maandblad - Vereniging tegen de Kwakzalverij
maandblad - Vereniging tegen de Kwakzalverij
maandblad - Vereniging tegen de Kwakzalverij
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
UIT DE BEGINJAREN VAN ONZE STRIJD<br />
IN DE STEENBERGSE Courant troffen wij een artikel aan on<strong>de</strong>r het hoofdje<br />
„De tijd van toen" over kwakzalverij. Het werd geschreven door <strong>de</strong> heer<br />
C. Slokkers, die eens is gaan neuzen in ou<strong>de</strong> leggers van dit nieuwsblad,<br />
waarvan op 30 maart 1881 het eerste nummer verscheen. Juist het jaar,<br />
waarin <strong>de</strong> <strong>Vereniging</strong> <strong>tegen</strong> <strong>de</strong> <strong>Kwakzalverij</strong> is gesticht Wij veroorloven<br />
ons hier dit artikel uit <strong>de</strong> Steenbergse Courant, met bijzon<strong>de</strong>rhe<strong>de</strong>n ook<br />
over <strong>de</strong> activiteiten van onze vereniging in haar beginjaren, over te nemen<br />
ten behoeve van onze lezers.<br />
DE VORIGE EEUW werd ons land<br />
overspoeld door kwakzalvers.<br />
Dat waren lie<strong>de</strong>n van allerlei slag,<br />
die hun ,.geheime mid<strong>de</strong>len <strong>tegen</strong> allerlei<br />
ziekten" aan goedgelovige mensen<br />
probeer<strong>de</strong>n te verkopen.<br />
Overal kon je ze dan ook <strong>tegen</strong>komen,<br />
op jaarmarkten en kermissen of<br />
trekkend langs afgelegen boer<strong>de</strong>rijen,<br />
vergezeld van een indrukwekken<strong>de</strong><br />
sortering potjes, drankjes, olie, pillen,<br />
poe<strong>de</strong>rs en zalfjes; vaak werkend on<strong>de</strong>r<br />
een of an<strong>de</strong>re geheimzinnige naam<br />
als ,,Won<strong>de</strong>rdokter Nicolaus Jacobus<br />
Thomassius, operateur en occulist van<br />
Zijne Majesteit van Pruisen en Keurvorst<br />
van Keulen".<br />
Er waren er die op <strong>de</strong> kermissen<br />
„door een ondoordringbare menschenmuur<br />
omgeven, met <strong>de</strong> spits van<br />
een heuschen <strong>de</strong>gen, scherp als een<br />
vlijm, tan<strong>de</strong>n uitwipten dat het een lust<br />
was."<br />
Ja, er waren zelfs gepromoveer<strong>de</strong><br />
geneesheren die zich met kwakzalverij<br />
bezig hiel<strong>de</strong>n, soms werkend met „onovertroffen<br />
Opregte Haarlemmerolie,<br />
die se<strong>de</strong>rt 1698 alles geneest *wat<br />
kwaps en ziekelijk is." Dit medicament<br />
werd aangeprezen als „een won<strong>de</strong>r<br />
voor <strong>de</strong> goedwilligen waarin <strong>de</strong> gena<strong>de</strong><br />
<strong>de</strong>s Allerhoogsten zich won<strong>de</strong>rbaarlijk<br />
heeft geopenbaard."<br />
Het is dan ook te begrijpen dat <strong>de</strong><br />
regering in die tijd een wet afkondigt<br />
dat alleen diegenen, die wettelijk bevoegd<br />
zijn, <strong>de</strong> geneeskunst mochten<br />
uitoefenen. Deze wet <strong>de</strong>ed <strong>de</strong> kwakzalverij<br />
allerminst ophou<strong>de</strong>n, en in<br />
1881 zijn er twee broers die aan het<br />
wijd versprei<strong>de</strong> bedrog paal en perk<br />
