programmaboekje - Genootschap Paul Van Ostaijen
programmaboekje - Genootschap Paul Van Ostaijen
programmaboekje - Genootschap Paul Van Ostaijen
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Presentatie<br />
Correspondentie tussen <strong>Paul</strong> van <strong>Ostaijen</strong> en Wies Moens<br />
Antwerpen, Galerie De Zwarte Panter<br />
9 juni 2010
19u30: aanvang<br />
Programma<br />
19u45: korte inleiding en toelichting bij het programma door het <strong>Genootschap</strong><br />
19u50: inleiding bij de eerste brievenuitgave door Henri-Floris Jespers<br />
20u20: repliek op de inleiding van HFJ door Matthijs de Ridder gevolgd door een<br />
toelichting bij de reeksuitgave in zijn geheel<br />
20u45: <strong>Van</strong> <strong>Ostaijen</strong> Strijkkwartet<br />
Nana Hiraide en Christophe Pochet (violen), Krzysztof Kubala (altviool), Hans-<br />
Ludwig Becker (cello) en Christine Verheyden (actrice).<br />
BLOK 1<br />
Anton Webern (1883-1945) – 6 bagatellen op. 9 (1913), afgewisseld met<br />
verzen van ‘Ridderstijd’ uit Music-Hall<br />
I. Mässig<br />
II. Leicht bewegt<br />
III. Ziemlich Fliessend<br />
IV. Sehr Langsam<br />
V. Äusserst langsam<br />
VI. Fliessend<br />
21u00: Artistieke declamatie door het trio Axel Daeseleire, Tom <strong>Van</strong> Bauwel en Ben<br />
Sluijs (saxofoon en dwarsfluit)<br />
22u00: <strong>Van</strong> <strong>Ostaijen</strong> Strijkkwartet<br />
BLOK 2<br />
Maurice Ravel (1875-1937) – Strijkkwartet in F (1903)<br />
Deel IV Vif et agité in combinatie met de voordracht van ‘Huldegedicht aan<br />
Singer’ uit Nagelaten gedichten<br />
22u10: Dankwoord door het <strong>Genootschap</strong><br />
22u15: Receptie met gratis bollekesbier, andere consumpties aan democratische prijs<br />
Mogelijkheid tot aanschaf van de brievenuitgave (€ 10) / een lidmaatschap (€ 30)<br />
Leden van het <strong>Genootschap</strong> ontvangen kosteloos een exemplaar van de brievenuitgave<br />
2
WIE IS WIE?<br />
Het <strong>Genootschap</strong> van <strong>Ostaijen</strong> vzw<br />
wenst u van harte welkom<br />
Zetelend in het geboortehuis van <strong>Paul</strong> van <strong>Ostaijen</strong> gelegen aan de Lange Leemstraat 53 te<br />
2018 Antwerpen, KBO 0898.131.512.<br />
Als doel stelt het <strong>Genootschap</strong> in beginsel voorop: de literaire erfenis, de figuur en de invloed<br />
van de scheppende kracht van <strong>Paul</strong> van <strong>Ostaijen</strong> bij een breder publiek bekendmaken en<br />
promoten. Onder die noemer valt de studie van de persoon <strong>Van</strong> <strong>Ostaijen</strong> en van zijn werk, het<br />
ontsluiten van het literaire, zakelijke en persoonlijk archief. Voor de bekendmaking van het<br />
literaire werk wordt gezocht naar een synthese tussen studie, het deelnemen aan en ontplooien<br />
van literaire activiteiten, het publiceren en het ontwikkelen van een rijk gestoffeerde website<br />
waarop zo veel mogelijk informatie omtrent <strong>Paul</strong> van <strong>Ostaijen</strong> wordt verzameld. Deze site<br />
zou moeten uitgroeien tot het startpunt van elke zoektocht (zowel die van de kenner als die<br />
van de noviet) door het werk van <strong>Van</strong> <strong>Ostaijen</strong>.<br />
Stichtende leden<br />
Dirk Rochtus<br />
Filip van Bergen<br />
Valère Vereecke<br />
