Commissie Cohen: deelrapport overheid - EenVandaag
Commissie Cohen: deelrapport overheid - EenVandaag
Commissie Cohen: deelrapport overheid - EenVandaag
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Er dient onderscheid gemaakt te worden tussen de initiatie/ het ontstaan van collectief geweld en de<br />
escalatie van collectief geweld (in de zin dat een toenemend aantal individuen deelneemt aan het<br />
geweld). Met betrekking tot het ontstaan van collectief geweld is het van belang onderscheid te<br />
maken tussen twee soorten geweld:<br />
1. Geweld verbonden met een duidelijk aanwijsbare aanleiding. Dit type geweld is reactief – het is<br />
een reactie op specieke elementen of fricties in een situatie, bijvoorbeeld provocaties door<br />
andere supporters of door derde partijen, gebeurtenissen op een voetbalveld (in het geval van<br />
een voetbalwedstrijd), maatregelen van de politie of een andere aanwijsbare aanleiding.<br />
Theoretisch gezien is dit soort geweld gemakkelijk te verbinden met bekende theorieën over<br />
geweld (bijv. agressie uit frustratie), competitie voor beperkte middelen of als een reactie op<br />
bedreigingen. Net zoals met andere vormen van agressie zijn mannen meer geneigd om gewelddadig<br />
te reageren dan vrouwen, en zijn adolescenten/jongvolwassenen (individuen tussen de 15<br />
en de 25 jaar) meer geneigd om agressief te reageren dan individuen van andere leeijdsgroepen.<br />
Dat gezegd hebbende, mannen uit andere leeijdscategorieën en vrouwen kunnen onder<br />
bepaalde omstandigheden ook agressief reageren. De doelwien van het geweld kunnen<br />
variëren, maar ze houden meestal verband met de aanleiding die aan het gedrag voorafgaat<br />
(behalve in gevallen van omgerichte agressie).<br />
2. Geweld dat geen verband houdt met een duidelijk aanwijsbare aanleiding. Dit type geweld is niet<br />
reactief, maar lijkt spontaner de kop op te steken. Dit geweld wordt bijna exclusief gepleegd<br />
door groepen mannelijke adolescenten/jongvolwassenen en is speciek gericht op soortgelijke<br />
rivaliserende groepen jonge mannen. De individuen en groepen lijken actief op zoek te gaan<br />
naar gelegenheden om de confrontatie met rivaliserende groepen aan te gaan. Theoretisch kan<br />
dit type geweld worden gezien als een expressie van het zogenaamde ‘jongemannensyndroom’,<br />
de neiging van jonge mannen om risico’s te nemen en gewelddadig te zijn omdat ze de voorkeur<br />
geven aan korte termijn voordelen zonder de toekomst in acht te nemen. Deze neiging is primair<br />
een mannelijke trek en wordt sociaal vergemakkelijkt door de aanwezigheid van leeijdsgenoten<br />
met hetzelfde doel. Bij gewelddadige uiteenzeingen tussen mannen zijn mogelijk gezichtsverlies,<br />
dominantie, status en ‘presentatie van het zelf in een uiterst competitief milieu’ noemt.<br />
Het verschil tussen de twee soorten geweld is niet absoluut en er is sprake van een duidelijke overlap<br />
door het feit dat het jonge mannen syndroom ook tot uiting kan komen als reactie op aanleidingen<br />
die voor buitenstaanders triviaal lijken. Andere mechanismen zijn echter verantwoordelijk voor de<br />
escalatie van geweld:<br />
1. Aan de ene kant is er het (gepercipieerde) risico op represailles. Ook in geëscaleerde situaties<br />
houdt slechts een kleine minderheid van een groep zich bezighoudt met de meest risicovolle<br />
soorten gedrag, terwijl de meerderheid van de deelnemers kiest voor minder risicovolle alternatieven<br />
(schreeuwen, gebaren, rennen), of helemaal niet betrokken raken. Zelfs diegenen die<br />
gewelddadig zijn gooien vooral projectielen in plaats van dat ze fysiek vechten, en het geweld<br />
wordt vaak omgericht naar levenloze objecten (hekken, bussen, treinen) in plaats van dat het<br />
gericht is op mensen die kunnen terugvechten. Er is hierbij sprake van enige tegenstelling,<br />
omdat het jonge mannen syndroom wordt gekenmerkt door risiconemend gedrag, en deelnemen<br />
aan geweld impliceert precies dat. Binnen dat kader lijken individuen echter de bedoeling te<br />
hebben om ‘onnodige’ risico’s te vermijden en risico’s te verminderen. Het feit dat jonge<br />
mannen wanneer ze gewelddadig zijn in groepsverband optreden is een vorm van het reduceren<br />
van risico’s op zichzelf, net zoals het feit dat ze confrontaties vermijden of ontvluchten die ze<br />
218 | COMMISSIE ‘PROJECT X’ HAREN