Gemeente als lerende gemeenschap - Hervormd Huizen
Gemeente als lerende gemeenschap - Hervormd Huizen
Gemeente als lerende gemeenschap - Hervormd Huizen
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
<strong>Hervormd</strong>e <strong>Gemeente</strong> <strong>Huizen</strong><br />
KernKatern<br />
15 juni 2007<br />
<strong>Gemeente</strong> <strong>als</strong> <strong>lerende</strong><br />
<strong>gemeenschap</strong><br />
Column:<br />
Jongeren en<br />
ouderen:<br />
Visie:<br />
Commentaar:<br />
Leren in een<br />
missionaire setting<br />
Geloofsportret: Piet Goedegebuure: Leren<br />
naar bijbelse begrippen<br />
Catechese voor iedereen<br />
De leerdienst verleden<br />
tijd?<br />
Al doende leert men<br />
Jaargang 8 • Nummer 2
VOORBAAN 17 - HUIZEN<br />
TEL.: 035 - 52 60 991<br />
INTERNET:www.dlng.nl<br />
E-MAIL: info@dlng.nl<br />
CHRISTELIJKE<br />
BOEKHANDEL ‘DE ECHO’<br />
Kerkstraat 50 - <strong>Huizen</strong><br />
Telefoon (035) 52 67 914<br />
BIJ ONS VINDT U:<br />
Zak-, school- en huisbijbels -<br />
Theologie - Bijbeluitleg -<br />
Dagboeken - Pastoraat -<br />
Gedichten - Christelijke romans<br />
en verhalen - Kinderlektuur -<br />
Wenskaarten - Kadoartikelen -<br />
CD’s en muziekcassettes<br />
U bent van harte welkom!<br />
Garage Herman Lubbers v.o.f.<br />
Ambachtsweg 1<br />
1271 AL <strong>Huizen</strong><br />
Telefoon 035 - 5251069<br />
Fax 035 - 5243057<br />
E-mail: garagehermanlubbers@kliksafe.nl<br />
Uw tuinmeubel- en<br />
kampeerspecialist<br />
Fabrieksweg 4 - <strong>Huizen</strong><br />
tel. 035-5253679<br />
www.irenebuitenleven.nl
W O O R D V O O R A F<br />
<strong>Gemeente</strong> <strong>Gemeente</strong> <strong>als</strong> <strong>lerende</strong> <strong>gemeenschap</strong><br />
<strong>gemeenschap</strong><br />
Eerder al kwam de gemeente <strong>als</strong> dienende en<br />
vierende <strong>gemeenschap</strong> aan de orde, nu staan we<br />
stil bij het element ‘leren’. Daar is best het een<br />
en ander over zeggen.<br />
We hebben er allemaal<br />
mee te maken, van<br />
de wieg tot het graf.<br />
Niemand is te oud om<br />
te leren: op school, op<br />
het werk, bij het uitoefenen<br />
van je hobby en<br />
noem verder maar op.<br />
Kennis en vaardigheden<br />
moeten we opdoen<br />
door te leren. Zeker<br />
niet in de laatste plaats<br />
<strong>als</strong> het gaat om kennis<br />
van de bijbel. Binnen onze gemeente zijn tal van<br />
mogelijkheden voorhanden om daarover meer<br />
te weten te komen. Zie de diverse artikelen in<br />
I N H O U D S O P G A V E<br />
dit nummer van KernKatern. Stel: u of jij ging<br />
geloven door veel in de bijbel te lezen. Dat is<br />
een gave van de Heilige Geest. Het wil niet zeggen<br />
dat u/jij hiermee er<br />
bent en niet meer hoeft<br />
te leren. Zo<strong>als</strong> uw/<br />
jouw lichaam steeds<br />
weer voedsel nodig<br />
heeft, kan ook het<br />
geloof niet zonder versterking.<br />
Door steeds<br />
weer met de bijbel bezig<br />
te zijn, zal de Geest<br />
u/jou in dat leerproces<br />
geestelijk voeden. Het<br />
leven wordt er alleen<br />
maar door verrijkt. Als<br />
redactie hopen we dat u/jij goede leesmomenten<br />
beleeft met dit KernKatern.<br />
T.J. LokhorsT<br />
Ik onderricht u in de weg der wijsheid, ik doe u treden in rechte paden.<br />
(Spreuken 4 vers 11)<br />
3 Woord vooraf <strong>Gemeente</strong> <strong>als</strong> <strong>lerende</strong> T.J. Lokhorst<br />
<strong>gemeenschap</strong><br />
4 Beschouwing Leren rondom de sacramenten drs. H.J. de Bie jr.<br />
7 Column Leren in een missionaire setting J.O. Verkerk<br />
8 Geloofsportret P. Goedegebuure: Leren naar T.J. Lokhorst<br />
bijbelse begrippen<br />
11 Pastorale rubriek Opvoeden is loslaten A. van Eijsden<br />
12 Jongeren Jong geleerd. . . . !? E. Hogenbirk<br />
15 Jongeren en ouderen Catechese voor iedereen dr. C. Gooijer<br />
16 <strong>Hervormd</strong>e Jeugdraad Knapenvereniging: L. Gooijer<br />
Een open deur?!<br />
18 Vergezicht De levende gemeente Stefan en Joke<br />
19 Visie De leerdienst verleden tijd? M. Zeeman<br />
22 Commentaar Al doende leert men M. Visser
B E S C H O U W I N G<br />
Leren rondom rondom de sacramenten<br />
sacramenten<br />
Wanneer de gemeente op zon- en<br />
feestdagen samenkomt, doet zij<br />
dat rondom de geopende bijbel.<br />
De kern van de eredienst wordt<br />
gevormd door de verkondiging<br />
van het Woord. In die verkondiging<br />
speelt het ‘leren’ een belangrijke<br />
rol. Naast de verkondiging<br />
hebben ook de sacramenten van<br />
tijd tot tijd hun plaats in de samenkomst<br />
van de gemeente.<br />
Uitleg bij een teken?<br />
De sacramenten zijn een teken en zegel. Zij<br />
beelden het Evangelie uit en onderstrepen het.<br />
Voordat de bediening van de Heilige Doop en de<br />
viering van het Heilig Avondmaal plaatsvinden<br />
wordt er een liturgisch formulier gelezen, waarin<br />
opnieuw de onderwijzing, het leren, een grote<br />
plaats inneemt. Dat lijkt wat vreemd te zijn.<br />
Moet er nu uitleg worden gegeven bij de sacramenten,<br />
die immers bedoeld zijn om het Woord<br />
duidelijker te maken en uit te beelden? Is het teken<br />
op zich niet duidelijk genoeg? Wanneer we<br />
echter verder kijken, zien<br />
we dat het onderwijs<br />
niet alleen ingaat<br />
op de tekenen, maar vooral ook op hetgeen met<br />
die tekenen wordt aangeduid.<br />
Reformatie<br />
De liturgische formulieren die in onze gemeente<br />
worden gebruikt zijn een hertaling van<br />
de formulieren die werden opgenomen in het<br />
kerkboek van de Nederlandstalige gemeente<br />
te Frankenthal (gelegen in de Duitse streek, de<br />
Palts). Dit kerkboek werd samengesteld door de<br />
predikant Petrus Datheen en in 1566 te Heidelberg<br />
gedrukt. Het kerkboek bevatte naast de formulieren<br />
onder meer nog een volledige psalm-<br />
Men was de sacramenten gaan<br />
beschouwen <strong>als</strong> ‘wondermiddelen’<br />
berijming en de Heidelbergse Catechismus. De<br />
formulieren leken qua vorm en inhoud sterk op<br />
die welke in Genève werden gebruikt. Binnen de<br />
gereformeerde tak van de Reformatie had men<br />
gekozen voor een stevig stuk onderwijs bij de<br />
bediening van de sacramenten. Dat was in die<br />
tijd ook niet verwonderlijk. In de late Middeleeuwen<br />
was men de sacramenten gaan beschouwen<br />
<strong>als</strong> ‘wondermiddelen’ met een zelfstandige,<br />
magische werking.<br />
Zo geloofde men in die tijd dat tijdens het<br />
uitspreken van de instellingswoorden tijdens de<br />
eucharistie (ook wel de mis genoemd) het brood<br />
en de wijn letterlijk veranderde in het lichaam<br />
en bloed van Christus en dat bij elke viering van<br />
de eucharistie Christus’ offer <strong>als</strong> het ware op<br />
onbloedige wijze herhaald werd. Daarom vond<br />
men het in de Reformatie belangrijk om in een<br />
liturgisch formulier juist de nadruk te leggen<br />
op het tekenkarakter van het Avondmaal,<br />
waarin wordt terugverwezen naar ‘het offer<br />
van Christus dat éénmaal aan het kruis is<br />
geschied en zo onze zonde heeft weggenomen<br />
en ons de levendmakende<br />
Geest heeft verworven. Door die
Geest - die woont in Christus, het Hoofd en in<br />
ons, Zijn leden - hebben wij met Hem waarachtig<br />
<strong>gemeenschap</strong> en krijgen deel aan al Zijn<br />
weldaden’.¹<br />
Ook aan de Heilige Doop kende men in de<br />
Middeleeuwen magische werking toe. De<br />
bediening ervan ging onder meer gepaard met<br />
exorcismen. Ook had men tijdens te Reformatie<br />
te maken met de Radicale Reformatie of de<br />
Wederdopers, die meenden dat het teken van de<br />
Heilige Doop vooral een geloofsantwoord was.<br />
De reformatoren weerlegden deze misvattingen<br />