Chris <strong>Van</strong> Vliet<br />
Jean Emile Driessens<br />
Matthijs de Ridder<br />
Luc <strong>Van</strong> Immerseel<br />
An Blommaert<br />
Thomas De Brabanter (webdesign)<br />
Stijn Houtman (graficus)<br />
www.paulvanostaijen.be<br />
genootschap.vo@gmail.com<br />
Jespers, Henri-Floris<br />
Vlaams dichter, redacteur en prozaschrijver (Etterbeek 6.10.1944). Jespers is de kleinzoon<br />
van de schilder Floris Jespers. Henri-Floris Jespers was redacteur en uitgever van het<br />
tijdschrift De Tafelronde van 1964 tot 1981 en het Nieuw Vlaams Tijdschrift van 1972 tot<br />
1983. In 1980 werd hij tevens hoofdredacteur van Vlaanderen Morgen en in 1984 van<br />
Diogenes. In 1981 werd hij voorzitter van de Vereniging van Vlaamse Letterkundigen,<br />
waarvan hij tenslotte tot erevoorzitter werd benoemd.<br />
In 1976 bezorgde Jespers de Nagelaten gedichten van Hugues C. Pernath en in 1980 diens<br />
Verzameld werk. Hij volgde Pernath op als leider van het artistieke genootschap Pink Poets,<br />
3
waarvan hij het werk verdedigde en toelichtte in talloze inleidingen en essays, zoals hij dat<br />
eerder had gedaan in zijn essay over <strong>Paul</strong> de Vree (1977).<br />
Henri-Floris Jespers schreef aanvankelijk poëzie in het Frans, gebundeld in Textes (1963) en<br />
Comme une aile qui se brise (1967). Daarna ontwikkelde hij zich tot experimenteel dichter en<br />
prozaschrijver in het Nederlands. Hij schreef concrete poëzie en artikelen over belangrijke<br />
experimentele kunstenaars. Met zijn bijdragen en zijn activiteiten in en rond het tijdschrift De<br />
Tafelronde heeft hij de doorbraak van de experimentele poëzie sterk bevorderd. In zijn werk<br />
onderging hij vooral invloed van <strong>Paul</strong> van <strong>Ostaijen</strong>. In zijn prozatrilogie Toekomstig en<br />
onafwendbaar herdenkingsceremonieel (1974), Geen seizoenen als vroeger (1976) en Het<br />
ritselen van vleugels (1979) vermengt Jespers allerlei prozagenres en speelt hij een subtiel<br />
spel met taal. In dit proza toont hij zich beïnvloed door Maurice Gilliams, die hij bewonderde.<br />
In 1967 schreef Jespers het essay 'Maniërisme en moderne sensibiliteit' dat voor de Pink Poets<br />
functioneerde als een soort programma of beginselverklaring. Daarin wordt gepleit voor een<br />
Vlaams maniërisme en dandyisme in de traditie van <strong>Van</strong> <strong>Ostaijen</strong> en Gilliams dat streeft naar<br />
een tijdloos en verfijnd estheticisme in de kunst. Vooral Patrick Conrad werd sterk door<br />
Jespers beïnvloed. Hij beschouwde hem als zijn mentor.<br />
In 1993 verschenen Jespers herinneringen aan Frans-Belgische schrijvers in Genealogie van<br />
de herinnering.<br />
Zie ook: http://mededelingen.over-blog.com/<br />
Matthijs de Ridder<br />
Met Matthijs de Ridder haalde het <strong>Genootschap</strong> heel wat kennis in huis.<br />
Matthijs promoveerde in 2009 op het proefschrift Staatsgevaarlik! De activistische<br />
tegentraditie in de Vlaamse letteren 1912-1933, waarin <strong>Van</strong> <strong>Ostaijen</strong> een prominente rol<br />
speelde. Daarnaast bezorgde hij Alles is mogelijk in een gedicht. Verzamelde verzen 1914-<br />
1965 van <strong>Van</strong> <strong>Ostaijen</strong>s spitsbroeder Gaston Burssens (Meulenhoff/Manteau 2005) en reeds<br />
