thema klimaat - H2O - Tijdschrift voor watervoorziening en ...
thema klimaat - H2O - Tijdschrift voor watervoorziening en ...
thema klimaat - H2O - Tijdschrift voor watervoorziening en ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Jaap Kwadijk, Deltares i.o.<br />
Saskia van Vur<strong>en</strong>, Deltares i.o.<br />
Keimpe Wieringa, Milieu- <strong>en</strong> Natuurplanbureau<br />
Luit-Jan Dijkhuis, Ministerie van Verkeer <strong>en</strong> Waterstaat / <strong>voor</strong>zitter LBOW-werkgroep <strong>klimaat</strong>sc<strong>en</strong>ario’s<br />
E<strong>en</strong> afwegingskader <strong>voor</strong> de<br />
keuze van <strong>klimaat</strong>sc<strong>en</strong>ario’s in<br />
het waterbeheer<br />
In het Nationaal Bestuursakkoord Water (NBW) is afgesprok<strong>en</strong> dat <strong>voor</strong> het<br />
waterbeleid grosso modo wordt uitgegaan van het WB21-midd<strong>en</strong>sc<strong>en</strong>ario <strong>voor</strong><br />
het <strong>klimaat</strong>. Vanwege het uitkom<strong>en</strong> van nieuwe <strong>klimaat</strong>sc<strong>en</strong>ario’s van het KNMI<br />
bestaat aanleiding om dit vertrekpunt te heroverweg<strong>en</strong>. Om naar de toekomst<br />
toe adequaat met de <strong>klimaat</strong>sc<strong>en</strong>ario’s om te gaan is door Deltares (i.o.) e<strong>en</strong><br />
afwegingskader opgesteld waarmee e<strong>en</strong> bestuurlijk besluit over e<strong>en</strong>duidig<br />
gebruik van nieuwe <strong>klimaat</strong>sc<strong>en</strong>ario’s in het waterbeheer <strong>voor</strong>bereid kan word<strong>en</strong>.<br />
Dit artikel beschrijft dit afwegingskader <strong>en</strong> geeft de belangrijkste conclusies <strong>en</strong><br />
aanbeveling<strong>en</strong> t<strong>en</strong> aanzi<strong>en</strong> van het gebruik van de nieuwe <strong>klimaat</strong>sc<strong>en</strong>ario’s.<br />
Waterbeleid gericht op adaptatie<br />
aan <strong>klimaat</strong>verandering<strong>en</strong> staat<br />
nog in de kinderscho<strong>en</strong><strong>en</strong>. In<br />
Nederland kan het Nationaal Bestuursakkoord<br />
Water, opgesteld naar aanleiding<br />
van de uitkomst<strong>en</strong> van de Commissie<br />
Waterbeheer 21ste eeuw (WB21), als eerste<br />
poging word<strong>en</strong> gezi<strong>en</strong> <strong>voor</strong> het landelijke<br />
waterbeheer om tot e<strong>en</strong> dergelijk beleid<br />
te kom<strong>en</strong>. T<strong>en</strong> opzichte van het eerdere<br />
waterbeheer was het nieuwe elem<strong>en</strong>t dat<br />
bij het ontwerp van beheer rek<strong>en</strong>ing werd<br />
gehoud<strong>en</strong> met toekomstige verandering<strong>en</strong><br />
in de natuurlijke rand<strong>voor</strong>waard<strong>en</strong> als gevolg<br />
van verwachte <strong>klimaat</strong>verandering.<br />
Uitgangspunt <strong>voor</strong> de verander<strong>en</strong>de<br />
toekomst war<strong>en</strong> de drie <strong>klimaat</strong>sc<strong>en</strong>ario’s<br />
die in het kader van WB21 zijn ontwikkeld:<br />
WB21-laag, -midd<strong>en</strong> <strong>en</strong> -hoog 4),5) . Deze<br />
sc<strong>en</strong>ario’s lat<strong>en</strong> zich het best k<strong>en</strong>schets<strong>en</strong><br />
als ‘nat’, ‘natter’ <strong>en</strong> ‘natst’. De sc<strong>en</strong>ario’s<br />
suggerer<strong>en</strong> dat de onzekerheid in de<br />
toekomstige ontwikkeling<strong>en</strong> met name zit<br />
in de grootte van de verandering<strong>en</strong> <strong>en</strong> niet<br />
in de richting. Hierdoor lag het <strong>voor</strong> de hand<br />
dat, zoals in het NBW is afgesprok<strong>en</strong>, bij de<br />
toepassing van de WB21-sc<strong>en</strong>ario’s in watervraagstukk<strong>en</strong><br />
t<strong>en</strong>minste van het midd<strong>en</strong>sc<strong>en</strong>ario<br />
moet word<strong>en</strong> uitgegaan.<br />
Met de komst van de nieuwe KNMI-sc<strong>en</strong>ario’s<br />
in 2006 2) ) veranderde dit beeld. Behalve<br />
dat door de publicatie van vier sc<strong>en</strong>ario’s<br />
e<strong>en</strong> midd<strong>en</strong>sc<strong>en</strong>ario ontbreekt, lat<strong>en</strong> de<br />
48 H 2O / 22 - 2007<br />
sc<strong>en</strong>ario’s ook e<strong>en</strong> meer divers beeld van<br />
de onzekerheid in de toekomstige ontwikkeling<strong>en</strong><br />
zi<strong>en</strong>. De sc<strong>en</strong>ario’s omvatt<strong>en</strong><br />
combinaties van zeer uite<strong>en</strong>lop<strong>en</strong>de nattere<br />