en voelden noodzaak om voorafgaande aan de<br />
bediening van de Heilige Doop een helder stuk<br />
bijbels onderwijs te geven, waarin lijnen werden<br />
getrokken vanuit de besnijdenis in het Oude Testament<br />
naar de doop in het Nieuwe Testament.<br />
De besnijdenis en de doop zijn beide een teken<br />
van Gods verbond. Zij drukken uit dat in ieders<br />
leven God het eerste woord heeft. Dit alles is in<br />
het doopsformulier verwoord.<br />
Enkele grepen uit de geschiedenis<br />
De Reformatie heeft echter niet de primeur<br />
van het bij elkaar brengen van onderwijs en<br />
sacramenten. Niet lang na het ontstaan van het<br />
Nieuwe Testament, ongeveer aan het begin van<br />
de 2e eeuw, ontstond er een geschrift, genaamd<br />
de Didachè (‘onderwijzing’ of ‘instructie’). In<br />
dit kleine boekje wisselen onderwijs over de<br />
christelijke leer, richtlijnen aangaande de tucht<br />
in de gemeente, praktische instructies bij de<br />
bediening van de sacramenten en gebeden voor<br />
het Avondmaal elkaar af. De eeuwen daarna<br />
groeide de Kerk vooral door bekeringen vanuit<br />
Waar bijbelkennis verwaterde<br />
nam ook het actief vieren af<br />
het heidendom. Bekeerlingen – ze werden<br />
‘geloofsleerlingen’ of ‘catechumenen’ genoemd<br />
– doorliepen in een periode van 40 dagen voor<br />
Pasen een traject van onderwijs en geestelijke<br />
oefeningen (onder meer vasten), waarna ze op<br />
het paasfeest werden gedoopt en daarmee ook<br />
werden toegelaten tot het Heilig Avondmaal.<br />
Toen de kinderdoop in de Kerk algemeen gangbaar<br />
was geworden, bleef men hechten aan het<br />
volgen van onderwijs tot aan het moment dat<br />
men tot het Avondmaal werd toegelaten. In de<br />
loop van de Middeleeuwen werd dit onderwijs<br />
meer en meer beperkt tot hen die zich op het<br />
kerkelijk ambt gingen voorbereiden of in een<br />
klooster intraden. Hierdoor ging de bijbelkennis<br />
van de ‘gewone gelovigen’ sterk achteruit,<br />
alleen de Tien Geboden, het Onze Vader en de<br />
Apostolische Geloofsbelijdenis kon men nog<br />
opzeggen. Waar bijbelkennis verwaterde nam<br />
ook het actief vieren af. Deelname aan de communie<br />
werd voor de middeleeuwse kerkganger<br />
een grote zeldzaamheid. Natuurlijk zijn er in de<br />
Middeleeuwen ook wel bewegingen geweest die<br />
hiertegen protesteerden. De Moderne Devotie<br />
bijvoorbeeld voerde een krachtig pleidooi voor<br />
het onderwijs in de Schrift en in de christelijke<br />
leer. Eén van de bekendste voormannen, Thomas<br />
à Kempis spoorde in zijn bekende boek ‘De<br />
navolging van Christus’ de lezer aan tot regelmatige<br />
deelname aan de communie.<br />
¹ Passage uit het hertaalde avondma<strong>als</strong>formulier (Vervolg op pagina 13)
SCHILDERS- EN<br />
WANDAFWERKINGSBEDRIJF<br />
RIEMER<br />
b.v.<br />
Driftweg 8 1271 BX <strong>Huizen</strong><br />
De schilder,<br />
de beste vriend<br />
van je huis<br />
035 - 526 99 94<br />
Fax 035 - 523 14 24<br />
Mob.tel. 06 - 518 15 206<br />
Spectaculaire<br />
Kadobonnen!<br />
OUTDOOR KARTEN SLIPCURSUS<br />
HELIKOPTERVLUCHT<br />
POWERTURNEN OFF-ROAD RIJDEN FERRARI RIJDEN ONGEVALSIMULATOR<br />
AIRBOARDEN<br />
Powered by:<br />
PORSCHE RIJDEN QUAD RIJDEN<br />
Bestel uw spectaculaire kadobon via:<br />
4X4 SLIPCURSUS SANDBUGGY<br />
Op zoek naar een spectaculair cadeau, waarmee<br />
u uw partner, vriend of vriendin de dag van zijn of<br />
haar leven kunt bezorgen?<br />
www.trafficcontrol.nl<br />
0900 - slipcursus (0900-7547287)
COLUMN<br />
Leren in een missionaire missionaire setting<br />
In onze gemeente draait het Missionaire<br />
Kringwerk volop. Diverse Missionaire<br />
Kringen zijn actief in gesprek rond de<br />
bijbel. Het gesprek rond bijbelse thema’s<br />
wordt niet in ‘het wilde weg gevoerd’.<br />
Er is een zogenaamde leerlijn opgesteld<br />
voor het missionaire kringwerk.<br />
Jaarlijks wordt in <strong>Huizen</strong> een oriëntatiecursus<br />
christelijk geloof georganiseerd. Meestal vindt<br />
deze vanaf half november plaats en loopt door<br />
tot half januari. In zeven avonden wordt aan<br />
de cursisten de basis van het christelijk geloof<br />
uitgelegd. Objectiviteit staat voorop. Er wordt<br />
niet gepoogd om de deelnemers ‘te bekeren’.<br />
Zij krijgen echter wel volgens een leerplan de<br />
stof aangereikt. In de cursusmap worden in<br />
hoofdlijn vier onderwerpen behandeld. Aan de<br />
orde komen: Het christelijk geloof; de bijbel;<br />
Jezus Christus; Leven <strong>als</strong> christen. Op deze<br />
manier leren de aanwezigen de rode lijn kennen<br />
van het christelijk geloof.<br />
Na deze cursus is het voor de deelnemers<br />
mogelijk om gezamenlijk verder te gaan <strong>als</strong><br />
Ontmoetingskring. In deze kring wordt de<br />
leerstof thematisch aangeboden. Voor het eerste<br />
jaar van de kring is er de map ‘Geloven I’.<br />
Onder leiding van de kringleiders worden de<br />
thema’s besproken. Ik noem er enkele: Wat is<br />
geloven?; Wie is God de Vader?; Hoe verder<br />
met Jezus?; Hoe omgaan met bezit? Zodra alle<br />
thema’s behandeld zijn, wordt begonnen met<br />
de map ‘Geloven II’. Het leren wordt voortgezet<br />
met thema’s <strong>als</strong>: Aan de slag met de<br />
bijbel; Vergeving; de Heilige Geest; Muziek<br />
en zang in de omgang met God; Mensen met<br />
een missie; Wat heeft de kerk met mijn geloof<br />
te maken?; de heilsfeiten. Zodra beide mappen<br />
na ongeveer 2,5 jaar uit zijn, gaat de Ontmoetingskring<br />
over in een Groeikring (2,5 jaar).<br />
In deze kring wordt gewerkt met bijbelstudieboekjes.<br />
Kringleiders betrekken nu ook<br />
de kringleden bij de voorbereiding. Op deze<br />
manier leren zij om zelfstandig met de bijbel<br />
om te gaan. In de groeikring wordt gezocht<br />
naar verdere verdieping en discipelschap. In<br />
het ‘missionaire traject’ is er de mogelijkheid<br />
om ook in te stromen in de belijdenis- en<br />
doopcatechese.<br />
Tijdens de hele periode zijn de kringleden<br />
welkom in de Aanloopdiensten, preekbesprekingen<br />
en de ‘gewone’ erediensten.<br />
Samengevat loopt de missionaire leerlijn van<br />
‘geïnteresseerd naar discipel’.<br />
Uit onderzoek en ervaring is gebleken, dat<br />
wanneer iemand tot geloof komt, het ongeveer<br />
vijf jaar duurt alvorens deze persoon zelfstandig<br />
kan geloven. In deze periode leert hij of<br />
zij enorm veel en komt er evenveel op hem af.<br />
In het missionaire werk wordt er dan ook naar<br />
gestreefd dat zij die ooit <strong>als</strong> cursist van de orientatiecursus<br />
binnenkwamen na vijf jaar een<br />
plaats in kunnen nemen op een bijbelkring.<br />
Dan zit ook het missionaire leertraject erop.<br />
Dat wil niet zeggen dat hij nu klaar is met<br />
leren. Dat is niemand. Bovendien: geloven<br />
doe je niet in je eentje. Iedereen heeft zeven<br />
goede relaties nodig in de kerk om zich daar<br />
prettig en gewenst te<br />
voelen.<br />
Het is geweldig dat er<br />
gelegenheden te over<br />
zijn in de gemeente<br />
om samen verder te<br />
leren, onder leiding<br />
van de Heilige Geest.<br />
JAN VErkErk
GELOOFSPORTRET<br />
Leren naar bijbelse begrippen<br />
Piet Goedegebuure werd in 9 in het<br />
Zeeuwse St. Annaland geboren in een<br />
christelijk gezin. Groeide daar op en was<br />
later intensief betrokken bij het kerkelijk<br />
jeugdwerk. Als Weg- en Waterbouwkundige<br />
voltooide hij zijn studie en begon<br />
in 9 9 zijn loopbaan bij een ingenieursbureau<br />
in Nijmegen. Hij trouwde<br />
in 9 met Leina van Dijke uit Tholen.<br />
Na Nijmegen woonden zij vanaf 9 in<br />
Naarden. In dat jaar trad Piet in dienst<br />
bij de <strong>Gemeente</strong> <strong>Huizen</strong>. Zij verhuisden<br />
in 9 0 naar de wijk rond de Zenderkerk<br />
