Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
22<br />
tekst in aanbouw vereist een speciale leeshouding. De verbanden tussen<br />
de verschillende elementen moet men veel meer zelf leggen - waarbij een<br />
uiterste omzichtigheid betracht moet worden. Men moet zich niet afvragen:<br />
`wat staat er?', maar veeleer: `wat moet hier (komen te) staan?'<br />
Uiteraard is het geheel dat men lezend construeert bij een schetsmatige<br />
tekst veel vager, opener, onbestemder dan het geval zou zijn wanneer<br />
men geconfronteerd wordt met een tekst in een voltooid stadium.6°<br />
Bij het bespreken van een tekstontwikkeling is het van belang elk stadium<br />
in eerste instantie als zelfstandig geheel te beschouwen. Vermeden<br />
moet worden om bij het analyseren en interpreteren van eerdere stadia<br />
latere fases te laten meespelen. Men moet niet teleologisch te werk gaan.<br />
Op het moment dat een vroeg stadium geschreven was, bestond het latere<br />
immers nog niet. Een latere versie vormt dikwijls op een aantal punten<br />
slechts een selectie ten opzichte van momenten uit de vroegere tekst, een<br />
keuze van één van de vele mogelijkheden. Bij beschouwing vanuit het<br />
latere bestaat het gevaar dat men enkel de aandacht richt op de naderhand<br />
door de auteur gekozen mogelijkheden. De andere momenten van<br />
het vroegere die niet gecontinueerd zijn, worden dan gemakkelijk over<br />
het hoofd gezien.<br />
1.4.4. Betekeniskenmerken<br />
Een tekst of een ge<strong>deel</strong>te van een tekst bevat betekeniselementen. 6' De<br />
structuur -herhalingspatronen, opposities, hiërarchieën etc. - van het<br />
netwerk van deze elementen bepaalt `de' betekenis van de tekst of het<br />
tekstge<strong>deel</strong>te. Deze basiselementen worden door mij aangeduid met termen<br />
als noties, (betekenis)momenten, (betekeni.r)kenmerken. 62 Ik gebruik<br />
deze termen door elkaar, zonder onderscheid.<br />
Een woord bevat een bundel betekeniskenmerken, dikwijls gegroepeerd<br />
in de verschillende betekenisonderscheidingen die het woord in het<br />
lexicon heeft.<br />
60 'Maximalenh samenhang' ' in n eindstadium een wil nog niet g zeggen gg`maximale explicitering P g<br />
van verbanden'. Het is bekend dat kunstenaars uit de symbolistische Y (schrijvers-) l en<br />
impressionistische (schilders)traditie, die met hun eg^ werk een va open, o onbestemde bde beteb- kenas wildenoproepen, roe en p hun ^ `eindtekst' daartoe een onvoltooid karakter gaven. g Vgl. g<br />
Dresden: n• Symbolisme, S ymbo pp. 1 S2.<br />
Er zijn zijnook genres g die principieel p P geen g voorstadium bezitten<br />
,9 bijvoorbeeld `écriture aautomatique' ' (waarvan de 'samenhang'<br />
` gmeestal ' van een ecia- p<br />
le aard is).<br />
61 Ik geef hier vanzelfsprekend p ggeen n semantische se an theorie, e ^maar slechts een explicitering ^ g (in<br />
termen) n vanmijn van enkele elementen uit mijn - en naar mij ^ voorkomt niet alleen mijn ^ -<br />
analyse- Y en interpretatiepraktijk.<br />
61n De z e basiselementen bas zijn l ongeveer ^ r te e ver vergelijken g l met begrippen b g Ppen als `semantische featu-<br />
res ' a la Katz) z en `sèmes' (a la Greimas), die in de poëzie-analyse Y veel gebruikt g worden.<br />
Zie voor beide ibegrippen uller: Culler:, Structuralist poetics, hoofdstuk 4, `Greid mas and structu-<br />
ral semantics'. p 75-95. 9