Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
141<br />
de verborgen blijft, dat die niet voor openbaring bestemd is. In weelde<br />
kan men erotische elementen ontwaren, het woord kan ook betrekking<br />
hebben op een bepaalde geestestoestand van gelukzaligheid.<br />
Bevat geheimste weelde een licht paradoxale trek, een duidelijke paradox<br />
levert het paar weelde -ontrief op (`positief'-`negatief') (terwijl<br />
dierste ontrief zelf, zoals gezegd, een oxymoron is). ontrief, een neologisme,<br />
is een deverbatief van ontrieven, een antoniem van gerief en een<br />
synoniem van ongerief Al deze woorden hebben voornamelijk betrekking<br />
op praktisch (on)gerief. 46 ontrief dat tegenover weelde in de zin van<br />
`overvloedig geluk' staat, zal eerder op een innerlijke gemoedstoestand<br />
moeten slaan en dus ongeveer `verdriet', `leed', `smart' moeten betekenen.<br />
Door het prefix on- wordt het tekort aangegeven (n.l. aan `positieve'<br />
zaken). Zeker in zijn oppositie tot weelde bezit ontrief een dominante<br />
negatieve trek. Door dierste krijgt het echter een positieve waardering;<br />
het verdriet of het tekort aan `geluk' is op zichzelf dierbaar (ook<br />
dier heeft emotionele en erotische noties).<br />
Hoe moet "van wat der dagen geheimste weelde was en dierste ontrief<br />
" worden geanalyseerd? Ik zie twee mogelijkheden: 1° `weelde en<br />
ontrief van de dagen' ; 2 ° `van de weelde van de dagen die weelde die<br />
het geheimste is en van het ontrief van de dagen dat ontrief dat het<br />
dierste is' . In beide gevallen moet dagen opgevat worden als `levensdagen',<br />
`leven'. De gift omvat de weelde en het ontrief van het leven, het<br />
positieve en het negatieve, en wel in bepaalde extreme opzichten: de geheimste<br />
weelde en het dierste ontrief.<br />
Ik heb bij de bespreking van deze regel telkens weelde gelezen. Het is<br />
echter de vraag of dat legitiem was. Immers, op de plaats van weelde was<br />
eerst een open plaats: Leopold wist niet direct wat hij hier moest neerschrijven.<br />
Dan vult hij weelde in, dat hij echter in dezelfde fase weer<br />
doorhaalt. Het is derhalve zeer waarschij<strong>nl</strong>ijk dat weelde een probeersel is<br />
dat vrij snel weer verworpen wordt, zodat een lezing met weelde wellicht<br />
geen geldige is (geweest). In de c-fase komt in plaats van het doorgehaalde<br />
weelde te staan: schade, welke lezing louter negatieve noties kent, zodat<br />
de paradoxale trek van de regel wordt afgezwakt. De verdere aantekeningen<br />
van Leopold bij deze plaats wettigen de veronderstelling dat hij<br />
ook met schade niet tevreden was.<br />
Terug naar de hele zin in r.(19)-r.(20): er wordt gesproken van een<br />
onverhoeds optredend geschenk dat bestaat uit de meest verborgen `schade'<br />
en het meest dierbare tekort van het leven. Vrijer geïnterpreteerd:<br />
het door het leven gekwetste innerlijk, het door het leven veroorzaakte<br />
tekort dat nooit is uitgesproken en dat toch zeer na aan het hart ligt,<br />
wordt onverhoeds een geschenk, een overweldigende gift (aan degene die<br />
ervan <strong>deel</strong>genoot gemaakt wordt). Op paradoxale wijze wordt in het spreken<br />
een (eveneens paradoxale) emotionele levensessentie aangeroerd.<br />
De woorden bij r.(17) zijn of niet in een lezing geïncorporeerd Of ze<br />
zijn slechts in onzekere lezingen te combineren. Het is zelfs zeer te be-<br />
46-,