Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Download deel 2 - Textualscholarship.nl
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
91<br />
met een hoofdletter. Uit deze grafemische veranderingen blijkt Leopolds<br />
streven om de samenhang in de kwatrijnen te vergroten. De punt scheidt<br />
sterker dan de punt-komma of komma. De laatste tekens dwingen de lezer<br />
de elementen uit de verschillende zinnen meer met elkaar in verband<br />
te brengen. Over de interpunctie zou meer op te merken zijn, doch dit<br />
zou te veel details betreffen.78<br />
2.6.2. Tendenties. Voorlopige systematise ring.<br />
In 1.3 is een indeling vooraf gegeven van de soorten tendenties (zie<br />
vooral p. 17). Als we nu trachten de in `Soefisch' gevonden tendenties<br />
te ordenen volgens de in 1.3 onderscheiden categorieën, dan komen we<br />
tot het schema dat op de volgende pagina wordt weergegeven.<br />
De beknoptheid wordt voornamelijk veroorzaakt door ontstaansfactoren,<br />
dat wil zeggen door de noodzaak een bepaalde inhoud binnen een<br />
beperkt aantal syllaben/regels onder te brengen. Vandaar dat ik deze<br />
tendentie onder Generering heb geplaatst. Beknoptheid kan men alleen<br />
signaleren wanneer men twee of meer teksten c.q. versies met elkaar vergelijkt.<br />
Zij is geen eigenschap die men aan een tekst afzonderlijk kan<br />
toekennen. Dit in tegenstelling tot wat het geval is met de andere tendenties,<br />
bijvoorbeeld fonische versterking. Men kan in principe ten aanzien<br />
van een tekst vaststellen dat fonische verschijnselen bepaalde semantische<br />
relaties ondersteunen zonder dat men er andere teksten naast hoeft<br />
te leggen. In het geval van `Soefisch' is het uiteraard onmogelijk om de<br />
fonische laag van de vertalingen te vergelijken met de Franse bron. Op<br />
geen enkele wijze imiteert de vertaling de klank en ritmisch-metrische<br />
aspecten van de voorbeeldteksten. Alle andere gevonden verschijnselen<br />
die zich regelmatig voordoen in de kwatrijnen van `Soefisch' berusten op<br />
eigenschappen van de teksten zelf. Zo kan men structurering in een tekst<br />
waarnemen zonder dat men de eindtekst met de bron vergelijkt.<br />
Dit principiële verschil tussen beknoptheid en de overige tendenties<br />
vastgesteld zijnde, mag niet verheeld worden dat deze uiteraard wèl zijn<br />
opgespoord en geformuleerd op grond van vergelijking van eindtekst met<br />
bron (hetgeen heel duidelijk te merken is aan bijvoorbeeld de formulering<br />
van de tendentie versterken van aanwezige structuur).<br />
De niet-genererende tendenties zijn onder te brengen bij de transformerende.<br />
Hierbinnen zijn te onderscheiden de operaties en de effecten.<br />
Tot de laatste behoort als belangrijkste de intensivering. Bijna alle operaties<br />
dragen bij tot het realiseren van dit effect. De operaties zijn te verdelen<br />
in negatieve en positieve. De negatieve operaties werken feilen<br />
weg. De positieve voegen kwaliteiten toe. De indeling van de positieve<br />
tendenties geschiedt via twee ingangen. Ten eerste zijn daar de verschil-<br />
78 Nr. 16 wijkt J af wat hoofdlettergebruik g aangaat. g In E (de kopij pl van F) begint b g elke regel g<br />
met een hoofdletter. F volgt g dit trouw. Ik kan geen g andere verklaring gvinden<br />
hiervoor dan<br />
de afwijking l g te wijten wijten9 aan een `typografische inconse inconsequentie van Leopold p die Van Royen Y<br />
conse consequent q volgde. g