Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
204<br />
gekregen op. jubelend vervullen sloot was uitgestegen uit omdat er dan<br />
een syllabe teveel zou zijn: vandaar waarschij<strong>nl</strong>ijk de variant was ontstegen.<br />
Het semantisch verschil tussen uitgestegen en ontstegen bestaat uit<br />
het gegeven dat het laatste woord meer datgene naar voren brengt waaráán<br />
ontstegen wordt, terwijl uitgestegen misschien meer datgene waarnáár<br />
wordt gestegen accentueert. Bij `ontstijgen' wordt de aanwezigheid van<br />
een (indirect) object gemist - een object dat dan datgene noemt waaraan<br />
ontstegen wordt - bij `uitstijgen' kan geen (indirect) object staan en<br />
wordt hoogstens een bijwoordelijke bepaling gemist. uitgestegen bevat in<br />
verband hiermee waarschij<strong>nl</strong>ijk meer het `stijgend' aspect dan ontstegen<br />
(dat de onvervuldheid noodzakelijk impliceert).<br />
3.5.6. `V': B-I, B-II, B-III, C<br />
(Synopsis r.(17)-(20), r. 17-20, B-I r.(17)-(20), B-II r.(1)-(10), B-III<br />
r. 17-20, C r. 17-20)<br />
3.5.6.1. Overzicht<br />
`V' bestaat in twee alternatieve strofen. De verschillen tussen beide, B-I<br />
(met B-II) enerzijds en B-III (en C) anderzijds, heb ik hiervoor aan de<br />
orde gesteld (p. 157-159). Beide versies van `V' zijn een vervolg op strofe<br />
`IV'; ze geven aan, net als `IV', wat de inhoud of het effect van het<br />
spreken behelst. Een verschil is dat in B-I (en B-II) sprake is van een interiorirering:<br />
er wordt gesproken over paradoxale, diepe zaken die essentieel<br />
zijn voor het leven en te maken hebben met emoties en een gekwetst<br />
innerlijk. Strofe V is met andere woorden een `verdiepende' voortzetting<br />
van de lijn die in strofe IV werd gevolgd. In B-III vindt daarentegen<br />
geen voortzetting plaats maar een wending: de climax van `IV'<br />
breekt af en gaat over in een `terugkeer' naar het vóór de climax liggende<br />
stadium. De B-I-strofe (met de B-II-strofe) is sterk emotioneel met<br />
metafysische noties en het kenmerk `levensessentie'; B-III is sterker erotisch.<br />
Een overeenkomst tussen beide is weer dat ze ten opzichte van het<br />
juichende, overdadige, positieve van `IV' een negatieve kleur dragen - en<br />
zo beide op het veel negatievere `VI', waarin de afneming als eindpunt<br />
wordt gesteld, anticiperen.<br />
Het is moeilijk in de vervanging van B-I door B-III bepaalde algemenere<br />
regelmatigheden te ontwaren. Wel is duidelijk dat door B-III de structuur<br />
van het gedicht complexer wordt (vgl. ook hiervóór, p. 157 vlgg.):<br />
zo ontstaat er door het B-III-alternatief onder meer een relatie van wederkerigheid,<br />
een spiegeling tussen de `boodschap'-strofen en het gehele gedicht.<br />
Dit verschijnsel dat, zoals gezegd, eruit bestaat dat een onder<strong>deel</strong><br />
van het gedicht naar de totaliteit van het gedicht zelf verwijst, hangt<br />
samen met het streven naar poeticalisering.<br />
3.5.6.2. B-1/13-II<br />
De leden van het paradigma beden/wenschen in B-I hebben de notie<br />
`verlangen' gemeen (die bij beden religieus gekleurd is); beide werden