Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
20<br />
pold poëzie schrijft die geplaatst kan worden binnen een bepaald conventiesysteem<br />
en gerelateerd kan worden aan bepaalde poeticale opvattingen,<br />
die ik voorlopig aanduid met de term symbolisme. Ik mag in verband<br />
daarmee verwachten dat elk gedicht een geh eel is dat een grote mate van<br />
samenhang vertoont. S4 Dit is een van de fundamentele pragmatische condicies<br />
waaronder een tekst uit de symbolistische traditie gepercipieerd<br />
moet worden. ss Voorts heb ik een globale kennis van wat een mogelijk<br />
gedicht van Leopold is, 56 of anders gezegd: wat in een vers van hem mogelijk<br />
is. Tevens heb ik in mijn omgang met Leopolds literaire nalatenschap<br />
ideeën gevormd, zij het wederom vrij vage, omtrent de verschijnselen<br />
die men in de tekstontwikkeling van zijn gedichten kan verwachten.<br />
1.4.2. De werking van formele aspecten<br />
Een probleem bij de analyse en interpretatie wordt gevormd door de<br />
waardering van de functie of het effect van sommige formele aspecten<br />
van een poëzietekst. In hoeverre hebben formele verschijnselen - bijvoorbeeld<br />
klankherhalingen, antimetrieën of syntaktische deviaties en parallellieën<br />
- een semantisch effect? Bevredigend empirisch onderzoek<br />
hiernaar is voorzover ik kon nagaan niet gedaan. Toch is het naar mijn<br />
idee gerechtvaardigd te stellen dat formele elementen (door middel van<br />
`foregrounding' en equivalentie) een semantische werking kunnen hebben.<br />
Daarmee wil niet gezegd zijn dat bijvoorbeeld klankverschijnselen in<br />
alle poëzie van alle tijden door alle lezers als gesemantiseerd worden<br />
waargenomen. Wel echter dat met betrekking tot bepaalde soorten poëzie<br />
niet alleen theoretici als Jakobson maar ook de schrijvers zelf ervan<br />
uitgingen dat formele elementen een belangrijke functie vervullen - ook<br />
ten aanzien van de betekenis - in een gedicht. 57 Dit uitgangspunt, dat<br />
gebaseerd is op de literatuuropvatting(en) van de schrijver die de te onderzoeken<br />
tekst heeft geproduceerd en die van zijn tijdgenoten, behoort<br />
tot de adequate vooronderstellingen op grond waarvan men onder meer<br />
symbolistische poëzie waarneemt.58<br />
54 Vgl. ^ < V 1. bijvoorbeeld Oversteegen: 'De grenzen van de literaire interpretatie' . <<br />
g l g g ^ p 225: 5 Zo-<br />
langen g belangrijk gl ge<strong>deel</strong>te g van ons poëtische P corpus ^ uit teksten bestaat die uit zo'n<br />
`s 'symbolistische' t ppoëtica voortvloeien, is, naast de analyse Y van die poëtica p zelf het opstel- pste<br />
len legitiem g van interpretaties ^ die zo volledig g mogelijk g l rekenschap p afleggen gg van dde<br />
eslo- g<br />
ten struktuur die hetedicht g wil zijn, 1^moet zijn, l^om zijn zijn pragmatisch p g doel te bereiken."<br />
55 conditie ggeldt niet i alleensymbolistische<br />
a ee voor oors Yholistische poëzie. P Ik ga g echter niet in op p de<br />
vraag g voor welke literatuur de conditie eveneens geldig g g is.<br />
56 Als hetoed g zou zin zijn, zou ik hier alle vooronderstellingen, g waaronder aroner literair-<br />
theoretische ^ poeticale p e.d. opsommen ^ p op pg grond waarvan ik de observaties b verricht. Ik<br />
laat dit na, niet in het minst omdat dit een uitgebreide g en banale opsomming p gzou<br />
wor-<br />
den van opvattingen die alle ge<strong>deel</strong>d g zullen worden door het 'forum'. Alleen waar ik<br />
meen datroblemen p kunnen optreden p zal ik trachten mijn presupposities p pp te expliciteren. p<br />
5' Deze paragraaf p g is medegebaseerd oop enkele dve doorJ.J.Oversteegen stee eg in ee eengesprek g p aan -<br />
gedragen ideeën.<br />
58 In dit kader kunnen diverse opmerkingen van Valéry Vale g geciteerd 1 worden. wo de .Men ve r ge li ^ke<br />
bijvoorbeeld l b zijn omschrijving l v g van Ppoëzie<br />
als " une alliance intime du son et du se sens" s