Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
208<br />
te van bloed in r. 24 (vgl. p. 143); bloedend bevat de notie `levend', die<br />
hier minder op zijn plaats is. Bovendien past `bloed' niet zo goed bij<br />
zwart in dezelfde regel. purper wordt uiteindelijk gekozen; het woord is<br />
rijker aan allerlei bijkomende noties (vgl. 3.4), zoals `erotisch' en `rouw'<br />
('vermindering').<br />
B-I brengt in r. 24 twee hoofdlezingen, waarvan de eerste is overgenomen<br />
uit A-II en wordt overgenomen in C. Op de andere wordt omstandig<br />
gevarieerd:<br />
zalige g<br />
opgestane<br />
herrezen<br />
geschonken onverstane<br />
gestort bloed van bezweken<br />
ggevloten neergezweken g<br />
omgekomen g<br />
opofferende p<br />
•gg e even<br />
dooden<br />
Het `communicatie'-element dat in de eerste hoofdlezing onder meer in<br />
geboden aanwezig was, komt nu in het eerste paradigma -natuurlijk in<br />
geschonken en ook in gestort (het bloed is ergens voor gestort) - als een<br />
belangrijke trek naar voren. In het tweede paradigma zitten verschillende<br />
momenten, zoals op p. 143 al is uiteengezet: de `vermindering' en/of het<br />
eindpunt van de `vermindering' in bezweken, neergezweken, omgekomen,<br />
welke notie voorts geïmpliceerd wordt door zalige, opgestane, herrezen<br />
en opofferende (`zalig zijn' vooronderstelt in zeker opzicht dat degene<br />
die `zalig' is, is gestorven; als men iets opoffert doet men dat door<br />
iets op te geven, wat `vermindering' kan impliceren; er kan pas sprake<br />
zijn van `opstaan', `herrijzen' als er voordien een `vermindering' (dood)<br />
heeft plaatsgevonden). De varianten bevatten voor een ge<strong>deel</strong>te momenten<br />
die ten opzichte van elkaar antoniem zijn: opgestane, herrezen en<br />
zalige zijn positief, bevatten de aan dood en `vermindering' tegengestelde<br />
`tegenbeweging'; bezweken, neergezweken, omgekomen (en eventueel<br />
onverstane) zijn negatief; er wordt enkel het `vermindering'-aspect, dat<br />
dooden zelf ook al bezit, in beklemtoond (of het falen van de dooden,<br />
falen n.l. in wat zij in of met hun sterven hebben willen mededelen).<br />
opofferende geeft aan dat de dooden met hun sterven iets hebben willen<br />
schenken - en roept aldus duidelijk religieus-metafysische noties op, net<br />
als zalige, herrezen en opgestane (in alle gevallen is er sprake van een<br />
allusie op de kruisdood en opstanding). Verstechnisch gezien zijn niet<br />
alle varianten van dit paradigma geslaagde lezingen: alleen de vierlettergrepige<br />
woorden passen syllabisch gezien - de regel telt alleen dan in<br />
combinatie met geschonken of gevloten de noodzakelijke elf lettergrepen;<br />
van die woorden lijkt met name opofferende ritmisch niet succesvol.<br />
Naar ik meen is de tweede hoofdlezing met al de daarbij horende<br />
varianten te verklaren uit de aanwezigheid van strofe `VII' . Leopold wilde<br />
in `VI', in het beeld, de parallellie met wat in `VII' gezegd wordt duide-