Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
234<br />
aangebracht zonder dat er soortgelijke structurerende elementen in de<br />
bron-tekst aanwezig waren. Voor de semantische versterking geldt mutatis<br />
mutandis hetzelfde (de semantische versterking wordt bereikt doordat<br />
`nieuwe' elementen, waarvoor geen equivalenten in de bron aanwezig<br />
zijn, worden toegevoegd, of doordat in de voorbeeldtekst aanwezige<br />
woorden vertaald worden door elementen met `sterkere' betekeniskenmerken.)<br />
De tendenties die `buiten categorie' bij `O, bij de rozen' zijn opgesomd<br />
worden bij `Soefisch' niet genoemd. Ze zijn meren<strong>deel</strong>s thematisch<br />
van aard en het is derhalve begrijpelijk dat deze verschijnselen zich wel<br />
bij een oorspronkelijk gedicht manifesteren en niet bij vertalingen. De<br />
poeticalicering, ambivalentie en wederkerigheid treft men niet bij de<br />
kwatrijnen aan. Anderzijds moet opgemerkt worden dat uit Leopolds<br />
keuze van de kwatrijnen uit de Roseraie eveneens een bepaalde thematische<br />
preferentie blijkt - men veegelijke hiervóór: 2.5. Overigens is het<br />
naar mijn smaak niet mogelijk om een direct verband te leggen tussen de<br />
`thematische' verschijnselen van `O, als de rozen' en de voorkeuren in<br />
dezen die uit de selectie van 'Soefisch' blijken."<br />
De iconiciteit is wel in `Soefisch' te ontwaren, indien men althans de<br />
semantisering als een iconisch verschijnsel beschouwt. 12 De kwatrijnen<br />
zijn zo vormgegeven dat er tussen vormverschijnselen en betekenis overeenkomsten<br />
lijken te bestaan. En het streven naar semantisering kan men<br />
opvatten als een uitvloeisel van een (symbolistische) poetica, die grote<br />
waarde toekent aan een maximale samenhang van het vers. In laatste instantie<br />
is de manier waarop een gedicht - elk gedicht, ook het niet<br />
direct-poeticale - in elkaar zit, uiteraard de weerspiegeling van een opvatting<br />
hoe een gedicht in elkaar moet zitten, met andere woorden: van een<br />
poetica.13<br />
11 WWelkan men misschienthematischee v rwantscha pzien<br />
in de tragisch-pessimistische<br />
visie die zowel in hetedicht g als in de reeks naar voren komt. - Vergelijkt gl tmen ded door o<br />
mij onderscheiden gtendenties in de tekstontwikkeling pvan Leopold met de `tendances' die de<br />
Nuiten in de varianten van Baudelaire ontwaart dan valt op p dat er op `stilistisch' niveau<br />
p<br />
duidelijke overeenkomsten zijn - naast de verschillen - zijn aan te wijzen (vgl. g hierv'ór, o noot ot<br />
2 >^ 3 S 6 en 7), maar ^ dat op het thematische vlak de verschillen veel opmerkelijker p l zijn zijn<br />
Nuiten: Les varianten des "Fleurs du Mal" met name <strong>deel</strong> III hoofdstuk 2<br />
`L'i doe i 1 cte en hoofdstuk 3 `Le tempérament'), p pbij<br />
p. 293-310). Ook bi' Baudelaire zou<br />
men eenoeticaliserin p kunnen g waarnemen en wel in verband met een belangrijk gJ<br />
Baudelairiaans thema, de "im puissance créatrice" : " aradoxalement cette im uissance<br />
p ^ p<br />
créatrice devient elle-même source deoésie"ibidem p , p. 307<br />
. Bij l Leopold p is een k- ern<br />
thema hetaradoxale p ambivalent , gewaardeerde g bereik van de poëzie p (zie hoofdstuk 33,<br />
p.gl<br />
. 169-173). - Ook in het werk van Trakl is als een belangrijk thema een ambivalentie,<br />
he het"Am bivalenzerlebnis" (p. .18 189), bespeurbaar, p , die volgens g Kemper p direct in verband<br />
ggebracht h moet o tworden met de mystieke Y aard van zijn poëzie (ibidem, p. p 204-209). 9<br />
12 Men zie Lotman: Die Struktur literarischer Texte ,p .40 , waar semantisering g en<br />
iconiciteit aan elkaarj gelijk elik gesteld lijken lijke te worden.<br />
Zie over de relatie 'procédés' p en poetica hierna, 4.4.<br />
p