1996 - 5 - Orchideeën Vereniging Vlaanderen
1996 - 5 - Orchideeën Vereniging Vlaanderen
1996 - 5 - Orchideeën Vereniging Vlaanderen
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
We vertrokken nu in de riehting van de Gunung Penrissen op<br />
zoek naar een longhouse waar we de komendc nacht zouden<br />
kunnen verblijvcn. Bij het longhouse aangekomen dienden we<br />
ons eerst bij de dorps-oudste te melden. Deze man, van wie<br />
men vertelde dat hij drieennegentig jaar oud was, WilS nog<br />
steeds in funetie alhoewel er inmiddels een opvolger was<br />
benoemd.<br />
Na een moeizilam verlopend gesprek, waarbij we geholpen<br />
werden door cen meisje van begin twintig dat redelijk engels<br />
sprak, bleel< dilt de miln mij met mijn foto-koffer aanzag Vaal'<br />
een dokter. Zijn hoofd was voor een groat deel omwonden<br />
met natte lilppen en hij klaagde over hoofdpijn. We voorzagen<br />
hem dus milar va n een aspirine. We kregen daarna een<br />
rondleiding door het uitgebreide complex en vemilmen dilt<br />
ongeveer tweeduizend men5en in dit aaneengesloten dorp op<br />
palen wonen. Dit moet verreweg het grootste longhouse<br />
gewecst zijn, dat we tot dan toe hadden gezien.<br />
Aa n het einde van deze indrukwekkende rondwandeling<br />
toonde onze nog jonge gastvrouw het onderkomen waar we<br />
konden overnachten en zij verwelkomde ons daar met meerdere<br />
glaasjcs zelfgestookte rijstwijn.<br />
Het door ons meegebraehte voedsel werd door haar met de<br />
hulp Viln een Viln onze dragers klaargemaakt. lntussen gingen<br />
wij het gebied verkennen waar we de volgende dag wilden<br />
verzamelen. Het bleek nodig om toestemming te vragen<br />
omdat daar een nederzethng is gevestigd van een vijftigtal<br />
mensen ,,-lie met behulp Viln enonne machine's aan het<br />
kappen waren. Gelukkig bleek dit geen enkel probleem op te<br />
leveren. We kregen ook nog de kans even een blik te werpen<br />
op de weg die we moesten berijden om de berg op te gaan<br />
en het ter beschikking hebben van een auto met vierwielaandrijving<br />
leek niet overbodig.<br />
Terug in het longhouse was het avondeten gereed en tot laat<br />
in de avond za ten we met z'n allen bij een open vuur te praten.<br />
Plotseling werden we opgesehrikt door de mededeling<br />
va n een dorpsgenoot die aan onze gastvrouw vertelde dat er<br />
iemand was overleden. Zonder een moment van aarzeling liet<br />
zij OIlS in de steek en ging weg. Wij kregen het intussen weI<br />
even heel benauwd, vrezend dat het de dorps-oudste was die<br />
wellicht aan ons aspirientje was bezweken. Pas de volgende<br />
dag vemamen wij dat dat niet het geval was en konden we<br />
weer opgducht ademhalen.<br />
26oktober<br />
Vandaag wilden we probercn de top van de Gunung Penrissen<br />
te bere.i.ken en we hoopten dat we een groot cleel van de<br />
1400 m. hoge berg me t de auto zouden kunnen beklimmen.<br />
Er is veel bedrijvigheid in het basiskamp. A. Vogel<br />
78 Orchideeen 5/96<br />
Ptcroccms erosu!um A. Vogel<br />
Zo hoog waren we deze reis in elk geval nog niet gewcest.<br />
We waren juist in het hogere deel van deze berg ge'interesseerd<br />
vanwege het wat gematigder klimaat. De kims was hier<br />
nl. groot om andere orchid en te vinden dan de exemplaren<br />
die we in de voorgaande periodc verzamelden.<br />
Het eerste hal f um stegen we £link en het zag er allemaal<br />
hoop vol uit, ondanks de enorme hoevedheid modder op de<br />
