Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
250<br />
namelijk die welke betrekking hebben op het suggererende karakter van<br />
de poëzie."<br />
Het thematische verschijnsel dat in vele gedichten van Leopold is op te<br />
merken, de ambivalentie, onderhoudt relaties met de indirectheid en de<br />
paradoxale kleuring. Een en ander is in verband te brengen met de poeticale<br />
opvatting dat de poëzie en wat zij nastreeft paradoxaal van aard<br />
is. 52 De ambivalentie ten opzichte van het wel iets willen meedelen, maar<br />
deze uiting zo verhuld aanbieden dat de boodschap niet direct toegankelijk<br />
is, het tegelijk iets willen zeggen en het toch niet zeggen, het geven<br />
en voor zich bewaren ("verborgen half en half verstaan"), en de gedachte<br />
dat wat uitgedrukt moet worden zo subtiel is, zo ongrijpbaar, dat het<br />
zich niet rechtstreeks 1áát zeggen, is, naar ik meen, te zien als een<br />
uitingsvorm van een fundamentele visie op de waarde van poëzie (een<br />
symbolistische visie). Maar met evenveel recht zijn deze opvattingen -<br />
zeker de eerst genoemde - te beschouwen als een `weerspiegeling' van<br />
Leopolds psyche.53<br />
Alle semantiserende verschijnselen, dus niet alleen de kern-procédés,<br />
maar ook de tendenties als fonische versterking en structurering, kan men<br />
in een algemeen symbolistisch licht bezien: het gedicht heeft een zo grote<br />
`pretentie' dat alle middelen moeten worden aangewend om deze te<br />
realiseren; het gedicht is een "totalitaire organisatie, waarin alle elementen<br />
ondergeschikt gemaakt zijn aan de verwijzing naar een transcendente<br />
'zin' ." 54 De maximale samenhang - die de `essentie' moet oproepen -<br />
wordt onder meer bereikt door vormaspecten zo veel mogelijk in te schakelen<br />
op het semantisch niveau.ss<br />
Met deze globale situering van de tendenties (de stilistisch-poëtiserende<br />
en thematische regelmatigheden in de tekstontwikkeling van Leopolds<br />
poëzie en hun relatie tot de synchrone structuurprincipes) in een persoo<strong>nl</strong>ijk<br />
en algemeen poeticaal kader, zijn we terug bij het begin. De analyse<br />
en interpretatie van Leopolds poëzie, stelde ik in hoofdstuk 1, geschiedt<br />
in deze studie zo veel mogelijk binnen het kader dat de literatuuropvattingen<br />
van Leopold en de poetica waarbinnen hij werkte, aangeven. De<br />
formele (met name fonische en structurerende) verschijnselen zijn geïnterpreteerd<br />
als gesemantiseerde of semantiserende fenomenen en ze zijn ook<br />
als zodanig gewaardeerd. Deze handelswijze wordt gerechtvaardigd door<br />
51 De betekenisversmeltingls sv g middel ter s u ^8ereyin gwordt ook door Balakian genoemd g<br />
a l s een ee van va dde voornaamste symbolistische procédés. P,<br />
The symbolist mmovement, nt<br />
p.110-112.)<br />
52 VVgl. g hoofdstuk o 3, ,pp.<br />
16 3-164.<br />
53 Men evee vergelijke g l het geijkte, g l , op p de studies van Van Eyck Y gebaseerde g beeld, , dat d in de<br />
verschillende d Ppublikaties over de dichter domineert, ^ van Leopold p de ingekeerde, ^ , die zich<br />
wel wil overgeven g maar - o noodlot - hiertoe onmachtig gis (zie bijvoorbeeld het bijna b 1<br />
volle volledig i gp op de artikelen van Van Eyck Y uit 1 24 en 1 27 9 stoelende ge<strong>deel</strong>te g dat Knuvelder<br />
in zijn Handboek, ,,P dl. 4, .280-286 aan , Leopold p wijdt). l .<br />
54 Overstee g en. De renzen gp<br />
van de literaire interpretatie', 224 .<br />
55 ziee din noot 58 van hoofdstuk 1 geciteerde g poeticale P uitspraken p van Valéry. ry