Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
36<br />
ren (r. 2 kompas) en naar voren (r. 4 ontraaflen ... streng van draden),<br />
wordt in het ontraaflen van dit streng van draden (r. 4) min of meer gelijkgesteld<br />
aan om 's hemels cirkelenden loop te raden (r. 1) en cirkelenden<br />
loop dus aan streng van draden (vgl. D 1962 s.v. "streng": "gewonden<br />
en veelal ineengedraaide bundel waarin garen in de handel komt"<br />
(curs. van mij)). 13 De parallel die ook al qua syntaktische status en qua<br />
positie in het vers (n.l. aan het begin en aan het eind) aanwezig was,<br />
wordt ook semantisch gerealiseerd. De beide hoofd-metaforen van het gedicht<br />
verwijzen ongeveer naar hetzelfde; ze drukken beide de visie uit<br />
dat het de mens niet gegeven is de orde van de wereld - en speciaal de<br />
metafysische orde - te achterhalen: hij gaat aan de vergeefse poging daartoe<br />
ten gronde.<br />
Binnen de (syntaktisch gezien chiastische) parallellie van r. 1 en r. 2 -<br />
r. 3 en r. 4 zit nog een antithetisch moment: hoofd in r. 2 (de intellectuele<br />
vermogens) versus lichaam in r. 3 (lichamelijke kracht). Deze woorden<br />
zijn op elkaar betrokken aangezien ze als subject fungeren van de twee<br />
zinnen waaruit het gedicht bestaat en doordat beide door ons worden<br />
bepaald.<br />
2.2.2.2. Klank<br />
Het klinkerschema van het kwatrijn:<br />
r. l o ee u i u u u oo u aa u<br />
r. 2 ee u o 00 o a aa a u aa u<br />
r.o 3 i aa i u oo u a u aa<br />
r.4i u o aau a i è a aau<br />
De aa-klank domineert, ook buiten de rijmwoorden: ráden/naar, graden/<br />
lichaam, náald/ontráaflen, draden, bepaalde semantische relaties worden<br />
aldus onderstreept (b.v. raden - ontraaflen, lichaam -naald, raden -<br />
graden, naald - ontraaflen, naald -draden, ontraaflen -draden).<br />
2.2.2.3. Metrum/ritme<br />
Opvallende afwijkingen van het jambisch grondpatroon in r. 1, r. 2 en<br />
r. 4: cirkelenden (-: uuu) bevat achter elkaar drie onbeklemtoonde syllaben,<br />
welke onregelmatigheid de onnaspeurbaarheid van de hemelgang<br />
zou kunnen onderstrepen. Op keerde valt een antimetrisch accent, die als<br />
het ware de onregelmatigheid aangeeft van het naar alle graden keren<br />
van het kompas en daarmee weer de ondoorgrondelijkheid van de kosmische<br />
orde oproept. in het ontraaflen (uuu " U) heeft een aa<strong>nl</strong>oop van<br />
drie onbeklemtoonde lettergrepen die de notie zou kunnen ondersteunen<br />
dat de streng zo verward is dat ontwarring niet mogelijk blijkt.<br />
2.2.2.4. De varianten<br />
Van de weinige varianten, of beter vroege notities, uit B valt in de c-fase<br />
13 .aren is vrouwelijk een niet t onzijdig; l er zou dus moeten staan deze streng.<br />
g l<br />
g ^ g