weg. Uiterst behoedz aam en na vele glij- en slippartijen<br />
kwa rnen we tot 500 m. boven zeeniveau, maar toen werd de<br />
weg zo slecilt, met diepe, door de regen veroorzaakte geulen,<br />
dat die on5 belemmerden met de auto verdeI' te gaan. Dan<br />
maar te I'oet verder trekken in een gebie I waar je de tranen 'in<br />
de ogen springen als je ziet wat hier wordt vernield.<br />
Men was hier al vier jaar bezig met kilppen en de bodem lag<br />
totaal overhoop. Na twee uur intensief klimmen kwamen we<br />
aan de rand van het gebied I,vaar men nog zeer recent be2.ig<br />
was gewecst. Hier en daar lagen bomen langs de loggingroad<br />
die waarschijnlijk als timmerhout niet bruikbailr waren, maar<br />
waar w nog veel levende orchideeen op aantroffen.<br />
We verzamelden hier o.a Bu !bophyl!1I 1'll ovalifolilll1l en diverse<br />
andere Bulbophyllumsoorten, Coelogym: pi1olidotioidcs,<br />
COclOgYI1C sp., Dendrobhllli spp., Demirocllilwll sp. Eria sp.,<br />
Liparis sp., diverse Sal'callthilloe en een TricilOtosia sp.<br />
Ook vonden we daar een AlllorpllOphalltL die in een open<br />
lokatie groeide; waar 'chijnlijk achtergebleven nadat het bos<br />
door houtkap is verdwenen. Ook werd hier een twee tal<br />
Nepellthes spp. verza meld waarvan d een epifytisch en de<br />
ander terrestrisch groe.ide.<br />
Uiteindelijk lukte het niet om hoger dan 850 m. te komen.<br />
De weersomstandigheden veranderden snel, want hoe wei we<br />
de buien al geruime tijd dreigend boven ons hoofd hadden<br />
zien aankomell, brak het nu pas eeht goed los. Uit eerdere<br />
ervaringen wisten we inmiddels hoc dat er hier in de tropen<br />
aan toegaat: de regen komt altijd met bakken naar beneden.<br />
liVe besloten dan ook snel om terug te keren naar de auto en<br />
het is overbodig te schrijven hoe we 121' na dfie ulir lopen uitzagen.<br />
Snel terug naar het longhouse, gauw droge kleren ailn,<br />
en pas daarna de verzamelde planten inschrijven.<br />
Helaas liet het gebrek aan tijd het niet meer toe om hier langer<br />
te blijven en bij ons vertrek uit deze kampong keken we nog<br />
een keertje met enige weemoed aehterom, naar de GWlllllg<br />
Penrissen waar we zo graag tlp de top zouden zijn geklommen.<br />
Onze spijt was des te groter, toen we ons rea liseerden,<br />
dat er wellieht over een of twee jaa r niets meer van deze berg<br />
over zal zijn.<br />
Op weg nilar Kuehing brilchten we de verzamelde planten<br />
naar de botanisehe tuin.<br />
(wordt vervolgd)
hele wereld, en meer mensen lukt het ook om ze goed te<br />
kweken, met de hulp van de middelen van deze tijd, en ook<br />
aan de hand van nieuwe kweekinstructies die we later zullen<br />
bespreken.<br />
De "Colombiaanse" soorten worden gevonden in wouden in<br />
het Andes gebergte van Venezuela, Colombia, Ecuador en<br />
Peru en altijd op grote hoogtes, soms zelfs tot aan de eeuwige<br />
sneeuw. Deze bossen bestaan o.a. uit eiken en worden constant<br />
vochtig gehouden door regen en mist. Ze staan bekend<br />
als de mist-wouden van de Andes. De planten zijn altijd vochtig.<br />
De temperatuur is opvallend gelijk, met een minimum<br />
van ongeveer lOne, en een maximum tijdens de middag in<br />
de zomer van 21-2S"C. Er is geen droog of nat seizoen, dH in<br />
schril contrast met de "Mexicanen" die weI duidelijke verschillen<br />
tussen de seizoenen kennen. Door deze eisen van<br />
temperatuur en luchtvochtigheid zijn het moei lijke planten<br />
om te kweken. De planten verdragen geen temperaturen<br />