willen stellen: on<strong>de</strong>rwijzer V. Brulnsma<br />
uit Leeuwar<strong>de</strong>n en geneesheer G. W.<br />
Brulnsma uit... Steenbergen. *) Zij<br />
richtten een vereniging op om het<br />
publiek voor <strong>de</strong> onwettige en vaak on-<br />
•) Dr. Vitus Brulnsma wat leraar In da<br />
natuurkun<strong>de</strong> te Leeuwar<strong>de</strong>n, dr. G. W. Brulnsma<br />
praktizerend geneesheer te Steenbergen.<br />
In 1878 schreven zij een werkje getiteld: De<br />
kwakzalverij met geneesmid<strong>de</strong>len en <strong>de</strong> mid<strong>de</strong>len<br />
om haar te bestrij<strong>de</strong>n. Een boek voor<br />
allen, die hun gezondheid en hun beurs liefhebben.<br />
BLZ. 53 MAANDBLAD TEGEN DE KWAKZALVERIJ<br />
• SEQUAH - een •<br />
• « •<br />
# succes-„nummer #<br />
# uit <strong>de</strong> jaren '90 #<br />
<strong>de</strong>skundige en gevaarlijke praktijken<br />
van kwakzalvers te waarschuwen. De<br />
vereniging kreeg in <strong>de</strong> beginjaren weinig<br />
begrip, en men besloot <strong>de</strong> boel in<br />
1888 maar op te heffen.<br />
Dit is gelukkig niet gebeurd, want<br />
<strong>de</strong> „<strong>Vereniging</strong> <strong>tegen</strong> <strong>de</strong> kwakzalverij"<br />
zou nog veel nuttig werk verrichten,<br />
tot op <strong>de</strong> dag van vandaag toe.<br />
De komst van Sequah<br />
IN DE JAREN '90 reist een „beroemd"<br />
kwakzalver door ons land. De<br />
vereniging geeft het volgen<strong>de</strong> pamflet<br />
uit:<br />
„Te Lon<strong>de</strong>n Is in 1890 eene Maatschappij<br />
opgericht, Sequah Maatschappij,<br />
zich ten doel stellen<strong>de</strong><br />
kwakzalvers-artikelen over <strong>de</strong> genee/e<br />
wereld te versprei<strong>de</strong>n.<br />
Geduren<strong>de</strong> het eerste jaar van<br />
haar bestaan won <strong>de</strong>ze maatschappij<br />
f 481.264,—. Zegge vier hon<strong>de</strong>rd<br />
een en tachtig duizend twee hon<strong>de</strong>rd<br />
vier en zestig gul<strong>de</strong>n.<br />
Agenten wer<strong>de</strong>n naar alle lan<strong>de</strong>n<br />
gestuurd om het waar<strong>de</strong>looze goed<br />
aan <strong>de</strong> man te brengen.<br />
Vooraf echter zijn hier en daar<br />
reclame-patiënten gemaakt, menschen<br />
die zich lieten omkoopen om<br />
te vertellen, dat zij reeds zoolang<br />
lij<strong>de</strong>n<strong>de</strong> waren aan eenige ziekte en<br />
nu plotseling genezen wer<strong>de</strong>n door<br />
dien gelukszoeker.<br />
Het doel is alleen: geld los te<br />
krijgen van <strong>de</strong> domme menigte,<br />
want men weet: De menschen willen<br />
bedrogen wor<strong>de</strong>n.<br />
De grappenmaker die naar Ne<strong>de</strong>rland<br />
Is gezon<strong>de</strong>n, noemt zich<br />
Sequah en is Charles A Davenport.<br />
Rechts en links wordt door een<br />
won<strong>de</strong>rdokter met geld gegooid en<br />
zoo ontstaan we<strong>de</strong>r een aantal<br />
handlangers In <strong>de</strong>ze zwen<strong>de</strong>larlj.<br />
Voor veel geld verkoopt <strong>de</strong> kwakzalver<br />
