Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
147<br />
constructie. (De zevende laat ik even buiten beschouwing.) De als-uitroep<br />
wordt erin hernomen, maar het is geen volledige herneming. als heeft nu<br />
een andere grammaticale functie: het leidt geen temporele bijzin in,<br />
maar is het eerste lid van een bepaling van vergelijking (waarbij het vergelekene<br />
in de strofe zelf niet wordt genoemd). De zesde strofe gaat min<br />
of meer de functie vervullen van de i<strong>nl</strong>ossing van de in de eerste tot de<br />
vierde strofe opgebouwde spanning. Het moment of de voorwaarde, die<br />
met de eerste regel wordt opgeroepen (`als de rozen aa<strong>nl</strong>agen ... dan, op<br />
dat moment ...' ; of: `als de rozen aa<strong>nl</strong>agen ... dan moest daarvoor voldaan<br />
worden aan de voorwaarde dat ...') wordt door de zesde strofe aangegeven.<br />
Aldus krijgt het gedicht een intern verwijzend karakter: vervulling<br />
van de voorwaarde geschiedt door de voorwaarde zelf; het moment<br />
waarop iets geschiedt, is niets anders dan het moment waarop dat geschiedt.<br />
Ook hier treedt het verschijnsel op dat ik eerder als wederkerigheid<br />
heb aangeduid.<br />
Wie hier niet aan wil, kan een andere kant op. De zesde strofe is een<br />
eindpunt van een proces dat in het gedicht beschreven is en dat ik hiervoor<br />
herhaalde malen heb aangeduid als: `rozen-vermindering-tegenbeweging:<br />
nieuw leven met bijzondere kwaliteiten - delen van de rozen<br />
gaan teder iets meedelen over innerlijke, zuivere verlangens, over bepaalde<br />
innerlijke tekorten in verband met de essentie des levens'. Het eindpunt<br />
is gelijk aan het begin: het beeld van de rozen (nu expliciet als<br />
bééld gegeven). Maar de identiteit is niet compleet: het eindpunt is gelijk<br />
aan het beginpunt bezien onder een tragische invalshoek, n.l. louter<br />
onder het aspect van `vermindering', de rozen enkel bezien als een bundel<br />
kneuzingen: emoties van iemand die door het leven gekwetst is,<br />
emoties die aan anderen zijn aangeboden, maar die bij het aanbieden<br />
hun levens- (en zeggings-)kracht verloren hebben. Het `nieuwe leven' en<br />
de daarmee gepaard gaande overdracht van bijzondere, essentiële, erotische<br />
emoties zijn in het pogen de emoties e.d. over te dragen op anderen<br />
teloorgegaan. De herneming van het begin onderstreept de geslotenheid<br />
van het gedicht en van wat het gedicht betekent, geeft de omsluiting<br />
aan waar de overdracht niet doorheen kan breken.<br />
Een andere, met bovenstaande interpretatie niet strijdige opvatting is<br />
de volgende: naast het proces van de eerste vijf strofen, dat geen `oplossing'<br />
krijgt, wordt een vergelijking geplaatst (de zesde strofe) zodat het<br />
volgende schema kan worden gemaakt:<br />
a/s-bijzin l<br />
(temporeel, p ,<br />
conditioneel proces p<br />
a/s-vergelijking<br />
g l g<br />
geen<br />
hoofdzin<br />
geen i<strong>nl</strong>ossing g<br />
v. het temp/cond.<br />
aspect<br />
`oen lek'<br />
p P<br />
—het vergelekene<br />
g<br />
wordt niet<br />
genoemd<br />
`oen 'openp<br />
plek'