Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
9<br />
de auteur in kwestie optreden. Deze regelmatigheden kunnen van diverse<br />
aard zijn: frequentie van bepaalde elementen, thematische preferenties,<br />
speciale stijlverschijnselen etc. Als men het literaire idiolect wil beschrijven,<br />
zal men zich in het algemeen moeten beperken tot het signaleren<br />
van regelmatigheden, van tendenties die in de teksten optreden.<br />
Het gaat mij er in deze studie om de tendenties op te sporen die kenmerkend<br />
geacht kunnen worden voor het literaire idiolect van Leopold,<br />
eventueel mede bezien in relatie tot het contemporaine literaire (conventie)systeem.<br />
1.3.2. Tendenties in de tekstontwikkeling en literair idiolect<br />
Wanneer men de bestudering van de tekstontwikkeling van gedichten wil<br />
laten bijdragen tot het verwerven van inzicht in het literaire idiolect,<br />
moet men onder meer de verschillende stadia van een tekst met elkaar<br />
vergelijken, de veranderingen inventariseren en nagaan welke regelmatigheden<br />
zich in de wijzigingen voordoen. Men dient de stadia als gehelen<br />
te beschouwen en de veranderingen te bezien in samenhang met de context<br />
waarin ze functioneren. 24 Bij elke wijziging moet getracht worden te<br />
achterhalen wat het motief (waarom?) en het effect (waartoe?) is van de<br />
verandering.<br />
Alle wijzigingen van één bepaalde plaats in een tekst zijn op te vatten<br />
als (delen van) een paradigma. De tekst of een ge<strong>deel</strong>te ervan is het syntagma.<br />
Het syntagma is de lineaire combinatie van de elementen in praesentia.<br />
Het paradigma, de selectie-as, verbindt elementen in absentia,<br />
elementen dus die niet gelijktijdig aanwezig zijn, maar op grond van<br />
overeenkomst mogelijk op een bepaalde plaats in het syntagma (hadden)<br />
kunnen staan. 25 Zijn er varianten aanwezig dan zijn er elementen gegeven<br />
van de verticale as, die gewoo<strong>nl</strong>ijk (in een voltooide tekst) ontbreken.<br />
Deze elementen kunnen een aanwijzing geven "was potentiell pasent<br />
war" 26 en verschaffen daarmee informatie omtrent de waarde, het bereik,<br />
de inhoud van de verticale reeks op een bepaalde plaats in de horizontale<br />
ieeks. 27 Immers, een paradigma van varianten bevat, mag men aan-<br />
24s het algemeen `geheel' zal al ee een teksteenheid functioneren of subeenheid als g (zie voor<br />
g<br />
de zbegrippen:de<br />
e <strong>deel</strong> I, 6.2.2 en 6.2.4).<br />
^<br />
25 voorstelling g va van zaken, a ^ gemeengoed g g in op ptaalwetenschap lwetenschapgeórienteerde litera-<br />
tuurbeschouw in ggaat ^ g terug, g , zoals men weet, , opp De Saussure S (vgl. g Cours de lin guisti que<br />
generale ' ' , p . 171: " ta pPorts Y s nta g mati g ues " en ''r a ppo<br />
rts as sociatifs"<br />
Roman . Jakobson<br />
introduceerde hiervoor de termen combinatie o en selectie ' (o.a. in Jakobson en Halle: Fun-<br />
damentals o language, in het hoofdstuk h fdstuk 'The ' two f o 1 d character c of language', . 72-76 72-76). p<br />
, . ,<br />
Hett<br />
verband met t het varianteno n detzoek<br />
legt g Cervenka: Textolo g ie , p. p 156-158.<br />
26 vC ervenka: ^Textolo ie ' ^<br />
g , p . 157 157.<br />
27 v' ' ' Vgl. l. Cerv ervenka: Textolo g,pg<br />
ie p. 15 7. "Varianten dienen uns einmal zur Bestimmung<br />
der Ausde Ausdehnung g und des Inhalts eines e s potentielle ' n Pa r adi gmas , d.h. zur Feststellung g der<br />
de nierenden In struktionen ^ die d diese d Paradigmata g begrenzen." grenzen