in <strong>Huizen</strong>. Vier kinderen, drie meisjes en<br />
een jongen, ontvingen zij. De jongste<br />
dochter Madeleine woont nog thuis, terwijl<br />
twee kinderen zijn getrouwd en Piet<br />
zich de trotse opa mag noemen van twee<br />
kleinkinderen. Veel geluk werd overschaduwd<br />
toen Leina in 00 overleed en in<br />
00 ook de oudste dochter Marceline.<br />
Dat trekt diepe sporen. Het ligt hen en<br />
ons nog vers in het geheugen. Op mijn<br />
verzoek toonde Piet zich bereid tot dit<br />
vraaggesprek.<br />
Wanneer je christelijke gemeente wilt zijn kun<br />
je niet om het element ‘leren’ heen. Waar denk<br />
je dan <strong>als</strong> eerste aan?<br />
Wel, aan het leerling van Jezus Christus zijn:<br />
discipel, volgeling. De bijbel is hierbij dan ook<br />
het onbetwiste uitgangspunt. Leren is een zaak<br />
Leren is een zaak van hart,<br />
hoofd en handen<br />
van hart, hoofd en handen. Het doel is leren kennen,<br />
wat veronderstelt een relatie, een liefdesband,<br />
maar gelijk ook een geloofsband met Hem<br />
hebben (lees Filippenzen 3:10). Door die band<br />
wordt het hele leven bepaald, een ‘way of life’.<br />
Leren gaat niet vanzelf. Dat geldt ook ten<br />
aanzien van de bijbelse boodschap. Een zekere<br />
vorm van zelfdiscipline is nodig om te kunnen<br />
groeien in kennis en geloof. Zie jij verschil met<br />
de tijd dat je zelf kind was?<br />
Er is zeker wel verschil. Tóen op het eiland<br />
Tholen konden we nog driemaal per dag gezamenlijk<br />
eten en kwam de bijbel op tafel. Daar<br />
kun je in deze tijd veelal niet meer om komen.<br />
De samenleving is zo veranderd! Daarom vraagt<br />
het van ons persoonlijk structuur in het leven aan<br />
te brengen door bijvoorbeeld dagelijks een ‘stille<br />
tijd’ in acht te nemen. Wat er ook verandert: in<br />
het algemeen gesproken blijft voor mij het gezin<br />
toch de hoeksteen van de samenleving, zonder<br />
mensen die ongewild alleen zijn gebleven daarbij<br />
te vergeten.<br />
Wat is in jouw beleving bepalend ten aanzien<br />
van het geloof?<br />
Het gaat om het leren kennen van God Zelf en<br />
Zijn wil over ons, maar ook wie we zelf zijn.
Daarom is het geloof voor mij een zeker weten<br />
dat heel de bijbel het door God ingegeven<br />
Woord is. Ook is het geloof voor mij een vast<br />
vertrouwen, dat de Heilige Geest mij geeft. Door<br />
genade ontvang ik steeds vergeving van zonde,<br />
omdat Jezus voor mij verlossing teweeg bracht<br />
(dat leer ik in de bijbel en wordt in antwoord 21<br />
van de catechismus kort samengevat).<br />
Leren is belangrijk om te kunnen groeien in<br />
geloof. Maar zien we niet juist een sterk afnemen<br />
van kennis van de bijbel?<br />
Helaas merk je dat steeds meer. Het heeft denk<br />
ik deels te maken met huidige leermethodes<br />
op scholen, welke nogal afwijzend staan ten<br />
opzichte van dingen uit het hoofd leren, omdat<br />
belangrijker wordt gevonden waar<br />
je antwoorden op vragen kunt vinden.<br />
Ook wordt veelal de leerstof<br />
niet steeds weer gerepeteerd: lezen<br />
en herlezen. Teveel wordt kennis<br />
voor ‘dit moment’ vergaard. Het<br />
‘beklijft’ niet, blijft niet hangen.<br />
Een nog diepere oorzaak van dit<br />
probleem lijkt mij te liggen in het<br />
feit dat mensen zich niet meer<br />
afhankelijk voelen: de ik-gerichte<br />
maatschappij. God wordt niet meer<br />
ervaren <strong>als</strong> de Bron van leven.<br />
Vooral dat laatste mag in deze<br />
tijd lijkt mij best wel meer accent<br />
krijgen. In alle openheid naar<br />
mensen toe vertellen over God en<br />
het geloof. Wat vind jij daarvan?<br />
Inderdaad gaat het erom dat<br />
mensen discipelen worden of opnieuw de God<br />
van de bijbel gaan zoeken. Als gemeente van<br />
Christus hebben wij de opdracht gekregen<br />
andere mensen in liefde te vertellen van Gods<br />
Het gezin: hoeksteen<br />
van de samenleving<br />
daden: de schepping, Zijn leefregels, Zijn beloften,<br />
het verlossingswerk door Jezus Christus,<br />
maar ook wat nog uitstaat: de Toekomst met<br />
Hem. Kortom, heel het heilswerk. Dat alles niet<br />
<strong>als</strong> een abstract stelsel van waarheden, maar <strong>als</strong><br />
een levende en functionele leer. Het bezig zijn<br />
daarmee kan niet zonder gebed. Dat moet de<br />
grondhouding van het geloof van de gemeente<br />
zijn. Denk maar aan Psalm 86:6 berijmd: ‘Leer<br />
mij naar uw wil te handelen. . . . .’.<br />
Het geloof wordt niet bepaald<br />
door eigen gevoelens,<br />
maar is werk van de Geest<br />
De Heilige Geest gebruikt Zijn eigen schepping:<br />
Hij wil <strong>als</strong> Leermeester ons <strong>als</strong> ouders<br />
in het gezin, <strong>als</strong> leerkrachten op school en <strong>als</strong><br />
christelijke gemeente bij<br />
het doorgeven van het<br />
Evangelie helpen.<br />
Een paar weken geleden<br />
vierden we het feest<br />
van de uitstorting van<br />
de Heilige Geest. Wat<br />
betekent dat nu voor de<br />
christelijke gemeente?<br />
Een oude uitdrukking<br />
zegt ‘de kerkdienst is<br />
de werkplaats van de<br />
Heilige Geest’. Dat is<br />
ook zo. Waar het Woord<br />
in de gemeente opengaat<br />
en wordt uitgelegd is<br />
de Heilige Geest in het<br />
midden. Daar wil je toch<br />
zondags bij zijn om er<br />
meer van te horen! De Geest wil ons leren de<br />
bijbel, waarbij het gaat om heel de Schrift, beter<br />
te begrijpen: gaven van de Geest. Deze gaven<br />
die Hij aan mensen wil geven kunnen heel verschillend<br />
zijn en Hij geeft die aan wie Hij wil.<br />
Ter versterking van het geloof mogen wij bidden<br />
om de vervulling met de Heilige Geest. Door<br />
deze houding laten we het geloof niet bepalen<br />
door eigen gevoelens en inzichten, maar laten<br />
we de Geest Zijn werk doen: God-drie-enig God<br />
laten zijn!<br />
T.J. LokhorsT<br />
9
0<br />
Ceintuurbaan 32 - 34 - 1271 BJ <strong>Huizen</strong><br />
Telefoon 035 - 525 32 93 - E-mail info@boutdruk.nl<br />
Adviseurs voor Ondernemers<br />
in het Midden- en Kleinbedrijf<br />
en Vrije Beroepsbeoefenaren<br />
Karel Doormanlaan 16, 1271 CC <strong>Huizen</strong> • Postbus 118, 1270 AC <strong>Huizen</strong><br />
Telefoon: (035) 524 80 90 • Fax: (035) 524 80 94<br />
info@baasenvlaanderen.nl • www.baasenvlaanderen.nl
P A S T O R A L E R U B R I E K<br />
Opvoeden Opvoeden is loslaten<br />
loslaten<br />
Mijn zoon, vergeet mijn lessen niet, houd in je hart mijn richtlijnen vast.<br />
(Spreuken 3:1)<br />
Dit is de hoop van veel ouders, dat hun kinderen<br />
de lessen vanuit de opvoeding meenemen.<br />
Vaak gebeurt dat ook. Maar soms gaan kinderen<br />
andere wegen. Dat kan pijnlijk zijn.<br />
Toch hoort het ook bij volwassen worden, dat<br />
kinderen eigen keuzes maken. Het kan zijn<br />
dat u zich hier zorgen om maakt. Maar dat<br />
hoeft nog niet te betekenen dat de keuzes van<br />
uw kind slecht zijn.<br />
Het is moeilijk maar goed dat u zich <strong>als</strong><br />
ouders realiseert waarom u teleurgesteld bent<br />
in de keuze van uw kind. Heeft de droom<br />
voor uw kind misschien iets te maken met uw<br />
eigen droom die u niet waar kon maken? Dat<br />
zijn irreële verwachtingen waar uw kind niet<br />
aan kan voldoen.<br />
Opvoeden is loslaten. Misschien is dit wel<br />
het moeilijkste aspect van opvoeden. Dat<br />
zien we ook bij Maria, Jezus’ moeder. Denk<br />
maar aan de 12-jarige Jezus in de tempel en<br />
de bruiloft in Kana. De afwijzing van Jezus in<br />
het: ‘Wie zijn mijn moeder en mijn broers?’<br />
Tenslotte in het allermoeilijkste loslaten: Zijn<br />
kruisdood.<br />
Bepaalde keuzes van onze kinderen kunnen<br />
ons pijn doen. Bijvoorbeeld <strong>als</strong> ze het geloof<br />
niet overnemen. U vraagt zich misschien af<br />
