Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
46<br />
veroorzaakt de verandering van de eerste vershelft: de verbale wordt een<br />
nominale constructie.<br />
Op toegezind verschijnt naderhand als variant nagezind; na- moet<br />
gelezen worden als `bijwoord' in de betekenis van `nabij' en met als bijkomende<br />
notie 'in het gemoed verbonden' (vgl. D 1241). Het is<br />
waarschij<strong>nl</strong>ijk dat nagezind gegenereerd is onder invloed van dichterbij:<br />
hoe dichterbij - hoe minder nab ... ] . Hierdoor wordt de tegenstelling<br />
`dichtbij' - `veraf (_ `niet nabij') duidelijker uitgedrukt dan door<br />
toegezind. Een ander verschil tussen beide varianten is de notie `richting'<br />
of `gerichtheid', die alleen in toegezind aanwezig is. Een van de redenen<br />
waarom nagezind uiteindelijk niet is gekozen zou gelegen kunnen zijn in<br />
het dubbelzinnig karakter van het woord, samenhangend met het accentpatroon.<br />
Wil men na als `bijwoord' in de genoemde betekenis opvatten<br />
dan is men geneigd te lezen: ná 'gezind (-: (korte pauze) u = ). Men<br />
leest de variant - ten onrechte, gezien de schrijfwijze - als twee woorden.<br />
Leest men haar als één woord, met de accentuering = u - (hiertoe wordt<br />
men gedwongen door de schrijfwijze van nagezind, n.l. aan elkaar), dan<br />
ontstaat er wel een betekenisverandering: na- lijkt dan niet meer als `bijwoord'<br />
te functioneren maar, semantisch gezien, als 'voorzetsel'. 24 De<br />
betekenis van het prefix wordt dan ongeveer `achter', `later'. Ook deze<br />
leeswijze is niet wenselijk daar ze niet strookt met de context. De lezing<br />
toegezind heeft als voor<strong>deel</strong> boven nagezind dat in haar de regelmatige<br />
afwisseling van oe- en i-klanken wordt voortgezet.<br />
r. 3 De eerste lezing sluit nauw aan bij het Frans: bepaald substantief in<br />
de vocatives + bijwoordelijke bepaling horende bij de constructie in r. 4.<br />
De `morele' kwaliteit van het goddelijke in A (Bonté) wordt bij<br />
Leopold een meer `majesteitelijke' (luister). in verbijstering is een vrij<br />
nauwkeurige vertaling van dans ma stupéfaction. luister wordt aanvankelijk<br />
bepaald door goddelijke (divine). Het adjectief wordt verworpen.<br />
Daarna wordt het substantief - na eerst zonder adjectief opnieuw<br />
te zijn opgeschreven -bepaald door verbijsterende (waarmee, mag<br />
men aannemen, in verbijstering vervallen is). Dan volgt een poging de<br />
regel te vullen met één vocatief: 0, dex[e] verbijsterende luister. Daar<br />
het `goddelijk' aspect nu afwezig is, vindt er een transformatie plaats:<br />
verbijsterende luister verhuist naar de tweede vershelft en de leeggekomen<br />
plek wordt gevuld door licht, voorafgegaan door de al eerder<br />
gebruikte bepaling goddelijk. Boven is reeds beschreven hoe licht functioneert<br />
in relatie met r. 4 (zie -verblind) en dat het als het ware is<br />
opgeroepen door luister dat een kenmerk `licht' heeft. Het procédé dat<br />
hier plaatsvindt kan men omschrijven als afsplitsen, intensiveren en<br />
samensmelten van betekenissen. luister zou men een samensmelting kunnen<br />
noemen van noties uit licht en beauté. verbijsterende luister is een<br />
geconcentreerde intensivering van (goddelijke) luister, in verbijstering.<br />
licht is een afsplitsing en, door verzelfstandiging, een intensivering van<br />
24<br />
Ik zet hier steeds bijwoord en voorzetsel gtussen aanhalingstekens daar ik niett weet hoe oe<br />
eenprefix p grammaticaal g<br />
benoemd moet worden.