<strong>en</strong> drogere condities. Zo leidt het KNMI’06-Wsc<strong>en</strong>ario<br />
tot nattere omstandighed<strong>en</strong> in de<br />
winter <strong>en</strong> veel drogere in de zomer. Ondanks<br />
e<strong>en</strong> verdroging in de zomer nem<strong>en</strong> de<br />
zeldzame extreme bui<strong>en</strong> in de zomer echter<br />
volg<strong>en</strong>s het KNMI’06-W-sc<strong>en</strong>ario in omvang<br />
toe. De komst van de nieuwe <strong>klimaat</strong>sc<strong>en</strong>ario’s<br />
betek<strong>en</strong>t dat opnieuw moet word<strong>en</strong><br />
afgewog<strong>en</strong> welke <strong>klimaat</strong>sc<strong>en</strong>ario’s in het<br />
waterbeheer moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong> toegepast.<br />
Dit artikel bespreekt het project dat WL|Delft<br />
Hydraulics ter ondersteuning van deze<br />
afweging heeft uitgevoerd. In opdracht van<br />
de werkgroep <strong>klimaat</strong>sc<strong>en</strong>ario’s, ingesteld<br />
door het Landelijk Bestuurlijk Overleg<br />
Water (LBOW, regiegroep van het NBW), is<br />
e<strong>en</strong> afwegingskader <strong>voor</strong> de toepassing<br />
van <strong>klimaat</strong>sc<strong>en</strong>ario’s ontwikkeld. Hiermee<br />
kunn<strong>en</strong> de consequ<strong>en</strong>ties van het gebruik<br />
van het <strong>en</strong>e dan wel van het andere sc<strong>en</strong>ario<br />
in het waterbeheer inzichtelijk word<strong>en</strong><br />
gemaakt. Het afwegingskader is gebruikt om<br />
de <strong>voor</strong>’s <strong>en</strong> teg<strong>en</strong>’s van e<strong>en</strong> aantal beleidsopties<br />
overzichtelijk op e<strong>en</strong> rij te zett<strong>en</strong> <strong>en</strong> de<br />
keuze van de toepassing van <strong>klimaat</strong>sc<strong>en</strong>ario’s<br />
in het waterbeheer te vergemakkelijk<strong>en</strong>.<br />
Bij het uitvoer<strong>en</strong> van het project is veel<br />
waarde gehecht aan het draagvlak onder<br />
de verteg<strong>en</strong>woordigers van de werkgroep<br />
<strong>en</strong> e<strong>en</strong> brede groep van belanghebb<strong>en</strong>d<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> deskundig<strong>en</strong> uit de onderzoekswereld.<br />
Gedur<strong>en</strong>de de uitvoering van het project<br />
zijn de inhoudelijke bevinding<strong>en</strong> regelmatig<br />
besprok<strong>en</strong> met de werkgroep <strong>klimaat</strong>sc<strong>en</strong>ario’s<br />
met daarin verteg<strong>en</strong>woordigers van de<br />
beleidsgremia Verkeer <strong>en</strong> Waterstaat (DGW),<br />
VROM, LNV, IPO, Unie van Waterschapp<strong>en</strong>,<br />
VNG <strong>en</strong> de k<strong>en</strong>nisinstelling<strong>en</strong> Milieu- <strong>en</strong><br />
Natuurplanbureau, Rijkswaterstaat-Waterdi<strong>en</strong>st<br />
<strong>en</strong> het KNMI. Daarnaast zijn de aanpak<br />
<strong>en</strong> de resultat<strong>en</strong> besprok<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> aantal<br />
deskundig<strong>en</strong> van diverse universiteit<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
technische institut<strong>en</strong>.<br />
Beslissing<strong>en</strong> in het waterbeheer<br />
Gedur<strong>en</strong>de het onderzoek zijn de volg<strong>en</strong>de<br />
uitgangspunt<strong>en</strong> gehanteerd:<br />
• Het huidige waterbeheer functioneert<br />
goed onder de huidige <strong>en</strong> historische klimatologische<br />
rand<strong>voor</strong>waard<strong>en</strong>. Mogelijk staat<br />
dit ter discussie, maar die discussie wordt hier<br />
niet gevoerd;<br />
• De klimatologische <strong>en</strong> hydrologische<br />
verschill<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> de <strong>klimaat</strong>sc<strong>en</strong>ario’s<br />
vorm<strong>en</strong> niet de kern van de zaak, maar in<br />
hoeverre deze verschill<strong>en</strong> zoud<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong><br />
leid<strong>en</strong> tot andere beleidsbeslissing<strong>en</strong>.<br />
Hierbij is het van belang om te erk<strong>en</strong>n<strong>en</strong><br />
dat <strong>klimaat</strong>factor<strong>en</strong> niet de <strong>en</strong>ige stur<strong>en</strong>de<br />
factor<strong>en</strong> zijn in het waterbeheer maar<br />
dat ook andere sociale <strong>en</strong> economische<br />
factor<strong>en</strong> e<strong>en</strong> grote rol spel<strong>en</strong>.