Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
168<br />
heb ik me moeten beperken tot het signaleren van enkele problemen die<br />
men bij het aansnijden van dit onderwerp tegenkomt. De in de laatste<br />
regels van 3.3.2. geponeerde opvatting omtrent het al dan niet symbolist<br />
zijn van Leopold is niet alleen op weinig gegevens gefundeerd, maar<br />
tevens geuit op grond van een vaag, te vaag, idee van wat een symbolist<br />
is. De vraag of Leopolds poetica en poëzie als symbolistisch bestempeld<br />
moet worden is daarom in feite (nog) niet te beantwoorden, althans niet<br />
door mij. Ik kan me hierbij natuurlijk beroepen op de welhaast een toop<br />
te noemen verzuchting dat de literatuur over het symbolisme onoverzienbaar<br />
is. Mijn verwarring op dit gebied wordt niet zozeer -althans niet<br />
alleen - veroorzaakt door de grote kwantiteit van de publikaties, alswel<br />
door de ontstellende diversiteit in opvattingen en uitgangspunten. Geen<br />
van de mij bekende voorstellen wat onder symbolisme in de poëzie verstaan<br />
moet worden is naar mijn idee waterdicht. Het bereik van definiërende<br />
omschrijvingen is of te ruim (zij gaan ook op voor nietsymbolisten)<br />
of te nauw (duidelijke symbolisten vallen uit de boot). De<br />
begrenzingen ten aanzien van andere `ismen' zijn doorgaans te onscherp.<br />
En zo zijn er nog vele bezwaren te noemen.<br />
Toch wil ik me niet al te gemakkelijk van de in de titel van deze paragraaf<br />
gestelde vraag afmaken. Ik onderneem een poging Leopolds poetica<br />
(in de eerste plaats) en ook enigszins zijn poëzie op symbolistische kenmerken<br />
te onderzoeken. 74 Ik doe dit aan de hand van de ideeën die<br />
SBtemann in een aantal artikelen heeft geopperd omtrent de `moderne<br />
traditie' van de poëzie van de laatste eeuw. Ik ga vooral uit van zijn artikel<br />
`Het symbolisme als een van de vier "grote" poetica's; een eerste<br />
schets' . 75<br />
Een belangrijk onderscheid dat men bij het toekennen van een predikaat<br />
als `symbolist' moet maken is dat tussen de door de auteurs gehuldigde<br />
opvattingen omtrent doel, aard, middelen en ontstaan van poëzie<br />
en de kenmerkende eigenschappen van de door hen geproduceerde literaire<br />
teksten zelf, hun idiolect en in samenhang daarmee het periodesysteem.<br />
Siitemann, die dit onderscheid stipuleert, geeft aan dat er vier<br />
poeticale complexen naast elkaar bestaan, die in principe weinig te<br />
maken hebben met literair-historische periodes. De `poeticale complexen'<br />
zijn te zien als diachrone pijlers, de literair-historische zijn dan de horizontale<br />
vlakken die de pijlers doorsnijden. 76 Toch is dit onderscheid niet<br />
geheel probleemloos. Poeticaal complex en literair tijdsysteem kunnen (en<br />
74 Het volgende g betoog g bevat in ieder geval g twee forse manco's: de, of misschien bete beter, ,<br />
mijn mijn comparatistische P verwarring g en het gegeven gg e dat de documenten uit Leopolds P nala<br />
tenscha Pdie poeticale p informatie bevatten nog gniet toegankelijk g l zijn gemaakt. gemaakt<br />
7S Naast as het in de d tekst genoemde g<br />
oe de art artikel el (waarvan eengewijzigde versie . Sotemann.<br />
`Poetics anderiods P in literary rY history; rY^ a first draft') noem ik: Dez.: "'Non-spectacular"<br />
modernism: Martinus Nijhoff's P rY`P<br />
poetry in its European context'. Dez.: 'Gerrit G t Kouwenaar<br />
en de' P. Dez.: `Twee modernistische tradities in de Europese p Ppoëzie'.<br />
76 Sotemann: 'Het symbolisme "grote" als een van de vier rote poetica's; een , eerste schets', ,<br />
p.5-6. 5-6. Zie ook Hoofdstuk 1 noot 21.