Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
242<br />
Hier heeft Leopold er kennelijk niet naar gestreefd zich binnen de<br />
kwatrijn-ruimte op te houden, hetgeen de mogelijkheid tot tautologisering<br />
gunstig heeft beïnvloed. Met name de eerste strofe is naar mijn idee<br />
een overtuigende illustratie van de Leopoldiaanse tautologisering: de<br />
variërende herhaling (telkens drie keer hetzelfde) in de eerste en tweede<br />
regel (of zo men wil in r. 1-2 en r. 3-4, indien men de halve regel als<br />
eenheid beschouwt) is in dit verband op te vatten als een uitdrukking<br />
van het stamelen en haperen aan het slot.<br />
4.3.3. Voorzichtige betekenis<br />
Het is uiteraard ondoe<strong>nl</strong>ijk om een representatieve keuze te maken uit de<br />
andere gedichten van Leopold om te bezien of daarin de door mij kenmerkend<br />
geachte procédés zijn te onderscheiden. Ik beperk me hier dan<br />
ook tot het geven van enkele min of meer toevallig gevonden voorbeelden.<br />
De `genererende' en de `negatieve' tendenties laat ik geheel buiten beschouwing,<br />
omdat deze, zoals gezegd, niet typerend zijn voor de tekstontwikkeling<br />
van Leopolds gedichten. De fonische, syntaktische en grafemische<br />
verschijnselen komen evenmin aan de orde. Ik bespreek vooral die<br />
procédés die naar mijn idee het meest kenmerkend zijn voor Leopolds<br />
poëzie, namelijk de speciale gevallen van het gebruik van bijzondere<br />
combinaties (de tautologisering, de paradoxale en indirecte wijze van uitdrukken)<br />
en terloops de Leopoldiaanse woordvormen.<br />
In het gedicht dat in de editie van Van Eyck (p. 261) de titel `Regen'<br />
draagt zijn de kern-procédés waar te nemen in de volgende ge<strong>deel</strong>ten:38<br />
r.C 3 kleerera hoofd , en voetenhak<br />
r. 4 C weggeeffend, gg<br />
, grauw g en vlak<br />
r. 5 C als lei<br />
r. 7 C heesters, ,pperken<br />
en jasmijnen<br />
r. 8 B<br />
weggetild gg<br />
zwevende in een verdwijnen l<br />
weggezweefd gg<br />
C opgetild pg<br />
in een verdwijnen verdwijnen<br />
9 en het uitgerafeld g pad p<br />
ook zijn J<br />
r. 10 C heeft zijn zijn stil<br />
ook stil<br />
verlies gehad. g<br />
Leo oldiaanse woordvorm, ,<br />
tautologisering) g g<br />
(tautologisering) g g<br />
Leo oldiaanse woordvorm, ,<br />
tautolo giserin g,)<br />
indirectheid<br />
(Leopoldiaanse woordvorm)<br />
bijzondere constructie:<br />
J<br />
indirectheid)<br />
De tautologisering, vooral de variërende, preciserende, nuancerende,<br />
komt zeer frequent voor. Ik geef twee voorbeelden, het eerste uit de<br />
laatste versie van `In de bleeke wangen als violen', r. 3-4 (met name de<br />
vierde regel):<br />
de rijpe mond met de bloedende lippen<br />
opeen genepen en dun geplet.<br />
38 Ik citeer dee naar laatste ee versie ste (C) en eenmaal versie ook naar de (B). eerste Beide<br />
teksteenheden bevinden zich in III 1 bloknoot 1.