thema klimaat - H2O - Tijdschrift voor watervoorziening en ...
thema klimaat - H2O - Tijdschrift voor watervoorziening en ...
thema klimaat - H2O - Tijdschrift voor watervoorziening en ...
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Afb. 1: Classifi catie <strong>voor</strong> de beoordeling van het waterbeheer <strong>en</strong> -beleid.<br />
In het onderzoek staat de vraag c<strong>en</strong>traal of<br />
de verschill<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> de oude <strong>en</strong> nieuwe<br />
<strong>klimaat</strong>sc<strong>en</strong>ario’s zo groot zijn dat gestelde<br />
beleidsdoel<strong>en</strong> niet, wel of juist ruim gehaald<br />
word<strong>en</strong>. De analyse komt neer op de<br />
beantwoording van de vraag: Stel dat beleid<br />
was ontwikkeld uitgaande van één van de<br />
WB21-sc<strong>en</strong>ario’s <strong>en</strong> op termijn blijkt dat het<br />
<strong>klimaat</strong> zich ontwikkeld volg<strong>en</strong>s één van de<br />
KNMI’06 sc<strong>en</strong>ario’s, word<strong>en</strong> de beleidsdoel<strong>en</strong><br />
dan gehaald of zijn extra maatregel<strong>en</strong> noodzakelijk?<br />
Of is er te veel beleid ontwikkeld?<br />
Bov<strong>en</strong>staande drie punt<strong>en</strong> zijn belangrijke<br />
criteria om de keuze <strong>voor</strong> e<strong>en</strong> bepaald<br />
<strong>klimaat</strong>sc<strong>en</strong>ario met betrekking tot beleidsrisico’s<br />
te beoordel<strong>en</strong>. De criteria hebb<strong>en</strong><br />
betrekking op de planningshorizon van<br />
politici <strong>en</strong> beleidmakers.<br />
Criteria die van belang zijn <strong>voor</strong> beoordeling<br />
van beleid op de langere termijn zijn de<br />
termijn waarop het gevoerde beleid blijft<br />
voldo<strong>en</strong> na het zichtjaar <strong>en</strong> hoe gemakkelijk<br />
op termijn alternatief beleid kan word<strong>en</strong><br />
geformuleerd.<br />
Om deze criteria te beantwoord<strong>en</strong>, is het<br />
nodig om naar het type maatregel<strong>en</strong> te<br />
kijk<strong>en</strong> die in het kader van <strong>klimaat</strong>adaptatie-<br />
beleid word<strong>en</strong> g<strong>en</strong>om<strong>en</strong>. Dat is binn<strong>en</strong> deze<br />
studie niet gebeurd. In de afweging tuss<strong>en</strong><br />
de <strong>klimaat</strong>sc<strong>en</strong>ario’s is met de laatste twee<br />
criteria dan ook ge<strong>en</strong> rek<strong>en</strong>ing gehoud<strong>en</strong>.<br />
Dit onderzoek beperkt zich dus tot drie<br />
beleidscriteria: de kans op het realiser<strong>en</strong> van<br />
beleidsdoel<strong>en</strong>, extra maatregel<strong>en</strong> <strong>en</strong> te veel<br />
beleid.<br />
Het beleid wordt hed<strong>en</strong> t<strong>en</strong> dage afgerek<strong>en</strong>d<br />
op het hal<strong>en</strong> van doel<strong>en</strong>. De inschatting<br />
moet gemaakt word<strong>en</strong> of het <strong>voor</strong>af<br />
vastgestelde doel of de norm daadwerkelijk<br />
kan word<strong>en</strong> gerealiseerd. Als blijkt dat de<br />
realiteit teg<strong>en</strong>valt of er nieuwe wet<strong>en</strong>schappelijke<br />
inzicht<strong>en</strong> zijn, dan bestaat de kans<br />
dat extra beleid moet word<strong>en</strong> afgekondigd<br />
<strong>en</strong> dus extra maatregel<strong>en</strong> noodzakelijk zijn.<br />
Dit betek<strong>en</strong>t dat aanvankelijk te weinig<br />
geld is uitgegev<strong>en</strong>. Dit is lastig <strong>voor</strong> lagere<br />
overhed<strong>en</strong>, bedrijv<strong>en</strong> <strong>en</strong> burgers. De totale<br />
kost<strong>en</strong> word<strong>en</strong> hoger, doordat initiële kost<strong>en</strong><br />
vaak groot zijn <strong>en</strong> in dit geval vaker gemaakt<br />
moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong>. Politiek ligt dit ook moeilijk,<br />
omdat sprake is van teg<strong>en</strong>vallers waar<strong>voor</strong><br />
opnieuw geld moet word<strong>en</strong> gevond<strong>en</strong>.<br />
Te veel beleid betek<strong>en</strong>t dat te veel geld is<br />
uitgegev<strong>en</strong>, omdat de maatregel<strong>en</strong> overgedim<strong>en</strong>sioneerd<br />
zijn. Achteraf had het dan<br />
goedkoper gekund. Om hiervan ge<strong>en</strong> spijt te<br />
Afb. 2: Het gemiddelde, het maximum <strong>en</strong> het minimum van het 30-jarig lop<strong>en</strong>d gemiddelde watertekort in de<br />
zomer <strong>voor</strong> de huidige situatie <strong>en</strong> <strong>voor</strong> het zichtjaar 2050 <strong>voor</strong> de WB21- <strong>en</strong> KNMI’06-sc<strong>en</strong>ario’s.<br />
*<strong>thema</strong> platform<br />
hebb<strong>en</strong>, is het van belang dat er voldo<strong>en</strong>de<br />
‘meekoppel<strong>en</strong>de’ belang<strong>en</strong> zijn.<br />
Om de kans op teveel of te weinig beleidsmaatregel<strong>en</strong><br />