boven 27"C overdag en ook niet boven 16 n C 's nachts, tenminste<br />
niet voor een langere peri ode. Dit betekent dat ze<br />
slechts met redelijk succes gekweekt zijn in Engeland, West<br />
Europa, de noordelijke dden van de U.s.A., Tasmanie en Zuid<br />
Australie, Japan en in het grootste gedeelte van Nieuw<br />
Zeeland. De hittegol£ in Engeland in 1976 zorgde ervoor dat<br />
de Odontoglossums danig te lijden hadden. In "The Orchid<br />
Review" van mei 1977 kLUU1en we in een verslag van de jaarlijkse<br />
British Orchid Growers' Show lezen dat: "de tentoonstellingsgroepen<br />
dit jaar in aantal verminderd waren, omdat<br />
het hete weer van het afgelopen jaar voor een uitschakeling<br />
van de Odontoglossums had gezorgd." Dit is dus een van de<br />
groepen orchideeen die meer te lijden hebben van de zomerhitte<br />
dan van de meer voorkomende fout: te lage temperatllur<br />
in de winter. In de volgende bespreking over het kweken van<br />
deze groep noem ik ook de Odontoglossllm- en de Odontiodahybriden<br />
(kruisi.ngen tussen Cochlioda en Odontoglossum)<br />
gewoon Odontoglossum omdat hun cultuur hetzelfde is. Er is<br />
een heel belangrijke regel: hoe hoger de temperatuur- hoe<br />
hoger de luchtvochtighejd. Dit betekent dat u het onder en op<br />
de tabletten en op de gangpaden vochtig z ult moeten houden;<br />
ook tijdens de warmste dagen: nevel 's morgens:s middags<br />
en n"'g eens keer in de late namiddag. Zelf giet ik zelfs over<br />
de planten om de bladtemperatuur lager te houden. Ik hou<br />
van het afkoelen in de namiddag- het houdt de kas in een<br />
goede conditie voor de avond en nacht; het geeft een moei lijk<br />
te beschrijven "fris" gevoel. Als er een geheim is dat ik kwijt<br />
moet over Odontoglossum dan is het verse lucht. Geen twijfel<br />
mogelijk. De belangrijkste kweker in Engeland, mr.5taffOTd<br />
DOlU1ing, heeft een ventilator die constant, dag en nacht, verse<br />
buitenlucht naar birul.en zuigt (behalve als het vriest).<br />
De lucht blaast over het middenpad naar een 20 cm grote,<br />
heen en weer zwenkende ventilator aan de andere kant van<br />
de kas die de lucht weer terugblaast over de planten.<br />
Bij Mansell & Hatcher, ook in EngeJand, zijn er in aUe<br />
Odontoglossumkassen hele grote ventiJatoren geplaatst die<br />
constant draaien. In Californie (ja daar!) schreef mr. R.E.<br />
Dugger: "Ongeveer 12 jaar geleden zijn wij begonnen met het<br />
verzamelen van orchideeen in Mexico. Op de plaatsen waar<br />
wij grote kolonies Odontoglossum vonden waaide het altijd<br />
hard. Na verscheidene reisjes begonnen we dat eindelijk t<br />
beseffen ...." Ook hij heeft nu grate ventilators ge'installeerd die<br />
samenwerken met koelers en luchtbevochtigers (en die zijn<br />
hard nodig in zo'n klimaat). Hij schrijft oak dat het mogelijk is<br />
om meer licht te geven bij een grotere luchtbeweging zodat de<br />
planten harder groeien.<br />
*) Noo t vall de redactie: Het ges[acht Odol1toglossum is reeds<br />
gerllil11e tijd opgesplitst ill een aa11tl11 vel' chil/ende geslachtel1.<br />
De 11aamsveranderingen die hierval1 het gevolg warell Zijl1 al<br />
fiillk illgeburgerd. 0111 die redcn geven we waar l10dig de nieuwe<br />
namen steeds direct na de oude gcsiachtsnaam.<br />
Uil de ki'ingel1: Kring Eindhoven, December 1995 .<br />
PAUL ORCHIDEEEN Import Export<br />
(Voorheen: Collectie Barendsen) Het gehele jaar door geopend: woensdag van 1 tot 5 uur,<br />