wat u verkeerd hebt gedaan. Het is aan de ene<br />
kant goed dat u zich realiseert dat geen enkele<br />
opvoeding volmaakt is. Aan de andere kant<br />
zijn er misschien aspecten in de opvoeding<br />
waar u spijt van hebt. Probeer uw spijt en<br />
teleurstelling bespreekbaar te maken met uw<br />
kind. Het is de kunst om dit niet verwijtend<br />
te doen.<br />
Realiseert u zich dat u in een rouwproces zit.<br />
Uw kind kan en hoeft u niet te troosten. Zoek<br />
die steun bij elkaar en bij andere ouders. Geef<br />
uzelf en elkaar de tijd om deze teleurstelling<br />
een plek te geven.<br />
Bij Maria kunnen we zien dat loslaten een<br />
pijnlijk proces is. Loslaten kan ook niet zomaar.<br />
Denk maar aan het beeld van een glas<br />
loslaten. Als u het loslaat boven de grond,<br />
valt het kapot. Dan brengt loslaten enkel<br />
ravage. Als u hetzelfde glas loslaat terwijl u<br />
het op tafel zet, hoeft u het niet te dragen en<br />
het glas blijft heel.<br />
Wij hebben onze kinderen van God gekregen.<br />
We mogen ze ook in dit opzicht proberen<br />
los te laten. Niet om ze in scherven uiteen te<br />
laten spatten. We mogen ze teruggeven aan<br />
God. Hij belooft dat Hij ons, dus ook uw<br />
kind, met Zijn eeuwige armen omringt.<br />
Het kan zijn dat u deze situatie herkent en dat<br />
u er zelf niet uitkomt. Schroom dan niet om te<br />
bellen. U bent altijd welkom om een afspraak<br />
te maken.<br />
Annewieke van Eijsden<br />
Christelijk Maatschappelijk Werk<br />
<strong>Huizen</strong><br />
0 - 0
J O N G E R E N<br />
Jong geleerd...!?<br />
geleerd...!?<br />
Wat leren jongeren in de kerk<br />
en in onze gemeente? Die vraag<br />
werd mij <strong>als</strong> jeugdouderling gesteld.<br />
Ik kan nu natuurlijk in hoogdravende<br />
taal uitweiden over dit<br />
onderwerp en mijn visie hierover<br />
aan u toevertrouwen. Maar het<br />
lijkt mij beter dat de jongeren hier<br />
zelf over aan het woord komen.<br />
Zo is er een twintiger die aangeeft dat het<br />
gemeente-zijn in de kerk heel belangrijk is.<br />
‘Je kunt zo lief en leed met elkaar delen. Door<br />
de kerk en de bijbelkring sta ik sterker in mijn<br />
Tijdens kerkdiensten wordt<br />
ook bijbelkennis vergroot<br />
schoenen, want ik sta er niet alleen voor. Tijdens<br />
de kerkdiensten wordt daarnaast ook nog eens<br />
de bijbelkennis vergroot en wordt uitgelegd hoe<br />
je het Woord van God kan toepassen in jouw<br />
leven’.<br />
Fijne gesprekken<br />
Een jongen van<br />
16 jaar geeft<br />
aan dat hij vindt<br />
dat hij in de<br />
kerk niet zo<br />
veel leert: ‘Het<br />
woordgebruik<br />
van de dominees<br />
is te<br />
moeilijk. Hierdoor<br />
verslapt<br />
mijn aandacht<br />
al snel. De<br />
mentorcatechese bevalt me<br />
prima, het is heel fijn om op deze manier met de<br />
bijbel bezig te zijn. De dominee legt het tijdens<br />
de catechisatie ook<br />
uit op een begrijpelijke<br />
manier. De<br />
dingen die ik niet<br />
begrijp, kan ik vragen<br />
aan de mentor.<br />
Hierdoor ontstaan<br />
ontzettend fijne<br />
gesprekken, zowel<br />
met de mentor <strong>als</strong><br />
binnen onze groep<br />
onderling’.<br />
Kindernevendienst<br />
Dat de kerkdienst saai is, vindt een meisje van<br />
11 jaar. ‘Je moet de hele tijd stil zitten’, is het<br />
eerste dat ze noemt. Na wat doorgevraagd te<br />
hebben geeft zij aan dat je er toch ook wel van<br />
leert. Maar ze vindt het wel jammer dat zij niet<br />
meer naar de kindernevendienst mag, omdat zij<br />
daar te oud voor is. ‘Mijn favoriete geschiedenis<br />
is die van Esther, die door God wordt gebruikt<br />
om het volk Israël te redden’. De zondagsschool<br />
vindt ze geweldig, vooral de verhalen over de<br />
geschiedenissen in de bijbel.<br />
Stilzitten<br />
Een kind van zes jaar vertelde mij dat hij het<br />
in de kerk wel leuk vond: ‘Je hoort er van die<br />
mooie verhalen’. Ik vroeg of het dan allemaal<br />
wel te begrijpen is. Dat begrijpen is eigenlijk<br />
toch wel moeilijk, gaf hij aan. Wat toch wel het<br />
moeilijkst was, is het stilzitten. Daarnaast vroeg<br />
Mijn favoriete geschiedenis<br />
is die van Esther<br />
ik wat hij op de zondagsschool leerde. ‘Zondagsschool<br />
vind ik saai’, zei hij. ‘De werkjes<br />
vind ik niet zo leuk om te doen. Maar het verhaal<br />
en de liedjes zijn wel leuk’.<br />
Tot zover de reacties van de jongeren en de<br />
kinderen. Na deze mini-interviews is mij wel
duidelijk geworden dat we de jongeren meer<br />
kunnen leren door Gods Woord op hun niveau te<br />
vertellen. De lijfspreuk van de kerk voor de jongeren<br />
zou dezelfde <strong>als</strong> die van de belastingdienst<br />
kunnen zijn: ‘leuker kunnen we het niet maken,<br />
wel gemakkelijker’.<br />
Schone taak<br />
We hebben <strong>als</strong> gemeente de schone taak om de<br />
jongeren zich thuis te laten voelen binnen de<br />
gemeente. Als ze zich thuis voelen kun je ze<br />
ook bereiken met Gods Woord. Dit vraagt van<br />
ons <strong>als</strong> gemeente om belangstelling voor hen te<br />
(Vervolg van pagina 5)<br />
In de Reformatie dacht men nog verder. Dat<br />
blijkt ook uit de samenstelling van het reeds<br />
bovengenoemde kerkboek van Petrus Datheen,<br />
dat krachtens het besluit van de Synode<br />
van Emden (1571) het kerkboek zou worden<br />
voor de Nederlandse Kerk. Na de Psalmen<br />
en Enige Gezangen komt de Heidelbergse<br />
Catechismus. Daarna komt het doopformulier,<br />
dat gevolgd wordt door een korte ondersoeckinge<br />
des Geloofs, voor de ghene die sick<br />
tot de Ghemeynte begeven willen, waarna het<br />
avondma<strong>als</strong>formulier volgt. Na het avondma<strong>als</strong>formulier<br />
volgt het huwelijksformulier.<br />
Het geheel wordt afgesloten met een aantal<br />
gebeden voor Kerk en huis. Uit deze volgorde<br />
blijkt hoe goed er is nagedacht over de eenheid<br />
van het leven in de gemeente en het leven<br />
van alledag.<br />
Leren en vieren<br />
Leren en vieren² zijn één. Oppervlakkig<br />
gezien lijkt het <strong>als</strong>of men in de gemeenten<br />
<strong>als</strong> de onze, die in de traditie van de Reformatie<br />
staan, het leren gesteld heeft boven het<br />
vieren (en beleven). Wanneer we echter verder<br />
kijken, blijkt dat leren en vieren elkaar juist<br />
aanvullen, zo<strong>als</strong> in de bijbel hoofd en hart<br />
bij elkaar horen. Het is belangrijk dat wij dat<br />
Leuker<br />
kunnen we het niet maken,<br />
wel gemakkelijker.<br />
tonen. Ze aan te spreken en te groeten. Ga maar<br />
bij uzelf na, hoeveel jongeren u kent binnen uw<br />
gemeente? Hoe vaak spreekt u met de jongeren?<br />
Kijk, de ouders van de jongeren kennen<br />
we vaak wel en daar maak je dan ook wel eens<br />
een praatje mee, maar met de jongeren zelf? We<br />
moeten de liefde die Christus voor ons heeft<br />
uitstralen naar de jongeren.<br />
ErIk hoGENBIrk<br />
onderkennen, temeer omdat in onze (postmoderne)<br />
tijd het accent nog weleens wordt<br />
verlegd naar het beleven en de emotie, ook in<br />
de erediensten. Wie echter de bedoeling van<br />
de reformatoren onderkent, moet constateren<br />
Leren en vieren zijn één<br />
dat deze scheiding niet juist is. Het onderwijs<br />
dat - vanuit de grondlijnen van de bijbel - ons<br />
in het doopformulier en het avondma<strong>als</strong>formulier<br />
wordt gegeven, heeft <strong>als</strong> doel ons de<br />
sacramenten te laten beleven <strong>als</strong> tekenen van<br />
Gods genade, met oog op de komst van het<br />
Koninkrijk. Zo zijn leren en vieren samen<br />
voluit liturgie.<br />
hENDrIk JAN DE BIE<br />
² Andere aspecten van het vieren, die hier niet zijn<br />
genoemd, maar er wel nadrukkelijk bij horen, zijn de<br />
lofprijzing en de gebeden (in diverse vormen).