zo veel meer …<br />
Onder zijn redactie start het <strong>Genootschap</strong> een exclusieve reeksuitgave omtrent de brieven van<br />
<strong>Van</strong> <strong>Ostaijen</strong>.<br />
De vandaag gepresenteerde brievenuitgave werd voorzien van annotaties en commentaren<br />
verzorgd door Matthijs de Ridder (redactieverantwoordelijke) en An Blommaert.<br />
Het schrijfwerk werd opgeleverd in Philadelphia (Pennsylvania) waar Matthijs in het<br />
voorhaar 2010 te gast was als Visiting Professor. Hij gaf daar als zodanig twee cursussen aan<br />
de universiteit (UPenn). Een over de literatuur van de Eerste Wereldoorlog en de jaren die<br />
daarop volgden. En een over de Tweede Wereldoorlog als een thema in hedendaagse fictie. In<br />
het eerste vak komen naast Henri Barbusse en Ernst Junger ook <strong>Paul</strong> van <strong>Ostaijen</strong> en Willem<br />
Elsschot aan bod. In het tweede vak naast Jonathan Safran Foer en Jonathan Littell ook <strong>Paul</strong><br />
Verhaeghen. Matthijs brengt de studenten daar dus in contact met Vlaamse literatuur in de<br />
context van de Westerse literatuur. Daarnaast verricht hij ter plaatse onder zoek voor een<br />
nieuw boek dat over kunstenaars zal gaan die niet alleen uit waren op het scheppen van<br />
4
schoonheid, maar die de wereld met hun kunst ook concreet wilden veranderen ... (wordt<br />
vervolgd).<br />
<strong>Van</strong> <strong>Ostaijen</strong> Strijkkwartet<br />
Het <strong>Van</strong> <strong>Ostaijen</strong> Strijkkwartet bestaat uit musici resp. verbonden aan deFilharmonie en de<br />
Vlaamse Opera.<br />
Nana Hiraide en Christophe Pochet (violen), Krzysztof Kubala (altviool), Hans-Ludwig<br />
Becker (cello) en Christine Verheyden (actrice).<br />
Nana Hiraide werd geboren in Japan en begon op driejarige leeftijd viool te spelen. Na haar<br />
studies aan de Toho Music University in Tokyo, vervolgde ze haar viool- opleiding aan de<br />
Musikhochschule in het Duitse Saarbrücken. Hier behaalde ze met grote onderscheiding het<br />
Konzertreife Diplom en Solisten Diplom. Ze studeerde bij Hideki Oguni, Tomotada Soh,<br />
Toshiya Eto, Valery Klimov en Herman Krebbers. Als soliste en chambriste maakte ze radioopnamen<br />
voor de Saarlandischer Rundfunk en de Deutschland Radio Berlin. Nana Hiraide<br />
was als solist en in talrijke kamermuziekensembles te gast op verscheidene muziekfestivals in<br />
Duitsland, Finland, Frankrijk en Marokko. Sinds 2002 is ze verbonden als tweede viool tutti<br />
bij deFilharmonie.<br />
Christophe Pochet kreeg op driejarige leeftijd zijn eerste vioollessen bij Dejan Mijajev.<br />
Tussen 1995 en 2003 vervolgde hij zijn opleiding bij Philippe Hirshhorn, Ursula Gorniák en<br />
Guido De Neve aan de conservatoria van Brussel en Antwerpen. In 2006 vervolmaakte hij<br />
zich met een Postgraduaat Solist aan de Musikhochschule van Karlsruhe bij Albrecht<br />
Breuninger. Aan het conservatorium van Antwerpen behaalde hij naast zijn ‘Meester’diploma<br />
ook de Finaliteit kamermuziek. Hij nam deel aan diverse meestercursussen: o. a. bij Jean-<br />
Jacques Kantorow, Herman Krebbers, Charles-André Linale, Mihaela Martin, Igor Oistrakh,<br />
Raphael Oleg, Henry Raudales, Eduard Schmieder, Thomas Zehetmair en bij het Quatuor<br />