donderdag en vrijdag van 9 tot 12 uur, en van 1 tot 5 uur.<br />
1 e en laatste zaterdag van de maand van 9 tot 12 uur<br />
en van 1 tot 5 uur.<br />
Bezoek tijdens de Nationale Bloemenvaktentoonsteliing onze<br />
Tropische orchideeenshow en verkoopexpositie<br />
in eigen huis<br />
••<br />
Bijna kan van een traditie worden gesproken.<br />
Tijdens de van 6 tot en met 10 november a.s. te houden<br />
Bloemen Vaktentoonstelling houdt Paul Orchideeen wederom<br />
zijn tropische orchideeenshow en verkoopexpeditie.<br />
Entree is gratis en er wacht de bezoekers een heerlijk kopje<br />
koffie. De openingstijden zijn tijdens deze show dond. 7, vrijd. 8,<br />
zat. 9 en zond. 10 november van 9 tot 17 uur.<br />
Postadres: Oosteinderweg 129-B<br />
1432 AH Aalsmeer<br />
tel. 0297-327006, fax. 0297-344235<br />
Kwekerij: Oosteinderweg 129-B<br />
Aa·lsmeer.<br />
81 Orchideeen 5/96
,<br />
Angraecum leonis<br />
Vertaa/d door Mario/ijn Lopez Cardozo uit 'Orchids of Tropical<br />
Africa' door Joyce Stewart<br />
Tropische cyclonen in de periode december tot en met<br />
februari horen bij het klimaat van Madagascar en de erbij in<br />
de buurt liggende eilanden, De ligging van deze eilanden,<br />
met betrekking tot de oceaan aan de ene en het continent aan<br />
de andere kant, is erg goed vergelijkbaar met de ligging van<br />
de Antillen tussen de Atlantische oceaan en Amerika, Beide<br />
groepen Iiggen ook op dezelfde afstand van de evenaar wat<br />
een tweede overeenkomende faktor is, die bijdraagt aan het<br />
ontstaan van de heftige stonncn die voor beide groepen eilanden<br />
tot de jaarlijkse regelmaat horen, In de Cara'iben heten 2e<br />
orkanen, hier bij Madagascar cyclonen, Mauritius en in mindere<br />
mate Reunion, de meest oostelijk gelegen eilanden van<br />
de Malagasy-groep worden vaak zwa8r getroffen, maar zelfs<br />
de Comoren die ruim 100 km ten noordwesten van Madagascar<br />
Iiggen, blijven niet altijd buiten schot. Vreselijk heftige<br />
wind en striemende regen die vele uren en zelfs 2 of 3 dagen<br />
aanhoudt, zijn het kenmerkendst voor deze tropische stormen,<br />
Men zou verwachten dat de natuurlijke plantengroei in<br />
streken met zulk w eer aangepast is om dergelijke aanslagen<br />
te overleven, wellicht kan het ongebruikelijke uiterlijk van<br />
Agraecum zo verklaard worden,<br />
Op rande Comore is Angraecum Ico11i5 gevonden op 500 m<br />
hoogte, De planten zaten altijd duidelijk ziehtbaar op de stammen<br />
of de lage takken van Albizia-bomen en andere grote<br />
bomen met een open kroon, Met vele taaie dunne wortels<br />
zaten de planten op hun boom, gewoonlijk direkt op de kale<br />
bast, maar soms ook tussen epi.fitische mossen en varens,<br />
Deze orchidee is min of meer stamloos, hij groeit als een<br />
brede, grove, stijve waaier van vele helder groene bladeren<br />
die elkaar aan de basis sterk overlappen, Deze sikkelvormige<br />
AngmecLim Icon is<br />
82 Orchideeen 5/ 96<br />
Angmeculll leonis<br />
bladeren kunnen tot 25 cm lang worden en zijn zeer opvallend,<br />
Doordat ieder blad dubbelgevouwen is en de twee<br />
helften samengegroeid zijn is een vlezig geheel ontstaan met<br />
een messcherpe rug en hooguit 2 em breedte aan de andere<br />
kant, Jonge planten die voor het eerst bloeien hebben duidelijker<br />
sikkeJvormige bladeren in twee rijen die hun tappen naar<br />
beneden buigen zodat het geheel vaak cen cirkel vormt,<br />
(Als de manen van cen leeuw rond zijn kop, v,lndaar de naam<br />