Sequah-olie en Prairie-Flower.<br />
Sequah-olle is eenvoudig terpentijn<br />
met sla-olle of levertraan, een<br />
huismid<strong>de</strong>ltje dat voor weinig centen<br />
is te maken en bijna in elk<br />
huisgezin <strong>tegen</strong> verkoudheid of<br />
stijfheid wordt aangetroffen.<br />
Prairie-flower is een aftreksel<br />
van rhabarber met potasch en water,<br />
en evenals alle inwendige mid<strong>de</strong>len<br />
niet altijd even onschuldig.<br />
Wat moet die gelukszoeker zich<br />
wel eiken dag <strong>de</strong> han<strong>de</strong>n wrijven bij<br />
het zien van zooveel rijksdaal<strong>de</strong>rs,<br />
die hem meestal uit <strong>de</strong> beurzen van<br />
<strong>de</strong> armsten zijn toegevloeid.<br />
Wat zal hij steeds lachen en uitroepen:<br />
De menschen willen bedrogen<br />
wor<strong>de</strong>nll<br />
Landgenootenl Laat u toch niet<br />
beetnemen door <strong>de</strong>zen gelukszoeker<br />
met zijne gewetenlooze handlangers.<br />
Mocht gij toch het mid<strong>de</strong>l eens<br />
willen probeeren, welnu, neemt dan<br />
wat terpentijn en olie, en houdt ver<strong>de</strong>r<br />
uw zuur verdien<strong>de</strong> penningen in<br />
<strong>de</strong>n zak. Laat er <strong>de</strong>zen gelukszoeker<br />
geen champagne van drinken. Het<br />
is toch ook voor elk re<strong>de</strong>lijk <strong>de</strong>nkend<br />
mensch dui<strong>de</strong>lijk, dat door<br />
ééne inwrijving niemand terstond<br />
van rheumatiek genezen kan wor<strong>de</strong>n.<br />
Ne<strong>de</strong>rlan<strong>de</strong>rsl Gebruikt uw gezond<br />
verstand en toont <strong>de</strong>n gelukszoeker<br />
dat gij u niet door hem bij<br />
<strong>de</strong>n neus laat nemen, dus: Past op<br />
uwe zakkenlll"<br />
Sequah voorgeleid<br />
OOK IN WEST-BRABANT heeft<br />
Sequah rondgezworven en het was in<br />
Roosendaal dat hij werd gearresteerd.<br />
Half augustus 1891 werd hij in<br />
Bergen op Zoom voorgeleid, beschuldigd<br />
van „op verschillen<strong>de</strong> tijdstippen<br />
te Roosendaal verschillen<strong>de</strong> personen<br />
geneeskundig te hebben behan<strong>de</strong>ld<br />
en daartoe onbevoegd geneesmid<strong>de</strong>len<br />
te hebben verkocht."<br />
Niet min<strong>de</strong>r dan 21 getuigen waren<br />
door het openbaar ministerie gedagvaard,<br />
waaron<strong>de</strong>r 2 <strong>de</strong>skundigen en<br />
een tolk, dhr Wolters, leraar Engels<br />
aan <strong>de</strong> HBS van Bergen op Zoom.<br />
De <strong>de</strong>skundigen, le<strong>de</strong>n van <strong>de</strong> geneeskundige<br />
raad van Noord Brabant<br />
had<strong>de</strong>n <strong>de</strong> geneesmid<strong>de</strong>len on<strong>de</strong>rzocht.<br />
De Prairie-flower bestond volgens<br />
hen uit niets an<strong>de</strong>rs dan rabarber,<br />
peper, water en potas. De<br />
Sequah-olie bleek een kombinatie van<br />
terpentijn, slaolie en nagelolie. Sequah<br />
kreeg een boete van f 500,— of 100<br />
dagen hechtenis.<br />
Toen hij na zijn straf In Rotterdam<br />
betrapt werd op het verkopen van<br />
VERVOLG ZIE OMMEZIJDE