Recensie Knack (Guido Lauwaert) - Wevelgem
Recensie Knack (Guido Lauwaert) - Wevelgem
Recensie Knack (Guido Lauwaert) - Wevelgem
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
www.knack.be, zondag 15 januari 2011.<br />
Guernica verteld op sokken<br />
De Guernica, van Pablo Picasso, het beroemdste schilderij van de 20ste eeuw, dat moet ge<br />
eens in uw leven gezien hebben. Een goeie gids kan er u van alles over vertellen. En als ge<br />
geen goeie gids hebt, ga dan kijken op internet. Daar vindt ge van alles over dat schilderij.<br />
Het ene al wat rommeliger dan het andere, maar als ge lang genoeg kijkt naar dat schilderij,<br />
met al die rommel in uw hoofd, vindt ge een eigen verhaal dat u diep heeft geraakt. Zo diep<br />
dat het u nooit meer verlaat.<br />
En luistert goed! Ge moet de oorlog niet meegemaakt hebben om uit dat schilderij een<br />
verhaal te distilleren. Trouwens, dat komt vanzelf naar u toe. Dat gebeurt met u, met mij,<br />
met iedereen. Dus ook met Jo Van Damme, de schrijver die voor de acteur Bob De Moor al<br />
menig toneelstuk heeft geschreven. Hij is op z’n best, Jo, als hij monologen mag schrijven.<br />
En hij heeft er weer een geschreven. Voor Bob De Moor. Guernica ( * * * * ), heet het. En als<br />
ge ’t mij vraagt, het beste wat Van Damme ooit geschreven heeft. En geloof me. Ik ken iets<br />
van toneel, en van de Guernica.<br />
Het verhaal begint in Madrid. Op de luchthaven. Waar de verteller, den Bob, net de<br />
controle is gepasseerd, en zijn vlucht naar huis wil halen. Op z’n sokken. Want zijn<br />
schoenen heeft hij moeten uitdoen. Ge weet nooit dat er een bom in de zool zit. Maar ze<br />
verdwijnen. Geen controleur die er wat van weet. Wat moet hij nu doen? Reclameren? Dan<br />
mist ge zeker uw vlucht. Dus loopt hij verder, in de richting van de gate. Op zijn sokken. Met<br />
een rolkoffertje. En komt een bekende tegen. En dat bent u, de toeschouwer. En tegen u
vertelt hij hoe hij op de luchthaven van Madrid is beland, en nu, op z’n sokken, weer<br />
huiswaarts keert. Dat verhaal, een verhaal in het verhaal, begint in Merelbeke.<br />
Een randgemeente van Gent, met een heel groot rangeerstation. Bij het begin van de<br />
Tweede wereldoorlog is het gebombardeerd. Door de Duitsers. Een familie heeft zich<br />
verscholen op zolder. Allez, wie verschuilt zich nu op zolder bij een bombardement. De<br />
eerste bom boort zich niet in dat station, maar in hun huis, recht naar de kelder. Geluk dat<br />
ze op zolder zaten. Ze spurten het huis uit, enfin, en verschuilen zich in hun hof. Valt daar<br />
een tweede bom, zeker. Allemaal dood. Daarom is de vader van de verteller, een socialist<br />
tot in de kist, nooit naar Spanje gegaan. Want die dictator, Franco, kent ge die nog? Als ge<br />
hem niet kent, ga dan kijken op internet. Op internet vindt ge alles. Wel die Franco heeft een<br />
heel dorp laten bombarderen. Door zijne vriend, Hitler. Allemaal dood. Mensen, vee,<br />
huisdieren. Dat dorp heet Guernica. Het bestaat nog, maar nu met andere mensen. Niet<br />
naar Spanje, wilde zijn vader gaan, hoe zijn moeder ook aandrong, want de helft van België<br />
zat in de vakantie in Spanje. Over mijn lijk, zei hij. Niet naar Spanje zolang Franco leeft.<br />
Maar hij ging wel naar Duitsland. Het Zwarte Woud. Met een caravan. Maar ineens, goed in<br />
de tachtig, wilde hij naar Spanje. Naar Madrid. Naar de Guernica. Van Picasso.<br />
