thema klimaat - H2O - Tijdschrift voor watervoorziening en ...
thema klimaat - H2O - Tijdschrift voor watervoorziening en ...
thema klimaat - H2O - Tijdschrift voor watervoorziening en ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Afb. 7: Conc<strong>en</strong>traties chlorophyl-a in de Maas (Eijsd<strong>en</strong>) in de periode juni t/m augustus 2006.<br />
Afb. 8: Ontwikkeling van de watertemperatuur in het (derde) spaarbekk<strong>en</strong> van de Biesbosch <strong>en</strong> in de Maas<br />
(Eijsd<strong>en</strong> <strong>en</strong> Keizersveer) in juli 2006.<br />
verdunning bij lage afvoer<strong>en</strong> heeft dus<br />
belangrijke implicaties <strong>voor</strong> de Wvo-vergunningverl<strong>en</strong>ing,<br />
in het bijzonder <strong>voor</strong> de<br />
immissietoets die wordt uitgevoerd om de<br />
eff ect<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> lozing op de waterkwaliteit<br />
in te schatt<strong>en</strong> 8) . Om het watersysteem bij<br />
lage afvoer<strong>en</strong> afdo<strong>en</strong>de te bescherm<strong>en</strong><br />
is het evid<strong>en</strong>t dat de laagwaterafvoer<br />
maatgev<strong>en</strong>d moet zijn bij deze toets <strong>en</strong> niet<br />
de gemiddelde afvoer zoals thans het geval<br />
is. Wanneer het beleid onvoldo<strong>en</strong>de rek<strong>en</strong>ing<br />
houdt met lage afvoer<strong>en</strong>, word<strong>en</strong> chemische<br />
waterkwaliteitsdoel<strong>en</strong> mogelijk niet gehaald<br />
in period<strong>en</strong> van langdurige droogte. Daar<br />
komt bij dat ook realisatie van de ecologische<br />
doelstelling<strong>en</strong> gevaar kan lop<strong>en</strong> door de<br />
extreem hoge watertemperatur<strong>en</strong> van het<br />
oppervlaktewater bij e<strong>en</strong> hittegolf <strong>en</strong> de,<br />
daarmee gepaard gaande, alg<strong>en</strong>bloei <strong>en</strong><br />
lage zuurstofconc<strong>en</strong>traties in de nacht. Nog<br />
afgezi<strong>en</strong> van de overige ecologische consequ<strong>en</strong>ties<br />
van e<strong>en</strong> verhoogde watertemperatuur<br />
2),5) .<br />
Naast de ecologische risico’s heeft de<br />
hoge watertemperatuur gevolg<strong>en</strong> <strong>voor</strong> de<br />
44 H 2O / 22 - 2007<br />
gebruiksfuncties van het water. E<strong>en</strong> hoge<br />
watertemperatuur vormt e<strong>en</strong> risico <strong>voor</strong><br />
drinkwaterbedrijv<strong>en</strong> die oppervlaktewater<br />
innem<strong>en</strong> <strong>en</strong> direct (zonder bodempassage)<br />
verwerk<strong>en</strong> tot drinkwater (Evides <strong>en</strong> PWN).<br />
Beide bedrijv<strong>en</strong> beschikk<strong>en</strong> weliswaar over<br />
e<strong>en</strong> spaarbekk<strong>en</strong>, waardoor fl uctuaties in<br />
de temperatuur word<strong>en</strong> afgezwakt, maar de<br />
temperatuur in het bekk<strong>en</strong> kan tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong><br />
hittegolf gevaarlijk dicht bij de 25°C-gr<strong>en</strong>s<br />
kom<strong>en</strong>. In juli 2006 ging het in het Biesboschbekk<strong>en</strong><br />
net goed, zoals afbeelding 8 laat zi<strong>en</strong>.<br />
De wettelijk toegestane maximale<br />
temperatuur van het drinkwater (aan de<br />
tap) is 25°C. E<strong>en</strong> hoge temperatuur van het<br />
oppervlaktewater leidt, bij directe inname,<br />
tot e<strong>en</strong> hoge temperatuur van het water in<br />
het leidingnet. Het toestaan van koelwaterlozing<strong>en</strong><br />
tot e<strong>en</strong> maximale watertemperatuur<br />
van 28°C betek<strong>en</strong>t <strong>voor</strong> de drinkwatersector<br />
e<strong>en</strong> to<strong>en</strong>ame van de kans op overschrijding<strong>en</strong><br />
van de watertemperatuur aan de tap<br />
<strong>en</strong> e<strong>en</strong> groter risico op microbiële infecties<br />
(bij<strong>voor</strong>beeld Legionella).<br />
De resultat<strong>en</strong> van deze studie zijn ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s<br />
van belang <strong>voor</strong> de implem<strong>en</strong>tatie van de<br />
Kaderrichtlijn Water. Artikel 4.6 van de KRW<br />
stelt onder meer dat e<strong>en</strong> tijdelijke achteruitgang<br />
van de toestand van waterlicham<strong>en</strong><br />
