thema klimaat - H2O - Tijdschrift voor watervoorziening en ...
thema klimaat - H2O - Tijdschrift voor watervoorziening en ...
thema klimaat - H2O - Tijdschrift voor watervoorziening en ...
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
dagsom (mm)<br />
60<br />
50<br />
40<br />
30<br />
20<br />
10<br />
0<br />
1975 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2010<br />
de neerslag wordt gelijk gesteld aan 0<br />
millimeter. Bij e<strong>en</strong> afname van bij<strong>voor</strong>beeld<br />
20 proc<strong>en</strong>t wordt dus elke vijfde natte dag in<br />
de rangorde ‘droog gemaakt’ (zie afbeelding<br />
1). Op deze manier blijft de kansverdeling<br />
<strong>en</strong> dus ook P gem <strong>en</strong> Q99 van de natte dag<strong>en</strong><br />
vrijwel ongewijzigd.<br />
Bij e<strong>en</strong> to<strong>en</strong>ame van NDF moet niet alle<strong>en</strong><br />
bepaald word<strong>en</strong> welke dag<strong>en</strong> ‘nat gemaakt’<br />
moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong>, maar ook hoeveel neerslag<br />
zo’n nieuwe natte dag moet krijg<strong>en</strong>. De<br />
nieuwe natte dag<strong>en</strong> word<strong>en</strong> zo gelijk<br />
mogelijk over de tijd verdeeld door steeds<br />
de eerste droge dag na e<strong>en</strong> vast aantal natte<br />
dag<strong>en</strong> nat te mak<strong>en</strong>. Het toek<strong>en</strong>n<strong>en</strong> van<br />
de neerslaghoeveelheid op zo’n nieuwe<br />
natte dag gebeurt op basis van de op<br />
neerslaghoeveelheid gesorteerde reeks. De<br />
neerslaghoeveelhed<strong>en</strong> <strong>voor</strong> nieuwe natte<br />
dag<strong>en</strong> word<strong>en</strong> gelijkmatig getrokk<strong>en</strong> uit de<br />
gesorteerde reeks. Vervolg<strong>en</strong>s word<strong>en</strong> ze<br />
toegek<strong>en</strong>d aan de nat te mak<strong>en</strong> dag<strong>en</strong> op<br />
basis van de grootte van de neerslagsom<br />
van de <strong>voor</strong>afgaande dag. De grootste toe te<br />
voeg<strong>en</strong> neerslagsom wordt toegek<strong>en</strong>d aan<br />
de droge dag met de grootste neerslagsom<br />
de dag er<strong>voor</strong>, <strong>en</strong>z.<br />
Validatie van de transformatie<br />
De getransformeerde neerslagreeks<strong>en</strong> zijn<br />
consist<strong>en</strong>t met de KNMI’06-sc<strong>en</strong>ario’s. Voor<br />
elke kal<strong>en</strong>dermaand komt de relatieve<br />
verandering van NDF exact <strong>en</strong> die van P gem<br />
zeer goed overe<strong>en</strong> met de sc<strong>en</strong>ario’s. De<br />
verandering van Q99 kan meer afwijk<strong>en</strong>,<br />
maar klopt gemiddeld goed. De afbeelding<strong>en</strong><br />
2 <strong>en</strong> 3 lat<strong>en</strong> <strong>voor</strong> <strong>en</strong>kele sc<strong>en</strong>ario’s<br />
<strong>en</strong> <strong>voor</strong> het <strong>klimaat</strong> rond 2100 de relatieve<br />
verandering<strong>en</strong> in P gem <strong>en</strong> Q99 per kal<strong>en</strong>dermaand<br />
zi<strong>en</strong>. De vierkantjes corresponder<strong>en</strong><br />
met het sc<strong>en</strong>ario, de zwarte doorgetrokk<strong>en</strong><br />
lijn geeft de relatieve verandering van de<br />
getransformeerde sam<strong>en</strong>gestelde reeks<br />
<strong>en</strong> de overige lijn<strong>en</strong> repres<strong>en</strong>ter<strong>en</strong> de 13<br />
individuele getransformeerde neerslagreeks<strong>en</strong>.<br />
Temporele <strong>en</strong> ruimtelijke sam<strong>en</strong>hang<br />
De KNMI’06-sc<strong>en</strong>ario’s gaan niet expliciet in<br />
op de ruimtelijke <strong>en</strong> temporele correlatie.<br />
Doordat bij het ‘droog mak<strong>en</strong>’ van natte<br />
dag<strong>en</strong> ge<strong>en</strong> rek<strong>en</strong>ing wordt gehoud<strong>en</strong> met<br />
de neerslag van omligg<strong>en</strong>de dag<strong>en</strong> <strong>en</strong> de<br />
neerslag van naburige stations, neemt de<br />
ruimtelijke <strong>en</strong> temporele correlatie licht af.<br />
De afname in ruimtelijke correlatie tuss<strong>en</strong><br />
de individuele getransformeerde reeks<strong>en</strong><br />
<strong>voor</strong> 2050 bedraagt ongeveer 0,02 <strong>voor</strong><br />
