Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
109<br />
Vergelijken we r.(17) met r.(13) dan zien we dat taal en gedichten zijn<br />
weggelaten in tweede instantie. Alleen woorden wordt in r.(17) overgenomen<br />
uit r.(13). In r.(13) lijken de drie `talige' elementen coördinerend<br />
verbonden, hoewel het niet uitgesloten hoeft te zijn dat ze als alternatieven<br />
bedoeld zijn. woorden is het meest neutraal, taal is algemener en<br />
gedichten specifieker.<br />
Hoe moet oogopslag in r.(17) - dat al eerder in r.(14) verscheen - syntaktisch<br />
verbonden worden? Ik probeer twee mogelijkheden:<br />
a. zoo (zijn) woorden, (zoo) (is een/de) oogopslag (n.l. zoals de rozen)<br />
b. (zoals de rozen zijn) zoo (zijn) woorden (die in een) oogopslag (iets bewerken)<br />
In a. zijn weer twee elkaar niet uitsluitende mogelijkheden te<br />
onderkennen:<br />
1° oogopslag staat op één lijn met woorden, is direct betrokken op het<br />
beeld;<br />
2 ° oogopslag is een nadere bepaling bij (zoo) woorden. In het eerste geval<br />
worden betekenisrelaties tussen het rozenbeeld en oogopslag centraal<br />
gesteld. In het tweede die tussen woorden en oogopslag. In b. staan<br />
eveneens de relaties tussen woorden en oogopslag op de voorgrond. Schematisch<br />
voorgesteld:<br />
`rozenbeeld'1 (a 1 ) < > woorden<br />
J 4 > oogopslag<br />
`rozenbeeld'] (a2 ) < > woorden < oogopslag<br />
`rozenbeeld'] (b) 4 > woorden 4 oogopslag<br />
Overigens wordt uit dit schema duidelijk dat er tussen de verbindingsmogelijkheden<br />
in semantisch opzicht geen essentiële verschillen bestaan.<br />
Welke betekeniskenmerken spelen in deze constructie een rol? In de<br />
eerste plaats is daar de poeticale notie, die uiteraard het kenmerk `communicatie'<br />
impliceert, dat in het beeld een niet onbelangrijke plaats inneemt.<br />
oogopslag' is ambigu; het kan letterlijk de `blik' (het opslaan van<br />
de ogen) betekenen en dan ook de betekenis krijgen van `blik met de<br />
ogen als teken' (bij Leopold vaak zo gebruikt in een erotische sfeer).'<br />
oogopslag kan ook synoniem zijn met `ogenblik', `moment', `zeer korte<br />
tijdsruimte. Deze notie wordt overgedragen op de woorden en direct of<br />
indirect op het rozenbeeld. Ik zie twee mogelijke interpretaties van deze<br />
`overdracht'. 1° De gelijkstelling rozen-woorden is slechts één moment<br />
geldig. 2 ° Het punt van overeenkomst tussen het rozenbeeld en de woorden<br />
is o.m. gelegen in iets momentaars. Er is één moment, een heel<br />
kort tijdstip, waarop de rozen in hun `verminderen' hun boodschap ge-<br />
19 Vgl. g b v.. `Enoop de bodem van de nacht' ed. Van Y Eyck, P . 24 9 , r. 14 env1gg•<br />
• 'in '<br />
alles is een oogopslag,/ is een bizonder g iets bedoeld d d en iis<br />
zachte blik gebleken, , /<br />
een trillend donzen wenkbrauwknik, een aanzien en in zwijgen lg spreken". M Ri Riffaterre<br />
spreekt p in zijn 1 Semiotics o oer ^ over "the model of a wink-as-silent-signal" theme in<br />
een doorgaans g erotische context) p 56). 5