Danel. In 1999 kreeg hij de gelegenheid om de tweede violist van het Spiegel Strijkkwartet te<br />
vervangen en samen met hen het strijkkwartet van Claude Debussy uit te voeren. Hij is<br />
laureaat van diverse wedstrijden. In 1995 werd hij derde laureaat van de Internationale<br />
Herman Krebbers-wedstrijd te Maastricht en in 2003 kreeg hij met zijn voormalig<br />
strijkkwartet ‘Orion’ de eerste prijs op de wedstrijd ‘Promotie Vlaamse Muziek & Musicus’<br />
voor strijkkwartetten van het Orpheusinstituut te Gent. Als solist concerteerde hij in België,<br />
Duitsland en Nederland met de Sinfonia Concertante van Mozart en de vioolconcerti van<br />
Bach, Mendelssohn en Tchaikovsky. Sinds 2002 is hij vast aangenomen als tuttist 1ste viool<br />
in deFilharmonie.<br />
Krzysztof Kubala werd te Warschau geboren in 1959 en kreeg er op zevenjarige leeftijd zijn<br />
eerste vioollessen. In 1978 kwam hij naar België en studeerde bij Jerrold Rubenstein aan het<br />
Koninklijk Vlaams Muziekconservatorium van Antwerpen. In 1979 behaalde hij zijn Eerste<br />
Prijs Viool, in 1980 de Eerste Prijs Kamermuziek en nadien een Hoger Diploma<br />
Kamermuziek. In 1980 begon hij als violist bij deFilharmonie. Geboeid door de specifieke<br />
klankkleur van de altviool, besliste hij zich ook in dit instrument te verdiepen. Hindemiths<br />
sonates gaven daartoe de ultieme aanzet. Sinds september 2003 is hij altviolist bij<br />
deFilharmonie, verder speelt hij ook bij verschillende kamermuziekensembles.<br />
5
Hans-Ludwig Becker begon met cello op zevenjarige leeftijd. Na zijn schooltijd studeerde hij<br />
aan de Conservatoria van Hannover, Detmold en Düsseldorf bij o.a. Karine Georgian en<br />
Johannes Goritzki. Naast zijn studies nam hij deel aan verschillende masterclasses, zoals bij<br />
Daniil Shafran en op verscheidene kamermuziekcursussen. <strong>Van</strong>af 1991 speelde hij als eerste<br />
solist cello aan het Theater Nordhausen tot hij in 1998 naar België kwam om in het orkest van<br />
de Vlaamse Opera als tweede solist in de cellogroep te concerteren. Hij speelt regelmatig<br />
kamermuziek, vooral het repertoire voor strijkkwartet draagt hij sterk in zijn hart.<br />
Christine Verheyden (°1981) besloot na haar studie archeologie zelf voorstellingen te creëren.<br />
Door het expliciet verwerken van biografische gegevens gaat Christine, zoals in ‘Een<br />
Beeldschonedood’ en ‘To Ascend’ op zoek naar een eigen beeldtaal. Samen met Stefan<br />
Perceval ging ze verder in haar onderzoek en studeerde af met “Kofferkind”. Als actrice<br />
speelde zij reeds bij de KVS en SENSORAMA.<br />
Aangezien het <strong>Paul</strong> van <strong>Ostaijen</strong> Strijkkwartet vier verschillende nationaliteiten bezit is<br />
Antwerpen hetgeen hen bindt. Op zoek naar een groepsnaam kwamen ze al snel bij <strong>Paul</strong> van<br />
<strong>Ostaijen</strong> terecht o.w.v. de ritmiek in zijn gedichten. Met dit uitgangspunt gaat het<br />
strijkkwartet op zoek naar een synthese tussen muziek en poëzie.<br />
In hun programma brengt het <strong>Paul</strong> van <strong>Ostaijen</strong> Strijkkwartet de avant-garde via de muziek<br />
terug in contact met de gedichten van <strong>Paul</strong> van <strong>Ostaijen</strong>, gebracht door Christine Verheyden.<br />
Het strijkkwartet brengt derhalve een gevarieerde bloemlezing uit:<br />
