Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
seerd -formele verschijnselen worden gesemantiseerd. 43 . Bij concentratie<br />
treedt geen semantisch effect op. Er is enkel een grotere densiteit aanwezig<br />
- die uiteraard wel het effect kan hebben de aandacht van de lezer te<br />
trekken.<br />
De operaties kunnen voorts inge<strong>deel</strong>d worden naar het talige niveau<br />
waarop ze werken. 44 Ik onderscheid het fonisch, lexicaal-morfolog isch,<br />
syntaktisch en/of positioneel, semantisch en grafemisch niveau. 4S Niet talig<br />
is het thematisch niveau. De tendenties die tot de thematische categorie<br />
behoren zijn niet te beschrijven als operaties maar maken wel degelijk<br />
<strong>deel</strong> uit van de groep eigenschappen die een werk karakteriseren. De thematische<br />
tendenties manifesteren zich zowel in het genereren van de<br />
`materia' als in het transformeren ervan.<br />
Het is niet de bedoeling van de door mij voorgestelde indeling dat zij<br />
functioneert als een algemeen geldend systeem ter categorisering van<br />
tekstoperaties en hun effecten. 46 Ik wil haar slechts gebruiken om een<br />
enigszins geordende opsomming te kunnen geven van de regelmatigheden<br />
die zich voordoen in de tekstontwikkeling van enkele gedichten van<br />
Leopold. Daarbij ben ik me ervan bewust dat toetsing van mijn voorlopige<br />
indeling aan een verfijnder en meeromvattend model tot een scherpere<br />
formulering en weze<strong>nl</strong>ijker ordening zal kunnen leiden. 47 In on-<br />
43 De term se m a n t i s erin gis<br />
van Lotman n (ziediens ede sDie<br />
Struktur literarische r Texte, , pp.<br />
40),<br />
die echter geen ggeeft. definitie eeft. Ik gebruik ebru ik dde<br />
term om die gevallen g aan te duiden waarin<br />
formele verschijnselen l een semantisch effect hebben.<br />
44- Leech: A linguistic g gguide rd to o English ^ oer 73 73-75) 5 verbindt fore roundin als regel-<br />
poetry foregrounding g<br />
versterkin gen<br />
foregrounding g in a gals s regeloverschrijding eg<br />
^ gaan bepaalde p linguïstische gis niveaus:<br />
g ` ` fore g rounded regularity Y =equivalentie, re regelversterking] elversterkin predominates P in linguistic g<br />
expression, p ^ and n f re o rounded g arre ^ lar Yi t = ongrammaticaliteit, g regeloverschrijding]<br />
g l gin<br />
linguistic gis content " (p. p 774). Het t eerste type YP behoort tot de "Schemes" , het tweede tot de<br />
Tro pes " . Plett dagrente daarentegen g e aar laat b beide d typen YP op p alle niveaus voorkomen (zie Textwissenschaft<br />
h und Textanalyse, y ,pgp<br />
p. 147-150 en de uitwerking p. 150-301 .<br />
45 0 P het gra<br />
em a sc h niveau bewegen grP<br />
zich de operaties d die dde<br />
interpunctie, ,et het hoofd-<br />
letter lettergebruik, g de wit-markeringen g e.d. `here gelen'.<br />
46 D egrenzen tussen een aantal categorieën g rieën in de door mij l voorgestelde g indeling g zijn in<br />
de praktijk r i lk niet altijd lscherp ^te trekken. Voorts wordt men bij lde categorisering g g dikwijls<br />
geconfronteerd met het gegeven gg dat diverse verschijnselen l zich op p verschillende linguïsti- sc h niveaus tegelijk ey be bewegen we en. een s ntakttsc h e verandering ve an g kan semantische cone Quen<br />
tres hebben. Vgl. g ook Plett: Textwissenschaft t and Textanalyse: y "Die oben an gefiihrte<br />
E i nte il n uin glinguistische 1^ Deviationseinheiten ist nicht ganz g unproblematisch. p<br />
... [Es<br />
erweist] sich als schwierig, g, zwischen den einzelnen E nhe i i ten pr<br />
a•'zise<br />
Grenzen zu ziehen"<br />
(p. 149).<br />
47 Zo'n Zo n model bestaat naar mijn mening niet. Er zijn zij vele modellen van `retorische'<br />
operaties ontworpen, en onder mmeerdoor o Leech, P ett Dubois , b e.a. Deze verschillen wat<br />
doelstelling, uitgebreidheid,<br />
g^g<br />
held volledigheid eenpresentatie<br />
aan aat. Ze komen overeen in<br />
het volgende: g hoe 'hoger' ho ger men gaat g in de linguïstische g hiërarchie, des te minder exact,<br />
volledig g ene bru bruikbaar b zij zindeze modellen. Vooral het h semantisch terrein is relatief zuinig<br />
16