leonis = leeuwachtig, zegt men),<br />
Water loopt heel snel van het wasachtig oppervlak af en druipt<br />
dan van de naar beneden gebogen punten, De plant groeit<br />
vaak met een scherpe hoek afstaand van zijn boom zodat al<br />
het water naar beneden valt en er zich geen druipwater verzamelt<br />
in de basale delen van de plant. De vorm en de aard<br />
van de bladeren helpen de plant zo de he.ftige regen te doorstaan<br />
zonder te rotten of te beschimmelen,<br />
Voor succes bij de kweek is het bij de meeste soorten noodzakelijk<br />
de natuurlijke omstandigheden tamelijk getrouw na<br />
te bootsen, Het lijkt eehter onwaarschijnlijk dat het in dit<br />
geval nodig is de planten aan zoveel water bloot te stellen als<br />
zij in de natuur moe ten verdragen. Hoge luchtvochtigheid en<br />
veel frisse lucht zijn wei altijd essentieel.<br />
De nachttemperatuur mag niet onder de 15°C komen en overdag<br />
mag de temperatuuI gerust hoog oplopen terwijl dan ook<br />
tamelijk veellicht wordt verlangd, De blinkend witte bloemen<br />
zijn zo dik en zwaar van struktuur dat ze weI van was Iijken,<br />
Ze zijn heel gelijkmatig stervormig en ongeveer 11 em in<br />
doorsnede, De sepalen zijn cen beetje langer en smaller dan<br />
de petalen, aan de buitenkant hebben ze een verdikte kiel<br />
langs de midden.Hjn, De holle lip is ongeveer 3,5 cm breed en<br />
zwak drielobbig bij sommige bloemen aan dezelfde plant is<br />
de rand van de lip volkomen glad, De spoor is gebogen en<br />
gedraaid, soms zelfs duidelijk s-vormig; hij wordt snel smaller<br />
na zijn brede aanhechting en is ongeveer 10-15 cm lang.<br />
Alleen in de punt van de SPOOf, en aan de onderkant van het<br />
vreellld afgeplatte en gevleugelde zuiltje heeft deze bloem<br />
wat groen, dat zo hct glinsterend wit accentueert.<br />
Daarbij blijven de bloemen ook nog heel lang mooi en miken<br />
heerlijk, zelfs overdag,
"., I<br />
- • II • .... IJ<br />
Herfstaanbieding<br />
Bij aankoop van hfI100,- of meer krijgt u<br />
van ons een gratis orchideeenplant.<br />
U kunt dan kiezen uit:<br />
Dendrobium hercoglossum<br />
Dendrobium keithii<br />
Eria bractescens<br />
Eria spicata<br />
Eria javanica<br />
Brassia rex<br />
Deze aanbieding geld tot verschijning<br />
van het volgende nummer van dit blad.<br />
Orchideeen-centrum<br />
"Oe Wi/g"<br />
Bermweg 16 b,<br />
2911 CA Nleuwerkerk aid IJssel<br />
Telefoon 0180-314568<br />
Op aanvraag zenden wij graag<br />
onze orchideeen-catalogus<br />
naar beroepskwekers.<br />
ORCHIDACEAE.<br />
Cruquiusweg 9, Postbus 17, 2 100 AA Heemstede,<br />
tel. (023) 529 00 88, fax (023) 528 50 22<br />
I I<br />
NEDERLANDSE ORCHIDEEEEN VERENIGING<br />
tijdschrift -manager<br />
Westere Drift 53<br />
9752 LC Haren<br />
TE KOOP<br />
Oude jaargangen en Josse nummers van het tijdschrift<br />
Orchideeen, voor zover nog vooradig<br />
Een complete jaargang tim 1992 a f 15,losse<br />
nummers tim 1992 a f 2,50<br />
Een complete jaargang 1993, 1994 en 1995 a f 25,losse<br />
nummers jaargang 1993, 1994 en 1995 a f 5,-<br />
Eveneens orchitheekbladen in zwart/wit en kleur<br />
verkrijgbaar f 0,40 per stuk.<br />
Op aanvraag krijgt u een lijst toegestuurd.<br />
Bestellingen uitsluitend schriftelijk bij de tijdschrift-manager.<br />
ORCHIDEEEN-KWEKERIJ IMPORT-EXPORT<br />
Jac. C. van Beem<br />
Molenweg 59,1436 BP Aalsmeerderbrug,<br />
Telefoon 020-6534315, fax 020-6435317<br />
Vertegenwoordlger voor Nederland voor Michel Vacherot<br />