- Ravel, Maurice - Strijkkwartet in F (1903)<br />
- Webern, Anton - 6 Bagatellen (1913)<br />
- Stravinsky, Igor - Trois Pièces (1914)<br />
- Janácek, Leos - Strijkkwartet nr. 2 'Intieme Brieven' (1928)<br />
- Filmmuziek van George Gershwin en Charlie Chaplin<br />
- ...<br />
De afwisseling tussen muziek en proza/gedichten van <strong>Paul</strong> <strong>Van</strong> <strong>Ostaijen</strong> roept voor de<br />
luisteraar de harde en tegelijkertijd pittoreske tijd van het interbellum op.<br />
BOEK HET PAUL VAN OSTAIJEN STRIJKKWARTET DOOR EEN BERICHT ACHTER<br />
TE LATEN BIJ HET GENOOTSCHAP. De contactgegevens van het <strong>Genootschap</strong> vindt u<br />
uitgebreid op www.paulvanostaijen.be.<br />
Axel Daeseleire, Tom <strong>Van</strong> Bauwel en Ben Sluijs<br />
Daeseleire is een Vlaams acteur en Dj. Hij is bekend om zijn rollen in onder andere de<br />
internationaal gelauwerde tv-reeks Matroesjka's, en de speelfilms Team Spirit I & II en De<br />
Hel van Tanger.<br />
Tijdens zijn toneelopleiding aan de Antwerpse Studio Herman Teirlinck speelde Daeseleire<br />
een rol in de film 'Ad Fundum' van Erik <strong>Van</strong> Looy. Nadien volgden diverse film- en<br />
televisierollen, onder andere in 'She Good Fighter', 'Thuis' en 'Terug naar Oosterdonk'. In<br />
1998 vertolkte hij de hoofdrol in de film 'Dief!', gebaseerd op het leven van de Antwerpse<br />
6
oef Frans <strong>Van</strong> Reeth, beter bekend als 'Frans De Kleerkast'. <strong>Van</strong> 1999 tot 2002 brak<br />
Daeseleire door bij het grote publiek via zijn rol als Ben <strong>Van</strong>neste in de politiereeks 'Flikken'.<br />
Behalve acteren en dj'en, schrijft Axel poëzie en is hij medeoprichter van het<br />
kunstenaarscollectief ADAMAVA. In 2005 verscheen zijn eerste poëziebundel 'Nachtdier'<br />
(Berghmans Uitgevers). Tevens heeft Axel op dit moment een evenementenbureau dat<br />
exclusieve feestjes organiseert.<br />
Tom <strong>Van</strong> Bauwel is een Vlaams acteur. Hij studeerde van 1985 tot 1989 aan de toneelschool<br />
in Antwerpen.<br />
<strong>Van</strong> Bauwel volgde zijn toneelopleiding in Antwerpen. Als acteur speelde hij onder meer bij<br />
theater Zuidpool, KVS, ROTheater en NTGent. Hij regisseerde stukken als Kunst van<br />
Yasmina Reza (Raamtheater), Tumult van David Rabe (het Toneelhuis), Pterodactylus van<br />
Nicky Silver (Noord Nederlands Toneel), en De naam van Jon Fosse (NTGent). Bij het<br />
bredere publiek is hij bekend van televisie- (Ons Geluk, Windkracht 10 en Sara) en filmwerk<br />
(o.a. Ad Fundum). In 2008 werd hij artistiek leider van het Raamtheater dat werd omgedoopt<br />
tot BAFF.<br />
Ben Sluijs kennen we als groepsleider en sideman van verschillende formaties die zowel in<br />
binnen- als buitenland graag worden ontvangen. Hij speeltde ook regelmatig soloconcerten of<br />
combinaties van solosax en woord met o.a.: Pjeroo Roobjee, Jan Decleir, Jules Deelder,<br />
Remco Campert, Hubert Daemen, Don Fabulist, Peter Holvoet, Elvis Peeters, Roger De<br />
Neef…<br />
Ben Sluijs wordt meermaals beschreven als één van de meest lyrische en poëtische<br />
jazzsaxofonisten in ons land.<br />
Onder saxofonisten heb je koele redenaars, kortademige schreeuwers en introverte neuzelaars.<br />