TECHNISCH INSTALLATIEBURO<br />
REBEL B.V.<br />
• Alle loodgieterswerkzaamheden (gas, water, lood- en zinkwerken)<br />
• Rioleringswerken<br />
• Sanitair-installaties<br />
• CV-installaties (aanleg en onderhoud)<br />
• Dakbedekkingen<br />
• Aanleg van licht, kracht-, data- en telecominstallaties<br />
TECHNISCH INSTALLATIEBURO REBEL B.V.<br />
Fabrieksweg 5 1271 AK <strong>Huizen</strong><br />
Tel. 035-5253312 Fax 035-5269514<br />
modebrillen<br />
contactlenzen<br />
oogmeting<br />
Register optometristen en<br />
contactspecialisten ANVO<br />
Oude Raadhuisplein 4<br />
1271 RH <strong>Huizen</strong><br />
035 - 525 38 55<br />
Oostermeent-Oost 84<br />
1274 SN <strong>Huizen</strong><br />
035 - 525 38 53
JONGEREN EN OUDEREN<br />
Catechese Catechese voor iedereen<br />
iedereen<br />
Vooraf<br />
Toen onze oudste zoon, namens het ‘Contactblad<br />
van de Noorderkerk en de Jeruzalemkerk’<br />
te Amsterdam, mij vroeg iets te vertellen over<br />
de invulling van ‘gemeenteopbouw’, zo<strong>als</strong> die in<br />
de wijkgemeente Nieuwe Kerk in <strong>Huizen</strong> sinds<br />
een jaar wordt vormgegeven, heb ik ‘ja’ gezegd.<br />
Te vlug eigenlijk, want ik heb geen antwoord op<br />
de vraag: ‘waarom zou de stad geïnteresseerd<br />
zijn in het reilen en zeilen van een gemeente <strong>als</strong><br />
die van <strong>Huizen</strong>, veelvuldig gekwalificeerd <strong>als</strong><br />
‘bolwerk van de Gereformeerde Bond’. Zo’n<br />
bolwerk is toch stabiel, terwijl de kerk in de<br />
stad juist de frontlinie inneemt. En aan het front<br />
gebeurt het.<br />
Aanleiding catechese voor iedereen<br />
Toch waag ik het erop. Daarbij ga ik voorbij aan<br />
een bespreking van de definities van gemeenteopbouw:<br />
- wat versta je daar precies onder? - en<br />
onderliggende beleidsnotities: - hoe geef je gemeenteopbouw<br />
professioneel vorm? Ik stel simpelweg<br />
vast dat de roeping tot gemeenteopbouw<br />
naar mijn gevoelen alleszins te maken heeft met<br />
het feit dat de gemeente in een samenleving is<br />
terechtgekomen die <strong>als</strong> ‘post-christelijk’ wordt<br />
geduid. Van samenleven is zelfs nauwelijks<br />
sprake meer, ‘ieder voor zich’ is het parool. En<br />
wat post-christelijk is, ga ik niet proberen te<br />
omschrijven. Maar in elk geval wordt steeds<br />
Kerkverlating: al twee decennia<br />
structureel<br />
duidelijker dat christelijke waarden en normen<br />
op generlei wijze de dienst uitmaken en dat het<br />
leven voluit gericht is op het ‘hier en nu’ en zich<br />
niet inlaat met de eeuwigheid.<br />
In die cultuur hebben we <strong>als</strong> gemeente leren leven.<br />
En we hebben het ontdekt: geen probleem,<br />
<strong>als</strong> je jezelf maar soepel opstelt en gedraagt.<br />
Daar zijn we zelfs heel goed in geworden. We<br />
moeten constateren dat de gemeente niet alleen<br />
deel uitmaakt van zo’n samenleving, maar er<br />
voluit in participeert. Eén van de gevolgen is<br />
kerkverlating. Die is in een gemeente <strong>als</strong> de<br />
onze tenminste al twee decennia structureel.<br />
We hebben te veel gelet<br />
op aantallen<br />
Mensen verdwijnen, veelal geruisloos. Daarbij<br />
gaat het niet alleen over de brede rand, die nu<br />
eenmaal bij onze volkskerk behoort. Dat dachten<br />
we vroeger. Nee, daarbij gaat het ook over de<br />
doopleden en ook over de belijdende leden. Een<br />
constante daling van het ledental.<br />
Als autochtone Huizer vraag je jezelf af of het<br />
dan toch alleen maar uiterlijkheden waren die<br />
het leven van onze gemeente bepaalden. Was het<br />
alleen maar de sociale structuur van ons dorp dat<br />
inmiddels met angstwekkende snelheid is uitgegroeid<br />
tot een plaats met zo’n 45.000 inwoners?<br />
Een kwestie van sociologie dus?<br />
Het antwoord op die vraag luidt ontkennend. Er<br />
was en is veel meer. Er zijn mensen tot geloof<br />
gekomen, krachtdadig in letterlijke zin of langs<br />
geleidelijke weg. Dat gebeurt heden ten dage,<br />
bij jongeren en ouderen. Er was en is een bloeiend<br />
verenigingsleven, dwars tegen de trend van<br />
de tijd in. Dat leidt tot hechte vriendschappen<br />
in geloofsverbondenheid. Er was en is sprake<br />
van de ‘vreze Gods’.<br />
Het gemeenteleven<br />
is daarenboven<br />
gestructureerd. Alles<br />
loopt. Dat heeft ons<br />
<strong>als</strong> gemeente wellicht<br />
jarenlang, onbewust<br />
dan wel bewust, de<br />
ogen doen sluiten<br />
voor de voortvretende<br />
verschraling<br />
van het geloofsleven.