Het ad res voor:<br />
Cattleya Cymbidium Oncidium<br />
Paphiopedilum Melati-planten Angraecum<br />
Dendrobium Dontus-alba Epidendrum<br />
Zygopetalum Vanilla planifolia<br />
div. meristeem Phalaenopsis<br />
Ook kunt u in onze boetiek voor al uw bloem-bruids en rouwwerk terecht.<br />
zondags ges/olen<br />
Orchideeenreis naar<br />
Malesie<br />
O.l.v. Michel Paul<br />
van 22 februari 1997 - 7 maart 1997<br />
Voor informatie;<br />
Mevr. A. van Beest van Leeuwen<br />
Tel: 070 - 5114161 of fax: 070 - 5176486<br />
TE KOOP gevraagd<br />
botanische orchideeen.<br />
Liefst hele collecties<br />
voor onze doorlopende<br />
tentoonstelling.<br />
Handelskwekerij<br />
Fa. Th. D. Maarssen en Zn.<br />
Oosterringweg 34, 3815 PS Luttelgeest bij Emmeloord,<br />
tel: 0527-202875 b.g.g. 0561-481414
Orchideeen in<br />
Noord-Madagascar<br />
Dnnr: folzall en Clare Hermans<br />
Llit: Orchid Review, verlaling/bcIL'crkil1g H.e. KronC'nberg<br />
Inleiding<br />
Ret 1100rdelijke deel van Madagascar kent klimatologisch<br />
grote verschillen. Er zijn savan/len met schaarse<br />
boomgroei, steile kalkrotsen en koele natte bergtoppen.<br />
Over het algemeen is het begin ell het eind van het<br />
jaar er erg l1at en wann; de rest van het jaar is het el'<br />
vrij droog en wat koeler, maar bergketens en de invloed<br />
van de zee kunnell plaatselijk tot een heel a/ldel'<br />
klimaat leiden. We begonnen onze reis in oktober in<br />
Antsiral1ana, een vail's 'lvel'elds grootste diepwaterhavens.<br />
De stad zel! is cosmopolitisch met brede<br />
straten, grote gebouwen en kleurig geverfde huizen.<br />
We logeerden in hotel de la Poste, dat 'verondersteld<br />
werd het beste hotel1Jan de stad te zijn, maar dat 1Jiei<br />
tegen en 1Jooral de lawaaiige nachtelijke aktiviteiten<br />
in ol1ze bUllrkamers waren erg storend.<br />
Montagne d'Ambre<br />
Het eerste gebied dat we bezoehten was Montagne d'Ambre.<br />
Dit vulkanische gebergte rijst op uit een droge vlakte en er<br />
hingen nevels om de bergtoppen. De keten heeft toppen van<br />
850 - 1475 m hoog en schept daardoor allerlei microklimaten.<br />
Watervallen met ijsvogels, lemuren (een speciaal op Madagascar<br />
voorkomende apensoort) in de boomtoppen en exotisehe<br />
bloemen geven een typisch tropische sfeer. Bomen en struiken<br />
zijn bedekt met (korst)-mossen, die de indruk geven van<br />
een tropisch regenwoud. Op 1000 m hoogte was het 's middags<br />
27" C en de relatieve luchtvochtigheid was 70%. H et is<br />
een gebied waar orchideeen goed groeien. Op omgevallen<br />
bomen komen veel tak-epiphyten voor zoals AlIgmccul1l- en<br />
Blilbophyllul1l-soorten. Blilbophylllll1l pe/1toblepharon komt in een<br />
dergelijk gebied voor, net als op het (nog later te bezoeken)<br />
Tsaratanamassief. dat iets zuidelijker ligt. De 1,25 em grote,<br />
behaarde bloemen staan rondom een bloemtak, die uit een<br />
kleine, platte knol komt. Een praehtige Aerangis articlilata met<br />
een 20 em lange bloemtak met ontelbare, doorziehtige, witte<br />
bloemen, stond in de zon. De plant groeide op 1,80 m hoogte<br />
op een gladde boom, vrij besehad uwd. Deze soort kent een<br />
interessante gesehiedenis. Admngis articulata werd voor het<br />
eerst beschreven in "The Gardeners Chronicle" 1872 door<br />
H.G. Reichenbach als Ang mcc1I11l articulalum naar aanleiding<br />
va n planten, di dominee William Ellis na zijn tweede missietocht<br />
mcegenomen had. Hij kweekte de drie overgebleven<br />