Met een nieuwe vrouw, van 45. ‘Hoe hebt ge haar leren kennen, pa? En ons ma is nog<br />
maar zes maanden dood!’ – ‘Via internet! Ze is van Bosnië. En ik ga met haar op reis.’ – ‘Op<br />
reis! Hoe ge gaat op reis?’ – ‘Ja, met mijn Bosnische. In een mobilhome.’ – ‘Een mobilhome!<br />
En ge zijt in de tachtig. Ge geraakt Parijs niet voorbij, gij.’ Maar hij verkocht zijn huis en<br />
kocht een mobilhome. En met zijn nieuw madam en zijn zoon, die een oogske in ’t zeil wilde<br />
houden, voor als hij een attakske kreeg, reed hij naar Spanje. Naar Madrid. Naar de<br />
Guernica. En staande voor dat beroemde schilderij, bijna vier meter hoog op zeven breed, is<br />
hij teleurgesteld. Omdat er geen kleur in zit. Zwart en wit, eigenlijk, grijs. De zoon is<br />
verbaasd. ‘Allez, pa, is dat nu zo erg?’ - ‘’t Is niet waar jongen, nu heb ik u goed liggen, hé,<br />
met dat kleurke?’ En een uur later, zittend op een terras, de vader, de zoon en de<br />
Bosnische, vlak bij het museum Nacional Centro del Arto Reina Sofía, besluit de vader<br />
verder te reizen. Met zijn mobilhome. En zijn Bosnische. Maar de zoon is op. Hij gaat naar<br />
huis. Op de parking nemen ze afscheid. De vader richting Benidorm, en de zoon weer naar<br />
Merelbeke. Op zijn sokken. Want zijn schoenen is hij kwijtgeraakt… of heb ik u dat al<br />
verteld.<br />
Veel meer zit er in het verhaal. Dan wat ik u hier verteld heb. Over de vader, over de<br />
moeder, over de verhouding tussen de vader, de zoon, en zijn andere zoon, die bevriend is<br />
met een gast die in alles geld ziet. Zijn kinderen stonden buiten om de bezoekers<br />
parkeergeld te laten betalen op de parking van Lochristi, waar zijn moeder gecremeerd<br />
werd. Maar ik ga u niet alles vertellen. Of de lol is er af. Een veel lol zit er in Guernica, van<br />
Jo Van Damme en Bob De Moor. Maar ook veel drama. En maatschappijkritiek. Die hard<br />
aankomt, maar raak is. Scherp, maar niet kwetst. U gewoon bijblijft. Ga zelf kijken. En weet<br />
mij te zeggen of ik gelijk heb. Dat het het beste stuk is van Bob De Moor. Veel variatie in zijn<br />
spel. En inleving die u pakt. En een ijzersterk verhaal. En als ge gaat kijken, verneemt ge<br />
ook de ware reden waarom zijn vader per sé naar de Guernica wilde. Want Franco, en zijn<br />
moeder, en zijn broer met als vriend die geldwolf, én zijn vader… is, en nu heb ik u goed<br />
liggen, hé, maar bijzaak. Het einde is zeer verrassend. Zoals een goed verhaal, en ook een<br />
goede monoloog moet zijn.
De ware reden is te vinden in Merelbeke. Maar de details ga ik u niet verklappen. Dat te<br />
doen zou vloeken zijn in de kerk. Ge moet het zelf meemaken. Ik zweer het u, het zal u<br />
pakken. Alsof ge daar zelf staat. Op de Aeropuerto Barajas de Madrid. Het is superieur<br />
volkstoneel. Niet in het Gents, of een artificiële kunsttaal zoals ze gebruiken in de series op<br />
de Vlaamse of de Hollandse televisie, maar in een Algemeen Beschaafde Volkstaal. Gij<br />
daar, van Bree, en gij, van Diksmuide, zult het begrijpen. Direct. Patat! In uw gezicht, recht<br />
naar uw ziel, en uw hart. Een meesterwerk, Guernica. Dat het volgende Theaterfestival<br />
verdient.<br />
<strong>Guido</strong> <strong>Lauwaert</strong><br />
GUERNICA – tekst: Jo Van Damme – spel: Bob De Moor – tot einde maart 2012<br />
reisvoorstellingen – www.thassos.be