Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
169<br />
zullen) elkaar beïnvloeden en het is in de praktijk niet altijd eenvoudig<br />
kenmerkende regelmatigheden ondubbelzinnig te relateren aan hetzij het<br />
diachrone hetzij het synchrone complex."<br />
Leopolds opvattingen over poëzie, zoals die onder meer uit `O, als de<br />
rozen' spreken, onderhouden een duidelijke betrekking met het `symbolistisch<br />
complex' . Ik noem de volgende punten:<br />
1° De religieus-metafysische trekken die aan poëzie worden toegekend -<br />
te verbinden met de taak van de dichter het onsterfelijke vast te leggen,<br />
en met de religieuze, metafysische functie van kunst.'$<br />
2 ° De fundamentele essenties die in poëzie aan de orde komen - te relateren<br />
aan de gedachte dat de poëzie het enige is dat het leven zin kan<br />
geven.'<br />
3 ° Het wederkerigheidskarakter van de poëzie, de overeenkomst tussen<br />
inhoud en ontstaan, het poeticale karakter van het gedicht.80<br />
4° De gedachte dat in het vers nieuwe, wonderbaarlijke betekenissen ontstaan<br />
- verwant met de opvatting dat het gedicht geen werkelijkheid produceert,<br />
maar zijn eigen werkelijkheid is, en mogelijk ook met de stelling<br />
dat de dichter het initiatief aan de woorden afstaat, waardoor er een<br />
resultaat kan ontstaan dat de grenzen van de dichter overschrijdt.81<br />
5 0 Het paradoxale karakter van de poëzie in alle opzichten: het hoge<br />
(metafysische) doel - het zeggen van het onzegbare; het effect - volledige<br />
vervulling èn schromelijk falen (of: het gedicht dat goddelijke openbaringsfunctie<br />
heeft en toch wegens de ontoereikendheid van de taal deze<br />
functie de facto nooit kan uitoefenen).82<br />
7' Dit blijkt J ook uit de opsomming p g d die Sot " em ann ggeeft eetva van de voornaamste punten p van<br />
het symbolistische Y "complex p van poeticale l^g opvattingen dat gemeengoed emeeng is s bij b l ee een aan-<br />
zie<strong>nl</strong>ijk l aantal dichters" `o.c.' , p .2 . Zo zijn punt 1 3, 14 en 17 7 `o.c.' p 3-4 niet t uit<br />
-<br />
sluitendebaseerd g op pp poeticale uitspraken p van dichters of directe afgeleiden g van hun<br />
poëtolo gische opvattingen, maar eerder kenmerken van hun ppoëzie (het ggaat<br />
om - ik<br />
parafraseer -: de dichter schrijft over het Ppoëtisch pproces in zijn verzen (13), 3 , d deoer poetica p<br />
li gt besloten in het vers zelf 14 het besef van de ontoereikendheid van de taal leidt tt tot<br />
ironie of frustratie die in hetedicht zelf gtot uiting komt (17). 7 Uiteraard worden d d deze e<br />
eigenschappen van ggedichten wel be pááld door de poeticale p opvattingen.<br />
78 Sotemann: `Het symbolisme als een a v d n e v i r epoetica's': "grote" p ' punt ' p 2, , 3, 4 en 6.<br />
De metafysisch-religieuze noties zijn in Leopolds p gedicht g heel bescheiden b aa aanwezig. weze De g.<br />
grote rote ppretenties van ppoëzie in metafysisch p opzicht worden in `0 als de rozen' , niet<br />
gekoesterd.<br />
79 S6temann: `o.c.':unt p 3.<br />
80' Sot em ann• ` o.c.. u punt p t 13 e en 1 14. . V Vgl. . gS. Dresden: Symbolisme, y ,p 98 - 102. " Wat<br />
in<br />
eerste instantie negatief $ kan schijnen <strong>nl</strong>. Mallarmé's Pg pogen in poëzie P het Niets is opP te roe -<br />
pen], p zo uiterst positief p en uitdrukking gpoëzie,<br />
van een absolute t symbolistische die<br />
zich omeen g werkelijkheid werkelijkheidmaar alleen om de kracht en het vermogen ve oen van g va woorden d be-<br />
kommen. Deoëzie P wordt in een groots g en radicaal d streven st cve tot z zich ch zelf tere gge ba r cht.<br />
"<br />
(p. p Zie ook p. .1 2 7: ` `Er is ... een circulariteit van lezen e n o mogelijk el gk geworden l g [i.v.m.<br />
het boek, le Livre, van Mallarmé] gdie inderdaad geen e be n begin en g einde bezit, in zich zelf elf<br />
ronddraait en zo de suggestie van g eeuwigheid leven" (p. 127) cu (cursivering siverin gvan mij). l.<br />
81 S t em an n: o ` ..unt .0 ' P 7 en 10.<br />
82 Sote mnn• a `o.<br />
c..unt<br />
'•<br />
p 3, 4, 12, 16 en 1 7.