Knapenvereniging: Knapenvereniging: een open deur?!<br />
Op april stond de deur van de<br />
Knapenvereniging Spreuken :<br />
open. Tenminste, voor mannen<br />
van onze gemeente. Voor vrouwen<br />
stond de deur nog niet eens<br />
op een kier. De mannen waren<br />
uitgenodigd om een keer mee te<br />
draaien bij een KV-vergadering.<br />
Want de KV draait door ook in<br />
deze tijd.<br />
Ongeveer 25 mannen zijn gekomen. Dat<br />
zijn er veel minder dan vorig jaar. Toen<br />
waren er meer dan 70 mannen. Is de KV een<br />
te ‘open deur’? Te vanzelfsprekend? Zo van:<br />
‘De KV, ja dat kennen we wel. Daar sla ik<br />
m’n tweede bakkie niet voor over. Dat heb ik<br />
vorig jaar al gedaan’.<br />
Waarom was er deze KV-mannendag? Het<br />
was meer dan knapies kijken en ook meer<br />
dan een verkapte reünie van oudleiders. Het<br />
onderliggende doel van de KV-mannendag zit<br />
in Spreuken 22:6. Leer de jongen (vertaling<br />
1951 meldt ‘knaap’!) de juiste weg te vinden<br />
en te gaan. Daar heb je wat aan ook <strong>als</strong> je<br />
ouder wordt. Jong geleerd is oud gedaan.<br />
Hier ligt uiteraard de taak voor de leiders,<br />
maar de mannendag biedt mannen de mogelijkheid<br />
een steentje bij te dragen: vertellen<br />
over hun geloof en de weg met God in het<br />
We hebben te veel gelet op aantallen. Aantallen<br />
kerkgangers, aantallen deelnemers aan kerkelijke<br />
activiteiten, aantallen betrokken jongeren<br />
vooral. Maar er is onmiskenbaar ook sprake<br />
van vanzelfsprekendheid, van vervlakking.<br />
Onregelmatigheid in de kerkgang, weinig besef<br />
van trouw. Ook van een ontstellend gebrek aan<br />
geloofskennis bij mensen die jarenlang de kerk<br />
bezoeken of bezocht hebben, de kerkdiensten<br />
hebben ‘ondergaan’.<br />
leven. Het geloofsgesprek hoort bij een <strong>lerende</strong><br />
gemeente. Het gaat om toerusting. Het<br />
was goed dat knapen en mannen met elkaar<br />
spraken over God die dezelfde blijft ook <strong>als</strong><br />
de tijden veranderen.<br />
Inmiddels is besloten om volgend jaar geen<br />
mannendag te organiseren. De deur blijft<br />
dicht. Wel zal er volgend jaar in het kader<br />
van het 100-jarig bestaan van alles te doen<br />
zijn. Want de KV is minder vanzelfsprekend<br />
dan iedereen denkt en het 100-jarig bestaan<br />
mag gevierd worden! Daarbij zullen vast niet<br />
alleen de mannen welkom zijn, maar alle<br />
gemeenteleden, vrouwen meegerekend. Dat<br />
is nog eens een open deur.<br />
LEENDErT GooIJEr<br />
Noodzaak catechese voor iedereen<br />
Hoe kunnen we deze verschraling van het<br />
geloofsleven en de daarmee samenhangende<br />
leegloop van de kerken tegengaan? In de eerste<br />
plaats vanuit de bewustwording dat ook in <strong>Huizen</strong><br />
volle kerken en openstaande kerkdeuren niet<br />
vanzelfsprekend zijn. Verootmoediging dus en<br />
schuldbelijdenis.<br />
In de tweede plaats - en daarmee samenhangend<br />
- dat we voor de verdieping van het geloof en
de geloofsbeleving van de gemeenteleden, terug<br />
moeten naar de basis, zo<strong>als</strong> de opstellers van de<br />
Heidelbergse Catechismus die hebben beleefd<br />
en verwoord: ‘wat is uw enige troost, zowel in<br />
leven <strong>als</strong> in sterven?’!<br />
We hebben deze vraag aan de wijkgemeente<br />
Nieuwe Kerk voorgelegd. En aangekondigd dat<br />
we ‘Catechese voor iedereen’ willen opstarten<br />
onder het motto ‘een leven lang leren’. Om<br />
met elkaar - mensen van alle leeftijden - ons<br />
systematisch te richten op de kernzaken van het<br />
geloof, in biddend opzien.<br />
We kennen die instelling toch ook uit het maatschappelijke<br />
leven: voortdurende inspanning en<br />
continue bijscholing zijn absoluut noodzakelijk<br />
om mee te kunnen (blijven) doen en veranderingen<br />
aan te kunnen. Het is toch op zijn minst<br />
verbazingwekkend dat we die houding met<br />
betrekking tot de bijbel niet lijken te hebben.<br />
Terwijl de wereld om ons heen razend snel verandert<br />
en de ene zekerheid<br />
na de andere<br />
wegvalt en dus schijn<br />
blijkt te zijn geweest.<br />
Terwijl velen van ons<br />
boordevol zitten met<br />
vragen en er zelfs aan<br />
onderdoor dreigen te<br />
gaan. Vroeger hebben<br />
we er in Nederland<br />
voor gestreden om de<br />
bijbel te bezitten en<br />
deze zelf te mogen<br />
gebruiken. In andere<br />
delen van de wereld<br />
is die strijd zelfs nog volop actueel. Maar wij<br />
lijken ons nauwelijks in te spannen om de bijbel,<br />
het Woord van God te verstaan. Te midden van<br />
alle herrie, lawaai en v<strong>als</strong>e geluiden. Terwijl er<br />
vele beloften zijn, maar ook waarschuwingen<br />
(zie Hebreeën 5:12-14 en 11: 6b, 2 Petrus 1:19<br />
en Psalm 119: 65, berijmd).<br />
Invulling catechese<br />
Inmiddels zijn we enkele jaren verder. We hebben<br />
o.a. de Romeinenbrief doorgewerkt (grotendeels<br />
aan de hand van de boeken van ds. C. den<br />
Boer) en ook de Heidelbergse Catechismus (gebruikmakend<br />
van het prachtige boek ‘Een open<br />
monument’ van ds. C. Blenk, oud-predikant van<br />
de Noorderkerk). Nu zijn we aan het bijbelboek<br />
Openbaring begonnen.<br />
De invulling is inmiddels standaard geworden:<br />
na een opening - waarin het doornemen van de<br />
Catechese voor iedereen,<br />
een leven lang leren<br />
gezongen psalm - wat zingen we nu eigenlijk?<br />
- steeds weer voor verrassingen zorgt, volgt een<br />
uiteenzetting van de leerstof in ongeveer 20<br />
minuten, meestal door de ouderling gemeenteopbouw.<br />
Essentieel doel daarvan is de herhaling<br />
van het eerder geleerde en het plaatsen van de<br />
leerstof in een context - simpelweg gebruikmakend<br />
van handgeschreven vellen op een overheadprojector.<br />
Na een pauze van 15 minuten<br />
bespreken we in groepen van zo’n zes mensen<br />
actuele (geloofs)vragen naar aanleiding van het<br />
geleerde en koppelen<br />
tenslotte het geheel<br />
terug.<br />
Gemiddeld deden<br />
zo’n 25 mensen mee<br />
- van alle leeftijden,<br />
in wisselende<br />
samenstelling en de<br />
vrouwen duidelijk in<br />
de meerderheid.<br />
Verblijdend is dat<br />
nogal wat mensen<br />
hebben meegedaan<br />
die niet al te betrokken<br />
leken bij de kerk. Verheugend was zeker<br />
ook dat het opnieuw aandachtig bezig zijn met<br />
‘bekende’ zaken zoveel verrassingen opleverde.<br />
Ook niet te vergeten de steeds weer intensieve<br />
gesprekken, vooral tussen de generaties. Van<br />
een echte koppeling met de leerdienst (middagdienst)<br />
op zondag is het niet gekomen. Hoe dat<br />
vorm kan krijgen is nog niet duidelijk. We weten<br />
ons afhankelijk van onze God. Een bolwerk zijn<br />
we niet. Integendeel. We moeten het steeds weer<br />
leren om Paulus na te zeggen: ‘<strong>als</strong> ik zwak ben,<br />
dan ben ik machtig’.<br />
CEEs GooIJEr,<br />
ouderling <strong>Gemeente</strong>opbouw<br />
Nieuwe kerk
V E R G E Z I C H T<br />
Een levende gemeente<br />
gemeente<br />
Want waar twee of drie vergaderd<br />
zijn in Mijn Naam,<br />
daar ben Ik in hun midden.<br />
Mattheüs 18:20<br />
De levende gemeente.<br />
De eerste vraag die bij ons opkwam was: hoe<br />
vertalen we dit thema naar onze situatie? Wat<br />
is een gemeente? ‘Want waar twee of drie<br />
vergaderd zijn in Mijn Naam, daar ben Ik in<br />
hun midden’. Het gaat dus om de levende<br />
leden. Dat zijn de mensen die bij elkaar komen<br />
in Zijn Naam. In Nederland, maar ook in het<br />
Rode Zeegebied. In toenemende mate komen<br />
kleine groepjes mensen bij elkaar rondom het<br />
