Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
232<br />
4.2.2. Verschillen<br />
De verschillen treft men voornamelijk aan in de `genererende', de `positieve'<br />
en de `thematische' tendenties. In het onderstaand overzicht zijn<br />
de belangrijkste verschillen tussen de tendenties van `Soefisch' en die van<br />
`O, als de rozen' aangeduid:<br />
`Soefisch' `0 als de rozen'<br />
Bekno ptheid<br />
—<br />
— voortbrengen g van elementen<br />
— uitbreiding<br />
versterken structuur<br />
—<br />
aanbrengen g structuur —<br />
— bijzondere l syntaktische Y combinatie<br />
lexicale toevoeging gg<br />
lexicale versterking<br />
paradox<br />
— tautologisering g g<br />
— indirectheid / vaa gbeid<br />
— bijzondere l semantische combinatie<br />
— iconiciteit<br />
poeticalisering g<br />
— ambivalentie<br />
— wederkerigheid g<br />
Een aantal van de verschilpunten is terug te voeren op de diversiteit van<br />
de tekstontwikkeling van de twee gevallen. Zoals eerder gezegd staat de<br />
beknoptheid in verband met de omstandigheid dat Leopold een bepaalde<br />
`inhoud' - uit de voorbeeldtekst - moest weergeven in de beperkte ruimte<br />
van het kwatrijn. Dit verschijnsel is dan ook niet in `O, als de rozen'<br />
aan te treffen. De uitbreiding daarentegen is, vanwege de genoemde beperking,<br />
niet in `Soefisch' aanwezig en wèl in `O, als de rozen': bij een<br />
`eigen' gedicht is er doorgaans geen `ruimtegebrek' , passages kunnen<br />
worden uitgewerkt, strofen worden toegevoegd etc. Het optreden van het<br />
voortbrengen van elementen bij `O, als de rozen' hangt wel samen met<br />
het feit dat dit gedicht zich niet baseert op een andere tekst, maar op<br />
eigen kracht tot een vers is geworden.<br />
Vanzelfsprekend kan men tegen deze voorstellingswijze bezwaren opperen.<br />
Een ware creatio ex nihilo is onmogelijk. Altijd put de dichter, bewust<br />
of onbewust, uit een reservoir dat gevuld is door zijn ervaringen.<br />
Voor elk gedicht zal van elementen uit dit reservoir gebruik worden gemaakt.<br />
Zo is het niet onwaarschij<strong>nl</strong>ijk dat de wijze waarop Leopold de<br />
rozen laat functioneren in `O, als de rozen' (mede) berust op zijn omgaan<br />
met diverse culturele bronnen (voornamelijk literaire teksten, schilderijen<br />
en wellicht ook `culturele clichés', gemeenplaatsige opvattingen<br />
omtrent de aard van de roos). Het gebruik dat Leopold maakt - dat<br />
iedere dichter moet maken - van culturele bronnen, behoeft niet doelgericht<br />
te zijn. Het is voorstelbaar dat hij terloops, meren<strong>deel</strong>s onbewust,<br />
een rozenbeeld opbouwde uit zijn lectuur van oosterse gedichten, van