in het waterbeheer te<br />
beoordel<strong>en</strong>, is in dit onderzoek uitgegaan<br />
van de drie mogelijkhed<strong>en</strong> in afbeelding 1.<br />
E<strong>en</strong> belangrijke stap om tot deze<br />
beoordeling te kom<strong>en</strong> is het vaststell<strong>en</strong> of<br />
de verwachting<strong>en</strong> t<strong>en</strong> aanzi<strong>en</strong> van <strong>klimaat</strong>verandering<br />
<strong>en</strong> de eff ect<strong>en</strong> hiervan op het<br />
hydrologische systeem tuss<strong>en</strong> <strong>klimaat</strong>sc<strong>en</strong>ario’s<br />
signifi cant verschill<strong>en</strong>. Hiertoe zijn de<br />
klimatologische <strong>en</strong> hydrologische verschill<strong>en</strong><br />
tuss<strong>en</strong> de WB21- <strong>en</strong> KNMI’06-sc<strong>en</strong>ario’s<br />
gerelateerd aan de natuurlijke variabiliteit die<br />
in het watersysteem aanwezig is.<br />
Indi<strong>en</strong> de verschill<strong>en</strong> in hydrologische<br />
eff ect<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> de <strong>klimaat</strong>sc<strong>en</strong>ario’s<br />
binn<strong>en</strong> de marges vall<strong>en</strong> van de natuurlijke<br />
waarg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> variabiliteit, bestaat weinig<br />
aanleiding het huidige <strong>klimaat</strong>adaptatiebeleid<br />
aan te pass<strong>en</strong>. Bijstell<strong>en</strong> van<br />
het huidige beheer is dan niet nodig.<br />
Uitgangspunt in dit onderzoek is immers<br />
dat het huidige beheer afgestemd is op de<br />
bestaande natuurlijke variatie. In dergelijke<br />
gevall<strong>en</strong> is het aannemelijk dat andere<br />
ontwikkeling<strong>en</strong> in de sam<strong>en</strong>leving van veel<br />
grotere invloed zull<strong>en</strong> zijn op het al dan<br />
niet noodzakelijk zijn van ev<strong>en</strong>tuele extra<br />
maatregel<strong>en</strong> in het waterbeheer dan <strong>klimaat</strong>verandering.<br />
Zolang de verschill<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong><br />
de sc<strong>en</strong>ario’s kleiner zijn dan de natuurlijke<br />
variabiliteit, is het risico gering dat vanwege<br />
de <strong>klimaat</strong>verandering<strong>en</strong> de waterbeheerdoel<strong>en</strong><br />
niet word<strong>en</strong> bereikt. Daarmee bestaat<br />
minder noodzaak om het huidige <strong>klimaat</strong>adaptatiebeleid<br />
aan te pass<strong>en</strong>.<br />
Analyse<br />
Voor de volg<strong>en</strong>de <strong>thema</strong>’s zijn de belangrijkste<br />
beleidsdoel<strong>en</strong> vastgesteld <strong>en</strong> is<br />
bepaald welke <strong>klimaat</strong>factor<strong>en</strong> het meest<br />
relevant war<strong>en</strong> 3) <strong>voor</strong> het hal<strong>en</strong> van<br />
de beleidsdoel<strong>en</strong>: bescherming teg<strong>en</strong><br />
overstrom<strong>en</strong>, overig waterbeheer inzake<br />
wateroverlast <strong>en</strong> droogte, algem<strong>en</strong>e<br />
nuts<strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> én natuur <strong>en</strong> biodiversiteit.<br />
Vervolg<strong>en</strong>s is geanalyseerd in hoeverre<br />
de verwachting<strong>en</strong> t<strong>en</strong> aanzi<strong>en</strong> van deze<br />
<strong>klimaat</strong>factor<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> de <strong>klimaat</strong>sc<strong>en</strong>ario’s<br />
verschill<strong>en</strong>. De verschill<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> de <strong>klimaat</strong>sc<strong>en</strong>ario’s<br />
zijn beoordeeld in relatie tot de<br />
natuurlijke variatie die in de <strong>klimaat</strong>factor<strong>en</strong><br />
waarg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> is.<br />
Ter illustratie wordt hier e<strong>en</strong> uitwerking<br />
gepres<strong>en</strong>teerd <strong>voor</strong> het <strong>thema</strong> droogte.<br />
Hier<strong>voor</strong> is gekek<strong>en</strong> naar de waterbalans in<br />
het landelijk gebied in de zomer. Als eerste<br />
stap is de waarg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> natuurlijke variatie<br />
in de waterbalans bepaald. Hiertoe is <strong>voor</strong><br />
de periode 1906-2001 <strong>voor</strong> elk jaar het<br />
pot<strong>en</strong>tiële watertekort - het verschil tuss<strong>en</strong><br />
de totale neerslag <strong>en</strong> pot<strong>en</strong>tiële verdamping<br />
- in de zomerperiode tuss<strong>en</strong> juni tot <strong>en</strong> met<br />
augustus berek<strong>en</strong>d. Dit levert e<strong>en</strong> 95-jarige<br />
reeks met <strong>voor</strong> elk jaar het pot<strong>en</strong>tiële<br />
watertekort in de zomer. Van deze reeks is<br />
e<strong>en</strong> nieuwe reeks gemaakt met het 30-jarig<br />
lop<strong>en</strong>d gemiddelde, welke kan word<strong>en</strong><br />
H 2O / 22 - 2007<br />
49