het G-sc<strong>en</strong>ario tot ongeveer 0,06 <strong>voor</strong> het<br />
W+-sc<strong>en</strong>ario. De afname van de temporele<br />
correlatie is ongeveer half zo groot.<br />
E<strong>en</strong> soortgelijke beperking geldt <strong>voor</strong> de<br />
sam<strong>en</strong>hang tuss<strong>en</strong> neerslag <strong>en</strong> temperatuur,<br />
aangezi<strong>en</strong> neerslag <strong>en</strong> temperatuur apart<br />
van elkaar word<strong>en</strong> getransformeerd. Dit<br />
moet m<strong>en</strong> zich realiser<strong>en</strong> bij het berek<strong>en</strong><strong>en</strong><br />
van afgeleide <strong>klimaat</strong>variabel<strong>en</strong>, waarin<br />
temperatuur <strong>en</strong> neerslag gecombineerd zijn,<br />
zoals het aantal zomerse dag<strong>en</strong> met neerslag.<br />
De volgorde van gebeurt<strong>en</strong>iss<strong>en</strong> in de<br />
getransformeerde reeks<strong>en</strong> wordt sterk<br />
bepaald door de volgorde in de historische<br />
reeks<strong>en</strong>. De getransformeerde reeks<strong>en</strong><br />
zijn mede daarom minder geschikt <strong>voor</strong><br />
het bepal<strong>en</strong> van de kans op e<strong>en</strong> bepaalde<br />
sequ<strong>en</strong>tie van gebeurt<strong>en</strong>iss<strong>en</strong> in de<br />
*<strong>thema</strong> platform<br />
60<br />
50<br />
40<br />
30<br />
20<br />
10<br />
0<br />
2085 2090 2095 2100 2105 2110 2115 2120<br />
Afb. 4: Gemet<strong>en</strong> neerslag <strong>voor</strong> station De Bilt in de periode 1976-2005 (links) <strong>en</strong> de getransformeerde neerslagreeks <strong>voor</strong> het W+-sc<strong>en</strong>ario rond 2100 (rechts).<br />
dagsom (mm)<br />
advert<strong>en</strong>tie<br />
toekomst, zoals het aantal dag<strong>en</strong> aane<strong>en</strong>geslot<strong>en</strong><br />
met meer dan ti<strong>en</strong> millimeter neerslag<br />
of e<strong>en</strong> droge periode van minimaal 30 dag<strong>en</strong>.<br />
Maximale neerslagsom<br />
Bij e<strong>en</strong> sterke afname van de NDF wordt bij<br />
het huidige transformatieprogramma de dag<br />
met de hoogste neerslagsom van de desbetreff<br />
<strong>en</strong>de kal<strong>en</strong>dermaand ‘droog gemaakt’.<br />
Dit is het geval <strong>voor</strong> het W+-sc<strong>en</strong>ario <strong>voor</strong><br />
de maand augustus bij e<strong>en</strong> tijdshorizont<br />
vanaf 2080 <strong>en</strong> <strong>voor</strong> de maand<strong>en</strong> juli <strong>en</strong><br />
september vanaf 2090. Als het dagmaximum<br />
van de historische tijdreeks in één van deze<br />
maand<strong>en</strong> is gevall<strong>en</strong>, kan de maximale<br />
dagsom in de reeks door de transformatie<br />
kleiner word<strong>en</strong>, wat teg<strong>en</strong> de intuïtie ingaat.<br />
Dit wil niet zegg<strong>en</strong> dat de reeks niet past<br />
bij het W+-sc<strong>en</strong>ario, maar het toont aan dat<br />
de grootste extrem<strong>en</strong> met zorgvuldigheid<br />
behandeld moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong>.<br />
Afbeelding 4 laat e<strong>en</strong> <strong>voor</strong>beeld zi<strong>en</strong> van<br />
e<strong>en</strong> gemet<strong>en</strong> neerslagreeks <strong>en</strong> e<strong>en</strong> getransformeerde<br />
reeks <strong>voor</strong> W+ rond 2100 <strong>voor</strong><br />
station De Bilt. Ondanks het wegvall<strong>en</strong> van<br />
sommige dag<strong>en</strong> met veel neerslag door het<br />
‘droog mak<strong>en</strong>’ van dag<strong>en</strong>, is te zi<strong>en</strong> dat het<br />
aantal millimeters reg<strong>en</strong> op dag<strong>en</strong> met veel<br />
neerslag in de getransformeerde reeks is<br />
toeg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> t<strong>en</strong> opzichte van de gemet<strong>en</strong><br />
reeks. De gemiddelde jaarlijkse maximale<br />
dagsom neemt in dit <strong>voor</strong>beeld met 19<br />
proc<strong>en</strong>t toe.<br />
LITERATUUR<br />
1) Van d<strong>en</strong> Hurk B. et al. (2006). Climate change<br />
sc<strong>en</strong>arios 2006 for the Netherlands. WR 2006-01.<br />
KNMI.<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
H 2O / 22 - 2007<br />
47