You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Denemarken, Zweden, Noorwegen… landen die ons ver lijken door hun klimaat dat zo anders<br />
is, maar die eigenlijk best dichtbij liggen. De keuken is er eenvoudig en versterkend, warm, op<br />
het gezin gericht en in overeenstemming met de natuur die zo mooi en zo goed bewaard is.<br />
We kennen ze niet goed, onze<br />
buren uit het Hoge Noorden. En<br />
hun culinaire tradities kennen<br />
we nog minder. In de strikte zin betekent<br />
de term ‘Scandinavië’ het geheel dat wordt<br />
gevormd door Denemarken, Zweden en<br />
Noorwegen, maar we kunnen er ook Finland<br />
en IJsland bij rekenen, die noordelijker liggen<br />
en waarvan de talen tot een heel andere<br />
familie behoren. Deze landen - weinig<br />
bevolkt, blootgesteld aan weer en wind en<br />
afhankelijk van een ruw klimaat - behoren<br />
tot de meest ‘maagdelijke’ ter wereld.<br />
Een ecologische keuken<br />
De natuur is er wild, de fauna en flora zijn<br />
intact. De Scandinaviërs waken er dan ook over<br />
om dit evenwicht te behouden, door lokaal en<br />
seizoensgebonden te consumeren. Ze eten<br />
veel wild (eland, rendier, pluimwild) waarvan<br />
ze heerlijke balletjes of kroketten maken. Ze<br />
geven de voorkeur aan wortelgroenten die<br />
goed gedijen in het lokale klimaat. Ze stomen<br />
ze, eten ze ingeblikt of als salades in bokaal:<br />
koolraap, rapen, aardappelen. De ‘rustieke’<br />
kool wordt er erg op prijs gesteld, net als de<br />
sjalot en de ui. Deze laatste vinden we terug<br />
in een van de echte toppers uit de Zweedse<br />
gastronomie, de ‘verleiding van Janson’: een<br />
gratin van aardappelen met ui en room…<br />
Ook melkproducten hebben een belangrijke<br />
plaats in de Scandinavische keuken. Room<br />
(vloeibaar of zuur) is een ingrediënt in tal<br />
van bereidingen, en dan zwijgen we nog van<br />
boter en yoghurt, die in overvloed worden<br />
geconsumeerd, en kaas.<br />
Smaken uit het<br />
Denen, Noren en Zweden zijn gek op erg<br />
donker, voedzaam roggebrood, dat de<br />
basis is van het bekende ‘smorgasbord’:<br />
een open boterham besmeerd met<br />
boter, room of mosterd met daarop naar<br />
keuze gerookte vis, kaas, paté, versierd<br />
met schijfjes komkommer, radijs of<br />
tomaat. ‘Smorgasbord’ wordt traditioneel<br />
geserveerd op een broodplankje (‘bord’),<br />
vanwaar de naam, en vormt een maaltijd<br />
op zich.<br />
Gerookte vis als dessert<br />
De Scandinaven zijn de koningen<br />
van de gerookte vis. Nadat de vis is<br />
gezouten, wordt hij meestal warm<br />
gerookt in rookovens op 55 °C of meer,<br />
WERELDKEUKEN by <strong>Delhaize</strong><br />
op houtzaagsel waarvan de geur het<br />
aroma zal bepalen: berk, groene beuk,<br />
eik, … Warmgerookte zalm is helderder<br />
en droger dan zijn koudgerookte<br />
tegenhanger (maximum 28 °C) en bevat<br />
meer olie. Haring, heilbot, paling, forel,<br />
gerookt of niet, komen ook veel voor op<br />
de Scandinavische spijskaart. Ze worden<br />
zelfs bij het ontbijt opgediend met zure<br />
room met dille bijvoorbeeld, en daarbij<br />
eet men dan een broodje met braam- of<br />
bosbessenconfituur: hier houdt men<br />
van de combinatie zoet-zout. Een grote<br />
Zweedse specialiteit is trouwens ‘senap’<br />
of zoete mosterd, die de smaak van de<br />
gerookte vis extra doet uitkomen in tal<br />
van gerechten, zoals de bekende Zweedse<br />
kerstham.<br />
De bereiding van ‘gravadlax’, een gerecht<br />
dat eigenlijk van Noorse origine is maar<br />
in heel Scandinavië wordt gegeten,<br />
bestaat erin de zalm te marineren in een<br />
mengeling van zout, suiker en peper, en<br />
soms wat dille. Traditioneel wordt het<br />
gegeten met roereieren of een saus met<br />
mosterd of met dille.<br />
De volkeren uit het noorden vergeten ook<br />
het dessert niet. Ze zijn verzot op romige<br />
taarten (met amandelvulling, génoise,<br />
room), amandeltaarten (de bekende<br />
Mazarintaart), kaneelkoekjes (echt niet<br />
alleen voor met de kerst!), brioches, en<br />
in IJsland zijn roomsoesjes een ware<br />
specialiteit geworden.<br />
53