niet strijdig is met de richtlijn, als deze<br />
achteruitgang het resultaat is van natuurlijke<br />
omstandighed<strong>en</strong> die uitzonderlijk zijn of niet<br />
redelijkerwijze war<strong>en</strong> te <strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>. De KRW<br />
doelt hierbij met name op extreme overstroming<strong>en</strong><br />
of langdurige droogteperiod<strong>en</strong>.<br />
Het lijkt echter moeilijk vol te houd<strong>en</strong>,<br />
dat de eff ect<strong>en</strong> van droogte op de waterkwaliteit<br />
niet redelijkerwijze zijn te <strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>.<br />
Deze eff ect<strong>en</strong> zijn inmiddels g<strong>en</strong>oegzaam<br />
bek<strong>en</strong>d 2),3),4),5) , terwijl ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s breed wordt<br />
erk<strong>en</strong>d dat de kans op (extreme) droogte<br />
waarschijnlijk to<strong>en</strong>eemt door <strong>klimaat</strong>verandering.<br />
Het lijkt dan ook verstandig dat het<br />
Nederlandse waterkwaliteitsbeleid e<strong>en</strong><br />
meer pro-actieve houding aanneemt met<br />
betrekking tot de eff ect<strong>en</strong> van droogte<br />
<strong>en</strong> hittegolv<strong>en</strong> op de waterkwaliteit dan<br />
thans het geval is. In concreto betek<strong>en</strong>t dit<br />
aanscherping van de immissietoets in de<br />
Wvo-vergunningverl<strong>en</strong>ing (laagwaterafvoer<br />
moet maatgev<strong>en</strong>d zijn) <strong>en</strong> het terugdraai<strong>en</strong><br />
van de versoepeling van de emissie-eis<strong>en</strong><br />
<strong>voor</strong> koelwater, waartoe de minister van<br />
Verkeer <strong>en</strong> Waterstaat in 2006 heeft beslot<strong>en</strong>.<br />
In de internationale riviercommissies (IRC,<br />
IMC) zal Nederland meer aandacht moet<strong>en</strong><br />
vrag<strong>en</strong> <strong>voor</strong> de opwarming van de Rijn <strong>en</strong> de<br />
Maas <strong>en</strong> de consequ<strong>en</strong>ties die dat heeft <strong>voor</strong><br />
de waterkwaliteitsdoel<strong>en</strong> <strong>en</strong> de gebruiksfuncties<br />
in Nederland tijd<strong>en</strong>s period<strong>en</strong> van<br />
droogte. Om de to<strong>en</strong>em<strong>en</strong>de gevolg<strong>en</strong> van<br />
droogte <strong>en</strong> hittegolv<strong>en</strong> op de waterkwaliteit<br />
<strong>en</strong> de drinkwater<strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing op te kunn<strong>en</strong><br />
vang<strong>en</strong>, zijn deze maatregel<strong>en</strong> onontbeerlijk.<br />
LITERATUUR<br />
1) KNMI (2006). Persbericht 4 augustus.<br />
2) Loeve R., T. Claass<strong>en</strong> <strong>en</strong> P. Droogers (2006).<br />
Klimaatverandering <strong>en</strong> waterkwaliteit. H 2O nr. 22,<br />
pag. 19-22.<br />
3) Van Bokhov<strong>en</strong> A. <strong>en</strong> G. Zwolsman (2007).<br />
Klimaatverandering <strong>en</strong> de waterkwaliteit van de<br />
Rijn. H 2O nr. 9, pag. 34-37.<br />
4) Van Vliet M. <strong>en</strong> G. Zwolsman (2007).<br />
Klimaatverandering <strong>en</strong> de waterkwaliteit van de<br />
Maas. H 2O nr. 9, pag. 29-33.<br />
5) Mooij W., S. Hülsmann, L. de S<strong>en</strong>erpont Domis, B.<br />
Nolet, P. Bodelier, P. Boers, L. Dionisio Pires, H. Gons,<br />
B. Ibelings, R. Noordhuis, R. Portielje, K. Wolfstein <strong>en</strong><br />
E. Lamm<strong>en</strong>s (2005). The impact of climate change<br />
on lakes in the Netherlands: a review. Aquatic<br />
Ecology 39, pag. 381-400.<br />
6) Kohsiek L. (2007). Nattere winters, hogere dijk<strong>en</strong>?<br />
Pres<strong>en</strong>tatie tijd<strong>en</strong>s CSO-jubileumsymposium<br />
‘Klimaatverandering <strong>en</strong> waterbeheer’ in Zeist op 3<br />
oktober.<br />
7) Puijker L., J. van G<strong>en</strong>der<strong>en</strong> <strong>en</strong> T. van d<strong>en</strong> Hov<strong>en</strong><br />
(2004). Oestrog<strong>en</strong>e eff ect<strong>en</strong> in drinkwater <strong>en</strong><br />
oppervlaktewater uit de Maas. Rapport KWR<br />
04.045. Kiwa Water Research.<br />
8) Commissie Integraal Waterbeheer (2000).<br />
Emissie-immissie; prioritering van bronn<strong>en</strong> <strong>en</strong> de<br />
immissietoets.