planten op<br />
"Rose Hill", Hoddesden, Hertfordshire. het huis waar hij na<br />
zijn terllgkeer in Engeland woonde. Later kwamen deze<br />
planten in handen van John Day, die eind 1871 bloemen aan<br />
Reichenbach stllurde. Reichenbach wist aanvankelijk niet<br />
goed, hoe hij de weinig vormvaste, witte bloemen moest<br />
beschrijven. Hij sehrijft: "Soms hebben de bloemen 6 bloemdekbladeren,<br />
maar er is ook een bloem, die drie kroonbladeren<br />
heeft, meestal ecMer maar twee. En wat moet ik aan met<br />
de spoor. Deze is recht, draadvormig spits en erg lang. Ook de<br />
stamperzuil kent allerlei afwijkingen. Dit orgaan heeft twee<br />
draadvormige uitwassen met stuifmeelknobbels. Daarmee<br />
AngraeculIl l1laurilanicum K. Eisscs<br />
lijkt de plant niet erg op een orchidee! Later bracht Rudolf<br />
Schlechter de plant over naar het geslacht Adrangis in de eerste<br />
editie van Die Orchideen in 1914. Waar de plant in feite systematisch<br />
thuishoort bleef onduidelijk tot Joyce Stewart (1986)<br />
een duidelijke uiteenzetting gaf en op de verschilleJl wees<br />
tussen deze plant en bijvoorbeeld Aiirangis ellisii. Wij kweken<br />
de planten in de warme ka s (minimumtemperatuur 23°C) en<br />
bij hoge luchtvochtigheden. Ze staan opgepot in stenen potten<br />
met veel potscherven, harde Mexifern en wat houtskool.<br />
Maar de wortels van de planten prefereren de potten van<br />
andere planten, d ie in de buurt staan.<br />
Het is prettig om in he t gebied Montagne d'Arbre te verblijven:<br />
er zijn geen andere mensen, weI brede paden en de geur<br />
van bos. Tegen de middag is de hele vegetatie opgedroogd,<br />
varens en mossen zien er verdord uit en hangen slap, zeUs<br />
lijkt het of de bomen hun takken laten hangen. Maar om 3 uur<br />
's middags leeft all weer op al het gaat regenen. Wolken<br />
pakken samen tegen de hellingen, het onweert en plensregent.<br />
Dit zou cen vingerwijzing kunnen zijn, hoe we deze planten<br />
llloeten verzorgen die uit dit soort gebieden komen.<br />
Regelmatig uitdrogen lijkt net zo nodig te zij n als regelmatig<br />
water geven.<br />
(Noot van de bewerker: principieel is bovenvermelde gedachten<br />
gang onjuist. Als men een bepaald omgevingstype in de<br />
natuur aantreft - in een landstreek met ongeveer gelijke dagen<br />
nachtduur het hele jaar door - dan is het beslist niet zo,<br />
dat zo'n omgeving klakkeloos geimiteerd dient te worden op<br />
onze geografisehe breedten met zulke grote verschiLlen tussen<br />
dag- en nachtduur over het jaar gezien. We zullen moeten<br />
uitvinden hoe we bepaalde planten uit een zeker omgevingstype<br />
het beste kunnen kweken. Overigens als planten het<br />
goed doen bij een regime van uitdrogen en weer nat worden <br />
zoals hierboven beschreven - is het helemaal de vraag of bij<br />
een ander regime op een andere plaats in de natuur de planten<br />
ook niet goed gmeien of wellicht zelfs beter. Maar dat<br />
w erd alleen niet waargenomen).<br />
Ankaranana<br />
Een tweede bezocht gebied, dat 100 km ten widen van de<br />
hoofdstad ligt, is een natuurbeschermingsgebied. Het i een<br />
betrekkelijk klein reservaat (32 x 8 km). Maar het is een bijzander<br />
gebied met kalkrotsen en grotten, ka le rotswanden,<br />
kl oven. Het gebied rijst als een massief uit de droge vlakte op;<br />
het is een karstgebied (geerodeerd kalksteengebied), geken<br />
83 Orchideeen 5/96
Ophrys sphegodes var. fla·vescens. Foto: C.A.] Kreutz