Woord. Wat ons altijd treft is de gepassioneerdheid<br />
waarmee men gelooft: 24 uur per dag en<br />
7 dagen per week. Want: elke dag kan immers<br />
de laatste zijn! Daarom gaan ze door met het<br />
delen van het Evangelie. Omdat ze de kostbaarheid<br />
van de vrijheid in Christus ervaren.<br />
Een levende gemeente is een gemeente die het<br />
geloof uitleeft in al zijn intensiteit.<br />
We zijn net op retraite geweest met de werkers<br />
in het Midden Oosten. Tijdens de ontmoetingen<br />
hebben we elkaar geïnformeerd over het werk<br />
en de kerk.<br />
Zo hoorden we dat er in de traditionele kerk<br />
van het Midden Oosten een verandering<br />
gaande is. Eeuwenlang was ze naar binnengekeerd<br />
vanwege alle vervolgingen en<br />
strijd die ze meemaakte. Het was een kwestie<br />
van overleven. De laatste jaren is dit aan het<br />
veranderen. De boodschap van Mattheüs 28 is<br />
nu realiteit geworden. De levende gemeente<br />
in het Midden Oosten is meer en meer een<br />
zendende gemeente aan het worden.<br />
Als gemeenten, levend in verschillende<br />
contexten, kunnen we elkaar helpen. Wij met<br />
de ervaring van het zendingswerk. Zij kunnen<br />
ons leren om meer gepassioneerd zijn, ook in<br />
tijden van vervolging.<br />
De levende gemeente van Christus, het lichaam<br />
van Christus is de wereldwijde kerk in al haar<br />
veelzijdigheid.<br />
Dit zijn wij in de afgelopen tijd steeds meer<br />
gaan ontdekken. Een levende gemeente is niet<br />
gekoppeld aan een gebouw. Het zijn de mensen<br />
zelf die de levende gemeente<br />
vormen!<br />
Om in het beeld van de bijbel te<br />
blijven. Het is een akker waar geploegd<br />
wordt, waar stenen worden<br />
verwijderd, waar bemest, gezaaid,<br />
bewaterd en geoogst wordt. Met elkaar<br />
zijn wij aan het werk op Gods<br />
akker. Een van de dingen die we in<br />
het Rode Zeegebied leren, is luisteren<br />
en respecteren. Geen enkele<br />
kerk heeft de waarheid, maar Gods<br />
Woord is waarheid. Laten we met<br />
elkaar een levende gemeente zijn<br />
in de wereldwijde kerk, ook waar<br />
maar twee of drie in Zijn Naam bij<br />
elkaar komen.<br />
Gods vrede zij met u allen<br />
sTEFAN EN JokE
V I S I E<br />
De leerdienst leerdienst verleden verleden tijd?<br />
Vanouds is de tweede kerkdienst<br />
op zondag een leerdienst geweest.<br />
In onze gemeente merken<br />
we echter de terugloop van het<br />
kerkbezoek op zondagmiddag<br />
en -avond. Ook elders in gereformeerd<br />
Nederland is deze tendens<br />
te zien, terwijl de behoefte aan<br />
kennis in de gemeenten steeds<br />
groter lijkt te worden. Het is<br />
onbegrijpelijk dat deze verschuivingen<br />
tegelijkertijd optreden. In<br />
hoeverre is een tweede dienst op<br />
zondag nog wel nodig?<br />
Geschiedenis<br />
In de geschiedenis van de kerk zien we dat er in<br />
de gemeente altijd twee diensten plaatsvonden.<br />
Zelfs in de bijbel zien we dit terug: al in de tabernakel<br />
was er de gewoonte om ’s ochtends én<br />
’s avonds een offer te brengen (Exodus 29:36-<br />
42). Ook later, ten tijde van Jezus, gebeurde dit<br />
Justinus Martyr<br />
nog en we kunnen uit het verhaal van Zacharias<br />
opmaken dat ook het volk (de gemeente)<br />
daarbij aanwezig was, wachtend op de zegen<br />
(Lukas 1:5-23). De eerste gemeenten hebben<br />
deze gewoonte waarschijnlijk overgenomen. In<br />
Er vonden in de gemeente altijd al<br />
twee diensten plaats<br />
Handelingen wordt er gesproken over bijeenkomsten<br />
in de ochtend, maar ook in de middag<br />
of avond. Brieven van vroege kerkvaders (zo<strong>als</strong><br />
Justinus Martyr, 150 na Christus) bevestigen dat<br />
de christenen op zondag zowel ’s ochtends <strong>als</strong><br />
’s avonds samenkomen. Dit blijft zo tot in de<br />
Middeleeuwen.<br />
Vanaf de Reformatie verandert er iets: de morgendienst<br />
bleef de hoofddienst, waar de verkondiging<br />
van de Woord en de toepassing daarvan<br />
centraal stond, waarna vaak het Avondmaal<br />
gevierd werd. De tweede dienst werd een leerdienst<br />
of catechismusdienst. Dat is op zich vrij<br />
logisch: de gemeente werd in staat gesteld zélf<br />
de bijbel te lezen, zonder dat aan een voorganger<br />
over te hoeven laten. Het werd belangrijk dat<br />
de gemeente op een goede manier kennis werd<br />
bijgebracht en dat gebeurde onder andere door<br />
de leerdienst.<br />
Functie<br />
Er wordt wel eens gezegd dat de leerdienst in<br />
dat opzicht zijn functie verloren heeft. Christenen<br />
kunnen nu ook geloofszaken leren door<br />
middel van bijbelkringen, literatuur en catechisatie.<br />
En daarbij: we leren toch ook iets in de<br />
ochtenddienst? Toch is deze gedachte in strijd<br />
met de werkelijkheid. Dat komt omdat wij niet<br />
altijd in staat zijn om anderen te leren uit Gods<br />
Woord. Het is niet voor niets, dat daar predikanten<br />
voor zijn aangesteld, geschoold met een<br />
degelijke opleiding en gevormd door inzicht in<br />
onze gereformeerde traditie. En lang niet iedereen<br />
bezoekt een bijbelkring of leest verdiepende<br />
literatuur. Dr. J. Hoek vraagt zich daarom terecht<br />
9
af: ‘Waar haalt de gemeente dan de noodzakelijke<br />
bouwstoffen vandaan voor een dieper<br />
geestelijk leven?’<br />
De ochtenddienst is een middel om meer kennis<br />
te vergaren ter verdieping van het persoonlijk<br />
geloof. Maar dat is niet de belangrijkste opzet<br />
van de eredienst: dan valt het accent op het<br />
aanbieden van het heil en vieren van dat heil<br />
van God in het geloof. In middagdienst kunnen<br />
we leren waar het in dat heil van God om gaat.<br />
0<br />
Natuurlijk zijn deze eigenschappen aanwezig in<br />
beide diensten, maar de nadruk is verschillend.<br />
Er moet erkend worden, dat deze nadruk in de<br />
diensten is verwaterd. Over het algemeen is het<br />
verschil in prediking in de beide diensten moeilijk<br />
op te merken. Er is onder predikanten ook<br />
de neiging om hun morgenpreek, in een andere<br />
kerk of gemeente ’s middags nog eens te houden:<br />
een kwestie van tijdsbesparing, predikanten heb-<br />
Visserstraat 31 • 1271 VE <strong>Huizen</strong> • (035) 52 58 476<br />
Ontwerp - Aanleg - Onderhoud<br />
Beheer - Advies<br />
Hoveniersbedrijf Alexander Westland<br />
Voor Vorstelijke Tuinen<br />
Telefoon: (035) 524 33 09<br />
06 22 19 79 76<br />
Fax: (035) 524 33 90<br />
Adres: Ambachtsweg 28<br />
1271 AM <strong>Huizen</strong> (NH)<br />
E-mail: alexander@vorstelijketuinen.nl<br />
Website: www.vorstelijketuinen.nl<br />
J. Honing<br />
Loodgietersbedrijf<br />
Online Samenwerken<br />
Uitbesteden IT Webhosting E-business<br />
ISO 17799 gecertificeerd<br />
(Code voor Informatiebeveiliging)<br />
www.asp4all.nl<br />
Energieweg 8, 1271 ED HUIZEN
en het druk genoeg. Een nadelig gevolg is dat de<br />
middagdienst haar specifieke karakter daardoor<br />
verliest.<br />
Catechismus<br />
Hét kenmerk van de leerdiensten is het leermiddel<br />
dat gebruikt wordt: de Heidelbergse Catechismus.<br />
Hoewel geschreven in 1563, heeft dit<br />
geschrift nog steeds niet aan actualiteit ingeboet.<br />
Ds. A.J. Zoutendijk spreekt over een ‘oude dame<br />
met een eeuwige jeugd’. De catechismus functioneert<br />
<strong>als</strong> een hulpmiddel bij het lezen en begrijpen<br />
van Gods Woord. Vanuit dit opzicht gezien<br />
Zacharias Ursinus, mede-auteur van<br />
de Heidelbergse Catechismus<br />
heeft de catechismus dus een dienende functie<br />
ten opzichte van de eredienst. Alle belangrijke<br />
thema’s die in de bijbel aan de orde komen worden<br />
