Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
241<br />
Leopolds poëzie en tekstontwikkeling in het door Van Halsema besproken<br />
materiaal aanwijzen. De neiging tot het paradoxale is te vinden in verschillende<br />
concepties die zich in de teksten manifesteren, zoals in regels<br />
als: "nu in elkander uit gaan monden /bestemde en onbestemde duur,<br />
aeonenvolten en seconden", in een notitie: "tijd een eeuwigheid versmelten<br />
in één", in fragmenten: "zoo stond ik en werd meegedragen",<br />
"bijeen het vroeger en het later", en in een regelpaar:<br />
Zooals gij aan de leuning staat<br />
en meegaat met de cirkelingen<br />
woel<br />
en het ge<br />
: Zoo stond ik stil<br />
ruls<br />
en mijn gedachten verder in en 35<br />
lg<br />
gingen3<br />
duidelijk voorbeeld van indirecte zegging uit het materiaal dat<br />
Van Halsema aandraagt is: "het ontmoetende". Dit element heft betrekking<br />
op een menigte mensen die als "één levend wezen", of beter<br />
nog, als een immateriële gerichtheid -namelijk een `ontmoetende' -<br />
wordt voorgesteld, en wel op een voor Leopold kenmerkende manier:<br />
door substantivering van een werkwoord of van een van een werkwoord<br />
afgeleid adjectief; met andere woorden, door combinatie van een `statische'<br />
entiteit (uitgedrukt door de substantiefvorm) en een `dynamische'<br />
handeling of een `dynamisch' gebeuren (het werkwoord).36<br />
De tautologisering is wel heel duidelijk aan te wijzen in Leopolds `Ik<br />
ben een zwerver overal' , waarvan de bron door Van Halsema in het boek<br />
van Jebb is aangetroffen. 37 Ik citeer de bron en Leopolds bewerking geheel<br />
(naar Van Halsema's artikel):<br />
"Oft have I said, I say it once more,<br />
I, a wanderer, do not stray from myself;<br />
I am a kind of parrot; the mirror is holden to me;<br />
What the Eternal says, I, stammering, say again."<br />
Ik ben een zwerver overal,<br />
een doler en een va ge<br />
ond<br />
enee een, ddie uit zich zelf geen g pad, p ,<br />
geen g omkeer en geen g uitweg g vond.<br />
Ik ben een na p raat ppg a e aai<br />
ik ben een open p spiegelrond,<br />
des Eeuwigen g g gesproken p woord,<br />
het hapert p in mijn mij stamelmond.<br />
Van Halsema: 'Een rustelooze p. p ,p p. stroom',, ,pp. p. p Het paradoxale p<br />
karakter van de aangehaaldep passages is voorald gg in de voorstellingswijze l g gelegen g - het is<br />
dus meer thematisch danvan 'poetiserend' aard. n Niettemin lijkt l mi' l in laatste instantie<br />
het onderscheid tussennthematische en stilistische verschijnselen moeilij moeilijk te maken: en een<br />
paradoxale p formulering g (stilistisch) is s een e uiting gvan een paradoxale p `visie' (thematisch).<br />
36 Van Halsema: 'Een rustelooze stroom',3 p .1 . - Het gesubstantiveerde g<br />
verbum zou men<br />
a 1 s een ee 'grammaticale g aradox' p kunnen beschouwen.<br />
37 Van a Halsema: `Een rustelooze stroom' p 3-4. 3