Hoewel Ben Sluijs de techniek heeft om al die stemmen te vertolken, is de Belgische altist<br />
vooral een bedachtzaam spreker van volzinnen. Iedere noot uit zijn hoorn is een zorgvuldig<br />
opgepoetste glimmer, die aan een smaakvolle ketting wordt geregen. En dat met behoud van<br />
het vermogen solistisch te verrassen met een fantasierijke bocht of omweg.<br />
<strong>Van</strong>daag geven zij zich vol passie over aan <strong>Paul</strong> <strong>Van</strong> <strong>Ostaijen</strong>'s swingende teksten, vol van<br />
ritme en muzikaliteit, in samenzang met de poëtische saxofoonkreten van Ben Sluijs.<br />
7
DE LITERAIRE WANDELINGEN<br />
LITERAIRE WANDELING IN DE VOETSPOREN VAN PAUL VAN OSTAIJEN<br />
Tijdens deze wandeling wordt de leefwereld van <strong>Paul</strong> van <strong>Ostaijen</strong> (1896-1928) in het<br />
toenmalige Antwerpen opgeroepen via gedichten uit Music-Hall, Het Sienjaal, Bezette Stad<br />
en verhalen over gebeurtenissen en historische feiten die zijn ontwikkeling bepaalden.<br />
Vertrekkende aan zijn geboortehuis, Lange Leemstraat 53, 2018 Antwerpen (inleiding), gaat<br />
de tocht via het oorlogsmonument aan de voet van het Stadspark. Door het park stappen wij<br />
tot aan het Onze Lieve Vrouwecollege waar hij school liep van 1909 tot 1911, toen hij er<br />
verwijderd werd. Vervolgens ‘flaneren’ wij, zoals de dichter zo vaak zelf deed, op de de<br />
Keyserlei, tot aan café Hulstkamp waar hij ‘hofhouding’ hield tijdens de Eerste Wereldoorlog<br />
en in de jaren ’20 met vrienden w.o. Floris Jespers, <strong>Paul</strong> Joostens, René Victor, Gaston<br />
Burssens, ... . Einde van de wandeling in café Hulstkamp (De Keyserlei 23).<br />
CULTUURHISTORISCHE & LITERAIRE WANDELING SCHOONSELHOF<br />
Het eerste uur van de rondleiding omvat de historiek van het Schoonselhof, grafkunst,<br />
symboliek, Antwerpse prominenten, … . Daarna brengen we een bezoek aan de laatste<br />
rustplaats van <strong>Paul</strong> van <strong>Ostaijen</strong> op het ereperk. Voordracht waarin de perikelen rond het<br />
grafmonument en kunstwerk ‘De luisterende engel’, beeld van Oscar Jespers, enkele<br />
gedichten en het verhaal van de bewogen teraardebestelling of de groteske van ‘De man die<br />
driemaal begraven werd’ aan bod komen. Hoe het komt zie-je-wel. Na deze bijdrage brengen<br />
we een bezoek aan de laatste rustplaats van vrienden en tijdgenoten van <strong>Paul</strong> van <strong>Ostaijen</strong><br />
w.o. Gaston Burssens, Floris Jespers, Jozef Muls, Jef van Hoof, Lode Craeybeckx, Marnix<br />
Gijsen, Maurice Gilliams, <strong>Paul</strong> Joostens, Jozef Peeters, René Victor, Herman van den Reeck,<br />
Alice Nahon, ...<br />
De wandelingen vinden plaats o.l.v. gids-voordrachtgever Jean Emile Driessens.<br />
INSCHRIJVEN VOOR BEIDE WANDELINGEN KAN DOOR EEN BERICHT ACHTER<br />
TE LATEN BIJ HET GENOOTSCHAP. De contactgegevens van het <strong>Genootschap</strong> vindt u<br />
uitgebreid terug op www.paulvanostaijen.be.<br />
De groepscapaciteit betreft 20 personen.<br />
€ 5/p.p. ter plekke te betalen, oftewel € 100 per groep.<br />
Bijzondere modaliteiten zijn steeds bespreekbaar.<br />
8
Het <strong>Genootschap</strong> dankt haar sponsoren<br />
Met de steun van Antwerpen Boekenstad<br />
BBBrouwerij De Koninck: de enige Antwerpse brouwerij<br />
9