Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
199<br />
dat een keuze die de betekenis van het geheel beïnvloedt. Maar wel moet<br />
er een onderscheid gemaakt worden tussen toevoegingen, uitbreidingen<br />
die in de kiem besloten liggen, uitlopers zijn van in aa<strong>nl</strong>eg aanwezige<br />
betekenissen, en addities die als nieuwe loten op het bestaande worden<br />
geënt.<br />
3.5.5.2. B-I<br />
De noties die in B-I `IV' een rol spelen zijn hiervóór, p. 134-138, uitgebreid<br />
ter sprake gebracht. Omdat B-I nogal schetsmatig is - zeker ten<br />
aanzien van de eerste twee fasen - is het moeilijk uitspraken te doen omdat<br />
de interpretatie niet op zekere lezingen gebaseerd kan worden.<br />
In de drie aanwezige fasen valt het verschijnsel op dat ik heb aangeduid<br />
met de term wederkerigheid. De inhoud van de `boodschap', datgene<br />
waar het `spreken' over gaat, slaat terug op de aard van de boodschap,<br />
het spreken zelf. Er wordt meege<strong>deel</strong>d dat er gesproken wordt. De<br />
inhoud van het spreken vertoont sterke gelijkenis met de inhoud en vorm<br />
van de eerdere mededeling waarin `de boodschap' is ingebed:<br />
A mededeling (: spreken over: B `boodschap')<br />
'I' `II' `III' `IV' `V'<br />
inhoud B<br />
,^ Al26 126<br />
De overeenkomst tussen het proces van `spreken' en de `inhoud' wordt<br />
in de drie fasen van B-I <strong>deel</strong>s op verschillende manieren, <strong>deel</strong>s met gelijke<br />
middelen duidelijk gemaakt. In de eerste fase wordt via toedracht het<br />
gebeuren in de vorige strofen als inhoud van het spreken aangeboden,<br />
of, in een andere opvatting van toedracht, het `communiceren' gegeven<br />
als inhoud van het 'communiceren'. In de tweede fase vormt eveneens<br />
het `communiceren' -vanwege van overbrengen en van wat meegegeven<br />
- de inhoud van het spreken. In de derde fase ontstaat, onder meer via<br />
toegenegen en de `overdaad'-noties, een verband met het rozenbeeld in<br />
de eerste strofen: de `boodschap' heeft dezelfde trekken als het beeld<br />
waarin de `boodschap' is ingebed. In alle fasen is de wijze van formulering<br />
indirect, vaag, mysterieus. Er wordt niet direct, expliciet gezegd waar<br />
het over gaat, maar de kern wordt omspeeld, wordt gesuggereerd door<br />
indirecte bewoordingen (aanbiddelijke toedracht, de gesubstantiveerde infinitieven,<br />
de bijzondere combinaties als blank toegenegen). In de<br />
eerdere fasen werden woorden gebruikt die duidelijk communicatie-noties<br />
bevatten, zodat vrij direct -ondanks het feit dat er in de formulering,<br />
zoals gezegd, nogal wat `indirectheden' zaten - werd aangegeven dat het<br />
communiceren de inhoud is van het spreken. In de laatste fase echter is<br />
de wijze waarop het verband tussen de inhoud van het spreken en de<br />
vorige strofe wordt gelegd `vager', `suggererender' . Immers: de woorden<br />
bevatten niet expliciete communicatie-noties, maar kenmerken die een<br />
126 Anders g gezegd: g • er e is een ee geheel ge ee dat at een e onder<strong>deel</strong> d bevat b waarin het et geheel ge<br />
ee weer aan-<br />
w ezi g is (het zogenaamde g Droste-effect).