thema klimaat - H2O - Tijdschrift voor watervoorziening en ...
thema klimaat - H2O - Tijdschrift voor watervoorziening en ...
thema klimaat - H2O - Tijdschrift voor watervoorziening en ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
gecreëerd, zowel óp als achter de dijk. Door<br />
zijn hoogte <strong>en</strong> zijn breedte zijn dijkdoorbrak<strong>en</strong><br />
van de baan. De Randstad is daarmee<br />
<strong>voor</strong> e<strong>en</strong>s <strong>en</strong> altijd optimaal beschermd.<br />
E<strong>en</strong> dijk die niet doorbreekt, kan te all<strong>en</strong><br />
tijde als vluchtroute word<strong>en</strong> gebruikt, wat in<br />
belangrijke mate bijdraagt aan de veiligheid.<br />
Daarnaast is door de breedte van de dijk<br />
ge<strong>en</strong> sprake meer van kwel in het achterland.<br />
De deltadijk vormt ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> nieuw<br />
landschappelijk elem<strong>en</strong>t. De deltadijk vormt<br />
e<strong>en</strong> visuele verbinding tuss<strong>en</strong> de leefomgeving<br />
<strong>en</strong> het water. Dit in teg<strong>en</strong>stelling tot de<br />
traditionele dijk, die e<strong>en</strong> barrière vormt tuss<strong>en</strong><br />
het water <strong>en</strong> de leefomgeving.<br />
De deltadijk biedt e<strong>en</strong> uitgelez<strong>en</strong> kans <strong>voor</strong><br />
multifunctioneel ruimtegebruik. De dijk<br />
biedt ruimte <strong>voor</strong> het combiner<strong>en</strong> van e<strong>en</strong><br />
aantal grote opgav<strong>en</strong>: de bagger-, bouw- <strong>en</strong><br />
wateropgave. Zowel op als in de dijk is ruimte<br />
<strong>voor</strong> won<strong>en</strong>, werk<strong>en</strong>, recreër<strong>en</strong>, transport <strong>en</strong><br />
wellicht opslag van kooldioxide.<br />
Kortom: De deltadijk is e<strong>en</strong> oplossing in de<br />
strijd teg<strong>en</strong> het water die heel dicht bij de<br />
behoefte <strong>en</strong> id<strong>en</strong>titeit van de Nederlander<br />
staat, namelijk de behoefte aan e<strong>en</strong><br />
collectieve veiligheid. Daarbij wordt met dit<br />
concept ge<strong>en</strong> schaarse ruimte teruggegev<strong>en</strong><br />
aan water, maar wordt nieuwe ruimte op<br />
<strong>en</strong> ín de dijk gecreëerd. Tegelijkertijd krijgt<br />
water de ruimte die het behoeft, alle<strong>en</strong> niet<br />
in de breedte, maar in de hoogte.<br />
De keuze is aan de Nederlander: nú op de<br />
deltadijk of straks onder water!<br />
Mario Hartog <strong>en</strong> Erik Luij<strong>en</strong>dijk (Grontmij)<br />
alle waterkering<strong>en</strong> zeker e<strong>en</strong> meter omhoog,<br />
alle<strong>en</strong> al op grond van de economische<br />
risico’s.<br />
Maar we hoev<strong>en</strong> het niet in de hoogte te<br />
zoek<strong>en</strong>. Zoek<strong>en</strong> in de breedte levert veel<br />
meer op. We gelov<strong>en</strong> niet meer in absolute<br />
veiligheid <strong>en</strong> er is grond g<strong>en</strong>oeg om brede<br />
dijk<strong>en</strong> te mak<strong>en</strong>. Mijn <strong>voor</strong>stel is daarom om<br />
alle primaire waterkering<strong>en</strong> van Nederland<br />
fl ink veel breder te mak<strong>en</strong>, liefst 300 meter of<br />
meer. Aangezi<strong>en</strong> het <strong>en</strong>kele ti<strong>en</strong>tall<strong>en</strong> jar<strong>en</strong><br />
zal dur<strong>en</strong> <strong>voor</strong>dat het werk is uitgevoerd,<br />
moet je nu al de ruimte die nodig is, de<br />
bestemming van waterkering gev<strong>en</strong>. Op die<br />
300 meter brede waterkering<strong>en</strong> mag je dan<br />
hier <strong>en</strong> daar wel bouw<strong>en</strong> <strong>en</strong> natuurgebied<strong>en</strong><br />
ontwikkel<strong>en</strong> mag ook. Het hoev<strong>en</strong> niet<br />