uitgelegd en toegelicht in de catechismus.<br />
Vanouds bestaat deze uit 52 zondagen, zodat een<br />
We leren toch ook iets in de<br />
morgendienst<br />
predikant vroeger binnen een jaar alle onderwerpen<br />
kon behandelen.<br />
Tegenwoordig wordt er minder belang gehecht<br />
aan de catechismus. Misschien komt dit doordat<br />
de PKN een grondslag hanteert die breder is<br />
dan de Drie Formulieren van Enigheid. Maar<br />
het verdwijnen van de catechismuspreek in de<br />
leerdienst is een proces dat al langer gaande is.<br />
Een oude dame met<br />
een eeuwige jeugd<br />
Leren in de leerdienst<br />
Heeft de gemeente (van <strong>Huizen</strong>) geen kennis<br />
meer nodig? Natuurlijk wel, want ‘het leren<br />
is een van de basisfuncties van de gemeente<br />
naast vieren en dienen’ (dr. W. Verboom). Het<br />
leren is een middel om het vieren en dienen te<br />
realiseren. Zonder leren kan de gemeente geen<br />
<strong>gemeenschap</strong> van gelovigen zijn. Worden we<br />
door de apostel Petrus ook niet opgeroepen om<br />
‘te groeien in de genade en in de kennis van<br />
onze Heer en redder Jezus Christus’ (2 Petrus<br />
3:18)? En in de Heidelbergse Catechismus<br />
kunnen we uit vraag en antwoord 21 opmaken<br />
dat ons geloof draait om vertrouwen en kennis.<br />
Die twee onderdelen horen bij elkaar, en beide<br />
Zonder leren kan de<br />
gemeente geen <strong>gemeenschap</strong><br />
van gelovigen zijn<br />
moeten we leren: zowel het vertrouwen op God<br />
<strong>als</strong> het kennen van God en Zijn Woord. En wie<br />
wil God nu niet beter leren kennen?<br />
Het leren moet centraler komen te staan in de<br />
gemeente en dat kan alleen van beide kanten komen:<br />
van predikanten én gemeenteleden. Laten<br />
we weer kennis opdoen in de middagdienst, die<br />
meer <strong>als</strong> leerdienst gekarakteriseerd moet worden.<br />
En laten we Jezus, ons grote Voorbeeld, dan<br />
navolgen: ‘En Hij ging naar Zijn gewoonte op<br />
de dag van de sabbat naar de synagoge’ (Lukas<br />
4:16).<br />
MArTIN ZEEMAN<br />
Voor wie verder wil lezen:<br />
Dr. W. Verboom, Hulde aan de Heidelberger.<br />
Over de waarde van leerdienst en catechismuspreek,<br />
2005
C O M M E N T A A R<br />
Al doende doende leert men<br />
Het werkwoord leren is niet zo populair. Leren:<br />
je moet wel, maar er bestaan wel leukere<br />
werkwoorden: sporten, tv-kijken, computeren.<br />
Je moet wel een ‘stuut’ zijn om echt van<br />
‘leren’ te houden.<br />
‘De adem van <strong>lerende</strong> kinderen houdt de<br />
wereld in stand’. Deze joodse uitspraak<br />
onderstreept het belang van leren, maar<br />
dat leren blijft niet beperkt tot de kinderen.<br />
Het jodendom heeft altijd sterk de nadruk<br />
gelegd op ‘permanent leren’. Ook jongeren<br />
en volwassenen moeten leren. Dat doet men<br />
sámen, want je leert ook van elkáár. Binnen<br />
de zondagsschool Timotheüs leren we met de<br />
kinderen over Gods liefde voor ons en over<br />
zijn grote daden.<br />
Verhalen<br />
Beamer. Diskettes. Game-boy. Computer.<br />
Playstation.<br />
Genade. Verzoening. Heil. Vrede.<br />
Opdracht. Liefde.<br />
Twee werelden? Twee heel aparte<br />
woordenreeksen? Is er een brug<br />
tussen die twee? Er wordt wel<br />
gezegd dat verhalen het ‘niet<br />
meer doen’ in onze tijd. Alles zou<br />
gevisualiseerd moeten worden.<br />
Toch merk je dat kinderen van<br />
verhalen genieten. Ze roepen gevoelens<br />
op en maken emoties los.<br />
Je kunt het verhaal vertalen naar<br />
je eigen situatie. Hierdoor gaan de<br />
verhalen voor je leven en neem je<br />
ze mee in het dagelijks leven. Jezus vertelde<br />
gelijkenissen. Die vragen om een antwoord<br />
van ons. Op zondagsschool luisteren naar een<br />
bijbelverhaal is anders dan het op maandag in<br />
de praktijk brengen van het geleerde. We leren<br />
de kinderen dat het goed is om te kijken naar<br />
de reactie van Jezus. Hij sloeg niet terug, maar<br />
vergaf de mensen die Hem kruisigden. In gesprekken<br />
met de kinderen vertalen we dit o.a.<br />
naar situaties op het schoolplein. Kinderen<br />
vinden dit nog best moeilijk. Daarom mogen<br />
we ze ook wijzen op Jezus <strong>als</strong> Verlosser. Hij<br />
die voor onze zonden wilde sterven aan het<br />
kruis. We mogen en dat willen we de kinderen<br />
ook meegeven, altijd op Hem vertrouwen<br />
en Hem vragen om hulp in álle situaties!<br />
Kennis<br />
We willen graag dat de kinderen gaan lezen<br />
in de bijbel. Bijbellezen zonder voldoende<br />
kennis blijkt moeilijk vol te houden. We<br />
willen de kinderen helpen om hun kennis<br />
te vergroten. Dit gebeurt ook op school,<br />
maar op zondagsschool is meer tijd voor de<br />
verwerking in kleinere groepjes. Tijdens de<br />
kerkdiensten wordt hun kennis nog verder<br />
verdiept en uitgebreid.<br />
Naast het vertellen van verhalen en bijbelstudie<br />
leren we de kinderen psalmen en bijbelse<br />
liederen. Ook zo krijgt de schakel tussen de<br />
kerkdienst en zondagsschool vorm.<br />
Al doende leert men. Het leven is een leerschool.<br />
Zondagsschool mag en wil daar onder<br />
Gods leiding een schakel in zijn. ‘En dat gij<br />
van kinds af de heilige Schriften geweten<br />
hebt, die u wijs kunnen maken tot zaligheid,<br />
door het geloof, hetwelk in Christus Jezus<br />
is’ (2 Timotheüs 3:15). Een goede leertijd<br />
toegewenst!<br />
Zondagsschool Timotheüs<br />
MArGrEET VIssEr
KernKatern jaargang 8 nummer 3<br />
Verschijning: 28 september 2007<br />
Thema: Rouwverwerking<br />
In ieder mensenleven komen momenten van verlies<br />
voor die je niet kunt ontlopen. Het overlijden van je<br />
man, vrouw, kind, zus, broer of iemand anders met<br />
wie je een speciale band hebt. Van verlies is bijvoorbeeld<br />
ook sprake in geval van scheiding, werkloosheid<br />
en arbeidsongeschiktheid. Zowel kinderen, jongeren,<br />
<strong>als</strong>ook ouderen zullen met verlies in hun leven<br />
te maken krijgen. Kinderen die rouwen zijn kwetsbaar.<br />
Wat maken ze door en hoe kun je <strong>als</strong> ouder helpen?<br />
Rouwen is pijnlijke emoties toelaten en die verwerken.<br />
Dat kan bij kind en volwassene heel verschillend<br />
gaan. Na een heftige periode van rouwverwerking zal<br />
een tijd aanbreken waarin het verdriet een plaats in je<br />
leven gaat krijgen. Hierbij zal het gemis van een kind<br />
anders zijn dan van een oude(re) dierbare. Verdriet<br />
gaat altijd met je mee. De vraag is: hoe ga je er mee<br />
om? Toch niet door het te verdringen? Wel door in geloof<br />
troost te zoeken bij God de Vader, Die alle tranen<br />
zal drogen. Vertellen we dat ook iedereen die Hem<br />
(nog) niet kent? Een teer onderwerp waarover we de<br />
volgende keer willen nadenken.<br />
TJL<br />
Colofon<br />
KernKatern is een uitgave van<br />
de <strong>Hervormd</strong>e <strong>Gemeente</strong> <strong>Huizen</strong><br />
KernKatern verschijnt vier keer per jaar <strong>als</strong><br />
bijlage in het Huizer Kerkblad.<br />
KernKatern geeft achtergrondinformatie<br />
bij en opinie over kerkelijke zaken voor<br />
jong en oud.<br />
KernKatern wordt samengesteld door de Kerkbladcommissie<br />
met medewerking van<br />
vele gemeenteleden.<br />
KernKatern wordt wat betreft lay-out en druk<br />
verzorgd door Drukkerij J. Bout & Zn.<br />
KernKatern heeft een omslag die door<br />
Sander van Eijk is ontworpen.<br />
KernKatern heeft <strong>als</strong> redactieadres:<br />
Naarderhop 9, 1274 HW <strong>Huizen</strong>, tel. 035 - 5254755.<br />
E-mail: kernkatern@hervormdhuizen.nl