Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
194<br />
zich abstracte èn concrete kenmerken bergt. lippen - een concretum -<br />
wordt bepaald door een `abstract adjectief' (samen vormen ze een beeld<br />
voor de rozebladen). De (abstracte) noties `erotisch' en `op communicatie<br />
gericht' worden in concreto in lippen gegeven. De overige woorden zijn<br />
nieuw, de noties die ze bevatten echter niet altijd. De notie `erotisch'<br />
evenals de door lippen ook wel opgeroepen notie `emotie' komen sterk<br />
naar voren (trillende, vol van weeke kussen). In r. 10 en r. 11 valt de<br />
`overdaad', de `heftigheid' op, die in trillende, vol, vloed, zwol aanwezig<br />
is. De `communicatie'-notie komt heel expliciet in de laatste regel tot<br />
uitdrukking. De hele beweging van de strofe is op een overdadige wijze<br />
gericht op het spreken, op de 'communicatie'.<br />
In de volgende fasen, in de tweede hoofdlezing, lezing 0, wordt deze<br />
`overdaad' teruggenomen. Het spreken wordt minder expliciet:<br />
9 en hun vergankelijke bladen werden<br />
10 bezielde lippen, trillende en zwaar<br />
noodigend<br />
van een benaderen F<br />
g<br />
lI van eengeheim<br />
van teederheid ,.<br />
aanhankeli k<br />
12<br />
van L<br />
tot<br />
neiging gg<br />
naderingg overdracht<br />
tot spreken p tegen g derden<br />
In plaats van een vloed die zwol - naar het `spreken' toe -krijgen we nu<br />
een andere situatie. Uit de vele combinatie-mogelijkheden (zie hiervóór,<br />
de bespreking op p. 125-127) blijkt dat tussen de lippen en het daadwerkelijke<br />
spreken vele intermediairen worden geplaatst, zodat het spreken<br />
zelf wordt afgezwakt en de gerichtheid (op het spreken) wordt beklemtoond,<br />
met als implicatie dat er alleen een gerichtheid is en niet een<br />
spreken; er is alleen een wil tot een daad, niet de daad zelve. Er is sprake<br />
van een benaderen van een gebaar (dat staat voor of gericht is op de<br />
handeling of deze voorbereidt maar niet de essentiële handeling zelf is).<br />
Het gebaar wordt zelfs een keer geheim genoemd, waarmee het een vaag,<br />
onduidelijk, voor weinigen verstaanbaar teken wordt. Er is sprake van een<br />
neiging tot spreken of van een nadering tot spreken in de plaats van het<br />
`spreken' zelf. Uit de verschillende formuleringen blijkt een grote indirectheid<br />
en ambivalentie. Deze indirectheid kan echter nog sterker aanwezig<br />
worden geacht dan ik hier boven parafraserend heb voorgesteld.<br />
Men zou een lezing kunnen construeren die luidt: "de lippen zijn zwaar<br />
van een benaderen van een gebaar" -waarbij de middellijkheid verdubbeld<br />
wordt -, of: "de lippen zijn zwaar van (een) benaderen van een gebaar<br />
tot nadering tot spreken" -waarbij tussen de lippen en het spreken<br />
drie tussenstadia worden geplaatst: benaderen, gebaar en nadering. De<br />
lippen spreken niet maar richten zich op spreken, proberen het spreken<br />
te naderen, suggereren een spreken. De wijze waarop deze `inhoud'<br />
wordt weergegeven is haast iconisch te noemen. De indirectheid van de<br />
inhoud blijkt uit de indirecte, tussentrapse manier waarop de inhoud<br />
wordt uitgedrukt. Daarbij blijft de notie `overdaad' of `hevigheid' ge-<br />
l<br />
ebaar<br />
g