Commissie Cohen: deelrapport overheid - EenVandaag
Commissie Cohen: deelrapport overheid - EenVandaag
Commissie Cohen: deelrapport overheid - EenVandaag
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
op bewoners19 en ook niet op personen binnen de menigte die pogingen ondernemen mensen van<br />
geweld af te houden (op politie videobeelden zijn hier ten minste drie voorbeelden van te vinden).<br />
Zoals uit het deelonderzoek Hoe Dionysos in Haren verscheen blijkt laten baldadige jongeren zich zelfs<br />
door bewoners aouden van vernielingen in hun tuin. Dat doet niets af aan het feit dat bewoners<br />
zich bedreigd voelen en in de steek gelaten door de autoriteiten. De beoordeling of het geweld<br />
“excessief” was, is subjectief: het was in elk geval heig en overweldigend (zeker voor onbeschermde<br />
politiemensen en ME-ers die aanvankelijk nog maar in klein aantal aanwezig waren), het geweld<br />
hield urenlang aan en er waren over de hele avond een ink aantal (de hoogste schaing is ongeveer<br />
300) geweldplegers actief. Het is een opvallend fenomeen dat nog laat bezoekers in Haren arriveren<br />
(het deelonderzoek De weg naar Haren noemt elf uur als een tijdstip met een tweede piek in het aantal<br />
bezoekers dat aankomt), maar het is onmogelijk te zeggen of zij komen in reactie op (berichten over)<br />
de rellen. Bij het plegen van geweld is gebruik gemaakt van meegenomen vuurwerk en van allerlei<br />
voorwerpen die voorhanden waren, beginnend met essen en blikjes en verder van hekken en<br />
etsen tot tuinornamenten en stenen.<br />
De hier boven beschreven gebeurtenissen in Haren, inclusief de spontane groepsvorming en de<br />
sociale identicatie die optreden, passen in het initiatie-escalatiemodel van collectief geweld (Adang,<br />
2012) 20 . Het idee dat de situatie in Haren bij voorbaat onontkoombaar tot geweldpleging en escalatie<br />
moest leiden is onjuist. Immers, op andere plekken in Haren, waar ook honderden jongeren onder<br />
invloed van alcohol aanwezig waren (bij het Gorecht-terrein, bij het station), is de situatie niet<br />
geëscaleerd of was er pas sprake van geweld (in het centrum) nadat de rellen zich verplaatst hadden<br />
als gevolg van het politieoptreden. Voor het ontstaan en de escalatie van geweld in een dergelijke<br />
situatie is naast de al genoemde gelegenheidsstructuur ook een oplaadproces nodig waar initiatiefnemers<br />
medestanders krijgen, ondersteuning voelen en uiteindelijk een tegenstander vinden.<br />
De eectiviteit van de <strong>overheid</strong>sinterventies<br />
Bij het beantwoorden van de vraag hoe de gebeurtenissen in Haren konden ontaarden in rellen past<br />
ook de vraag naar de eectiviteit van de <strong>overheid</strong>sinterventies om het geweld te voorkomen en te<br />
beheersen. Het stellen van deze vraag doet niets af aan het feit dat uitsluitend de geweldplegers<br />
verantwoordelijk zijn voor het door hen gepleegde geweld. Bij het trekken van conclusies over de<br />
<strong>overheid</strong>sinterventies is het van belang onderscheid te maken tussen aspecten die speciek betrekking<br />
hebben op de gebeurtenissen op 21 september in Haren en op meer algemene aspecten van<br />
ordehandhaving, opschaling en daaraan gerelateerde processen die ook onder andere omstandigheden<br />
een rol kunnen en zullen spelen. De gebeurtenissen in Haren kunnen in dat opzicht als een soort<br />
systeemtest beschouwd worden, zowel voor de gemeente Haren als voor de politie in Groningen,<br />
Friesland en Drenthe (de eenheid Noord Nederland in het nieuwe nationale politiekorps).<br />
Concreet hee een burgemeester twee belangrijke instrumenten tot zijn beschikking bij de handhaving<br />
van de openbare orde en de aanpak van crisissituaties: communicatie en bevoegdheden 21 . Van<br />
beide is eigenlijk geen eectief gebruik gemaakt. Dat hee alles te maken met het feit dat, zoals in<br />
het voorafgaande vermeld, het ontbroken hee aan een heldere strategische keuze hoe om te gaan<br />
met project X Haren.<br />
19 de mishandeling met een stoeptegel van een 84-jarige man valt in dat opzicht buiten het patroon<br />
20 Adang, O.M.J. (2012) Initiatie en escalatie van collectief geweld. Een vergelijkend observationeel onderzoek naar demonstraties en<br />
voetbalevenementen. In: T. Jansen, G. van den Brink & R. Kneyber (redactie) Gezagsdragers. De publieke zaak op zoek naar haar<br />
verdedigers. Boom, Amsterdam. In Deel 3, Bijlagen, is een korte weergave van het model opgenomen<br />
21 Zoals ook burgemeestersadviseur Wouter Jong aan de commissie aangaf<br />
54 | COMMISSIE ‘PROJECT X’ HAREN