allemaal dijk<strong>en</strong> <strong>voor</strong> e<strong>en</strong>zame fi etsers te zijn.<br />
Voor de bebouwing op de brede dijk <strong>en</strong><br />
vlak erachter moet je dan wel rek<strong>en</strong>ing<br />
houd<strong>en</strong> met de kleine kans dat de begane<br />
grond <strong>en</strong>kele dag<strong>en</strong> fl ink nat is. De begane<br />
grond moet dus waterproof zijn. De schade<br />
bij extreem hoogwater zal niet groot zijn,<br />
want zodra het laagwater wordt kan je weer<br />
verder. De schade is klein, zeer klein in vergelijking<br />
met e<strong>en</strong> dijkdoorbraak.<br />
Ik pleit daarom <strong>voor</strong> brede dijk<strong>en</strong>, met waar<br />
mogelijk <strong>en</strong> opportuun e<strong>en</strong> tweede kering<br />
erachter, zodat de wateroverlast lokaal blijft.<br />
Brede dijk<strong>en</strong> gev<strong>en</strong> letterlijk <strong>en</strong> fi guurlijk<br />
‘ruimte op niveau’. E<strong>en</strong> dijklichaam met e<strong>en</strong><br />
helling die heel fl auw is, zal niet bezwijk<strong>en</strong><br />
als het water er overhe<strong>en</strong> loopt. Zo’n brede<br />
dijk zal ook niet word<strong>en</strong> weggeduwd of<br />
onderloops word<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> betrekkelijk lage,<br />
maar wel brede dijk - d<strong>en</strong>k aan 300 meter<br />
of meer - heeft als <strong>voor</strong>deel dat hij niet<br />
doorbreekt. De toplaag <strong>en</strong> de ev<strong>en</strong>tuele<br />
bebouwing moet dan wel waterproof zijn.<br />
Ook klei <strong>en</strong> gras kunn<strong>en</strong> daaraan voldo<strong>en</strong><br />
wanneer de helling van de dijk voldo<strong>en</strong>de<br />
fl auw is, d<strong>en</strong>k hierbij aan ongeveer 1 op 20.<br />
Brede dijk<strong>en</strong> met fl auwe helling<strong>en</strong> zijn e<strong>en</strong><br />
revolutie in ons deltad<strong>en</strong>k<strong>en</strong>. Er kan wel<br />
water over de dijk spoel<strong>en</strong>, maar de dijk<br />
breekt niet door. Dit betek<strong>en</strong>t dat het gevaar<br />
van e<strong>en</strong> overstroming vanuit de Noordzee of<br />
vanuit de rivier<strong>en</strong> wordt teruggebracht tot<br />
*<strong>thema</strong> opinie<br />
e<strong>en</strong> risico van wateroverlast zoals bij extreme<br />
reg<strong>en</strong>val. Wel lastig, e<strong>en</strong> partij water over de<br />
brede dijk, maar ge<strong>en</strong> gevaar <strong>voor</strong> doorbraak<br />
<strong>en</strong> ge<strong>en</strong> gevaar <strong>voor</strong> m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>lev<strong>en</strong>s <strong>en</strong> ge<strong>en</strong><br />
kans op maand<strong>en</strong> economische stilstand. Het<br />
water dat over de dijk komt, is binn<strong>en</strong> <strong>en</strong>kele<br />
dag<strong>en</strong> weggepompt <strong>en</strong> de schade is tijdelijk<br />
<strong>en</strong> lokaal. Je zou de schade dan ook goed<br />
kunn<strong>en</strong> verzeker<strong>en</strong>.<br />
Ge<strong>en</strong> smalle, maar brede dijk<strong>en</strong>, dat is het<br />
<strong>voor</strong>stel. Brede dijk<strong>en</strong> br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> het risico van<br />
dijkdoorbraak <strong>en</strong> overstroming terug tot<br />
het risico van wateroverlast door e<strong>en</strong> fi kse<br />
reg<strong>en</strong>bui. Niet tot je nek in het water, maar<br />
hooguit tot je <strong>en</strong>kels.<br />
Waarom hebb<strong>en</strong> we dat al niet veel eerder<br />
gedaan, waarom zijn de dijk<strong>en</strong> in ons land<br />
zo smal?<br />
Pier Vellinga (hoogleraar<br />
milieuwet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
<strong>klimaat</strong>verandering aan Wag<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> UR <strong>en</strong><br />
Vrije Universiteit van Amsterdam)<br />
H 2O / 22 - 2007<br />
35