Musis juli/augustus 2009 nr.7 - Gemeente Schiedam
Musis juli/augustus 2009 nr.7 - Gemeente Schiedam
Musis juli/augustus 2009 nr.7 - Gemeente Schiedam
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Een nieuwe kijk<br />
op een oude crisis<br />
Sinds de economische dijken zijn doorgebroken<br />
en de woorden kredietcrisis en<br />
recessie de meest gebruikte in de media zijn<br />
geworden, verdringen politici en deskundigen<br />
zich voor camera en microfoon om ons te<br />
waarschuwen voor de ellende die ons te<br />
wachten staat.<br />
Ze hebben zelf de afgelopen jaren niet goed<br />
opgelet, maar schromen niet om voor de<br />
naaste toekomst de zwartst denkbare<br />
scenario’s te schilderen. Toen onze vicepremier<br />
die ook minister van Financiën is, de huidige<br />
economische crisis vergeleek met die van de<br />
jaren dertig van de vorige eeuw, bedoelde<br />
hij dat niet geruststellend. Hij had voor het<br />
brengen van die sombere boodschap zelfs<br />
een stropdas omgedaan.<br />
Wie zich de verhalen van ouders en grootouders over die<br />
crisis herinnert en vreest dat ons vergelijkbaar leed boven het<br />
hoofd hangt, moet snel het nieuwste boek van de <strong>Schiedam</strong>se<br />
historicus Han van der Horst lezen, dat hij de vrolijke titel<br />
heeft gegeven SCHEP VREUGDE IN ’T LEVEN ZET DE ZORGEN<br />
AAN DE KANT. Levenslessen uit de Grote Depressie. Hij heeft<br />
die geleend van Lou Bandy, in de crisisjaren een populaire<br />
kleinkunstenaar die met zijn shows probeerde de moed er<br />
in te houden. Han van der Horst zet onmiddellijk zijn toon.<br />
De geschiedenis heeft van de jaren 1930, die we ook kennen<br />
als de Economische Wereldcrisis of de Grote Depressie,<br />
een legende gemaakt die veel zwarter is dan de historische<br />
werkelijkheid rechtvaardigt. Hij noemt als voorbeelden van<br />
die mythevorming de vissenkoppen waarmee mevrouw Colijn<br />
de werklozen wilde voeden en de zalvende woorden van<br />
de minister-president zelf, die het volk aanraadde rustig te<br />
gaan slapen. Hij heeft aan het begin van zijn boek ook drie<br />
tegenstrijdige foto’s bij elkaar gezet, één van een jaarbeurs met<br />
moderne technische snufjes om het leven van de huisvrouw<br />
makkelijker te maken, één van de Revue van Louis Davids<br />
die de mensen moest opvrolijken, en de onvermijdelijke foto<br />
van de keurige man met stropdas en een bord met de klassiek<br />
geworden tekst: Wie helpt mij aan werk onverschillig wat? Han<br />
van der Horst ontzenuwt de mythen. Mevrouw Colijn vertelde<br />
gewoon in een interview voor de radio dat zij vissenkoppen<br />
had gebruikt als – inderdaad goedkoop - ingrediënt voor het<br />
tekst: Henk Slechte<br />
foto's: Spaarnestad Photo<br />
lievelingsgerecht van haar man: bouillabaisse, en het advies<br />
van minister-president Colijn om rustig te gaan slapen, sloeg<br />
niet op de economische crisis, maar op de inval in 1936 van<br />
Hitler in het gedemilitariseerde Rijnland. Colijn wilde laten<br />
weten dat de regering waakzaam was. De foto’s aan het<br />
begin van het boek laten zien hoe Han van der Horst negen<br />
hoofdstukken en 192 pagina’s lang de crisis beschrijft: als<br />
een voor veel mensen persoonlijk moeilijke tijd, maar ook<br />
als één, waarin de omstandigheden de mensen dwongen<br />
tot optimisme, het nemen van initiatieven en het doen van<br />
experimenten. De resultaten daarvan bewijzen tot de dag<br />
van vandaag hoe vindingrijk mensen kunnen zijn als ze maar<br />
moeten.<br />
De historicus is gul met voorbeelden op zeer uiteenlopende<br />
niveaus. Hij geeft die in negen hoofdstukken, waarin hij<br />
de ontwikkeling van de crisis thematisch en evenwichtig<br />
behandelt. Hij beschrijft de oplopende werkloosheid en<br />
de dalende uitkeringen en alle uitwassen die daarvan het<br />
gevolg waren, maar ook alles wat regering, bedrijfsleven<br />
en maatschappelijke organisaties ondernamen om erger te<br />
voorkomen. En dat was meer dan de zwarte legende van<br />
de crisis ons wil doen geloven. Ieder hoofdstuk is zo rijk en<br />
functioneel geïllustreerd dat de illustraties en hun bijschriften<br />
samen haast een zelfstandig boek vormen. Van der Horst<br />
beschrijft het gokspel Straperlo van de heren Strauss en Perel<br />
musis 22