door breekt door is er bij Leopold een parallellie aanwezig<br />
met het `verschijnen' van de Heer - dat ook een inchoatief moment bevat<br />
en eveneens iets `plotselinge' (Dan... ). De identiteit tussen Heer en<br />
zon wordt daarmee versterkt en daardoor ook de algehele parallellie tussen<br />
r. 1/2-r. 3/ 4.<br />
vergaan (voor dirparaitre - `verdwijnen' -) kan min of meer synoniem<br />
zijn met `verdwijnen', maar heeft in andere betekenissen toch iets nadrukkelijker<br />
noties. 36 `verdwijnen' impliceert niet noodzakelijkerwijs een<br />
nooit meer terugkomen, vergaan in bepaalde betekenissen wèl. De `oordeling'<br />
van de zon/God wordt bij Leopold dus nog iets sterker: de planeten<br />
(de `groten') worden niet alleen over het hoofd gezien, maar ze<br />
verdwijnen voorgoed, ze bestaan niet meer.<br />
35 Vgl. g Van den Toorn. Nederlandse g grammatica, ram<br />
,P.116.<br />
36 Vgl. g b.v. D 2201 betekenis 5 ten onder gaan, g vernietigd gte<br />
worden", o Phouden t<br />
bestaan [van de wereld]".