thema klimaat - H2O - Tijdschrift voor watervoorziening en ...
thema klimaat - H2O - Tijdschrift voor watervoorziening en ...
thema klimaat - H2O - Tijdschrift voor watervoorziening en ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
(zie schema). RAMS is e<strong>en</strong> atmosferische<br />
model <strong>en</strong> kan in combinatie met de hydrologische<br />
modell<strong>en</strong> VIC of HBV de uitwisseling<br />
tuss<strong>en</strong> atmosfeer <strong>en</strong> landoppervlak<br />
simuler<strong>en</strong>. Hierdoor kan ook de terugkoppeling<br />
van verandering<strong>en</strong> in het landgebruik<br />
met de atmosfeer word<strong>en</strong> meeg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>.<br />
Hierbij is de aanname dat extreme droogte<br />
beter met e<strong>en</strong> gekoppeld model wordt<br />
gesimuleerd.<br />
De modell<strong>en</strong> word<strong>en</strong> gebruikt om zogehet<strong>en</strong><br />
synthetische <strong>klimaat</strong>sc<strong>en</strong>ario’s van 10.000<br />
jaar door te rek<strong>en</strong><strong>en</strong> 5) . Met behulp van de<br />
berek<strong>en</strong>de afvoer<strong>en</strong> <strong>en</strong> de bijbehor<strong>en</strong>de<br />
herhalingstijd<strong>en</strong> wordt e<strong>en</strong> kansverdeling<br />
gemaakt. Vervolg<strong>en</strong>s wordt e<strong>en</strong> selectie<br />
gemaakt van period<strong>en</strong> met de meest interessante<br />
afvoer<strong>en</strong> (hoge piek<strong>en</strong>, laagwater,<br />
langdurige extrem<strong>en</strong>, twee ope<strong>en</strong>volg<strong>en</strong>de<br />
hoogwatergolv<strong>en</strong>, etc). Om de eff ect<strong>en</strong><br />
van ev<strong>en</strong>tuele terugkoppeling<strong>en</strong> mee te<br />
nem<strong>en</strong>, word<strong>en</strong> deze gebeurt<strong>en</strong>iss<strong>en</strong> <strong>voor</strong><br />
e<strong>en</strong> aantal adaptatiestrategieën (onder<br />
andere verandering<strong>en</strong> in landgebruik) in het<br />
bov<strong>en</strong>stroomse deel van het stroomgebied<br />
doorgerek<strong>en</strong>d met het gekoppelde RAMS/<br />
VIC-model. Daarna word<strong>en</strong> de afvoer<strong>en</strong><br />
van de deelstroomgebied<strong>en</strong> in het hydrodynamische<br />
model SOBEK gebracht om de<br />
waterhoogte op elke locatie langs de hoofdwaterweg<br />
van de Rijn te bepal<strong>en</strong>. Als laatste<br />
kan dan met de waterhoogte <strong>en</strong> de herhalingstijd<br />
het risico (kans x schade) word<strong>en</strong><br />
bepaald. Dit gebeurt met e<strong>en</strong> e<strong>en</strong>voudig<br />
schademodel <strong>voor</strong> het hele stroomgebied<br />
van de Rijn dat landgebruik, het overstromingsgebied<br />
<strong>en</strong> de overstromingsdiepte<br />
combineert tot pot<strong>en</strong>tiële schade.<br />
Adaptatiestrategieën<br />
De modelresultat<strong>en</strong> gev<strong>en</strong> inzicht in waar<br />
de grootste eff ect<strong>en</strong> langs de Rijn gaan<br />
optred<strong>en</strong> als gevolg van <strong>klimaat</strong>verandering.<br />
Met deze inzicht<strong>en</strong> word<strong>en</strong> vervolg<strong>en</strong>s in<br />
e<strong>en</strong> paar workshops adapatatiestrategieën<br />
bepaald. Deze word<strong>en</strong> in de modell<strong>en</strong><br />
gebracht om daarna te bepal<strong>en</strong> of de<br />
maatregel<strong>en</strong> het risico reducer<strong>en</strong>.<br />
Eén van de mogelijke maatregel<strong>en</strong> is ret<strong>en</strong>tie.<br />
Het opvang<strong>en</strong> van water in tijdelijke ret<strong>en</strong>tie-<br />
De gesimuleerde afvoer bij Lobith <strong>voor</strong> de hoogwatergolf van 1993.<br />
Het project ACER loopt tot 2009 <strong>en</strong> wordt<br />
ondersteund door Besluit Subsidie Investering<strong>en</strong><br />
K<strong>en</strong>nisinfrastructuur (BSIK) Klimaat<br />
<strong>voor</strong> Ruimte <strong>en</strong> Rijkswaterstaat Waterdi<strong>en</strong>st.<br />
Ook bestaat e<strong>en</strong> nauwe sam<strong>en</strong>werking met<br />
het EU-project NEWATER op het gebied van<br />
bestuurlijke process<strong>en</strong> in het waterbeheer<br />
van de Rijn. Sam<strong>en</strong> word<strong>en</strong> <strong>en</strong>kele regionale<br />
casuss<strong>en</strong> in het stroomgebied geanalyseerd.<br />
gebied<strong>en</strong> zorgt er<strong>voor</strong> dat de hoogwaterpiek<br />
als het ware afgetopt wordt. In 1993 <strong>en</strong><br />
1995 zijn in Nederland duiz<strong>en</strong>d<strong>en</strong> m<strong>en</strong>s<strong>en</strong><br />
geëvacueerd als gevolg van dreig<strong>en</strong>de<br />
overstroming<strong>en</strong>. In Duitsland overstroomd<strong>en</strong><br />
lage del<strong>en</strong> van Keul<strong>en</strong>. Mede hierdoor zijn<br />
in Duitslandal nieuwe maatregel<strong>en</strong> gepland<br />
tot aan het jaar 2020. De grafi ek laat e<strong>en</strong><br />
resultaat zi<strong>en</strong> van het gekoppelde SOBEK/<br />
HBV-model <strong>voor</strong> de hoogwatergolf van 1993<br />
<strong>en</strong> het eff ect dat de in Duitsland geplande<br />
maatregel<strong>en</strong> op deze hoogwatergolf zou<br />
hebb<strong>en</strong>.<br />
Jero<strong>en</strong> Aerts (Instituut <strong>voor</strong><br />
Milieuvraagstukk<strong>en</strong>)<br />
Aline te Linde (Instituut <strong>voor</strong><br />
Milieuvraagstukk<strong>en</strong> / Deltares)<br />
Eddy Moors (Alterra)<br />
Rita Lammers<strong>en</strong> (Rijkswaterstaat<br />
Waterdi<strong>en</strong>st)<br />
NOTEN<br />
1) Middelkoop H., K. Daam<strong>en</strong>, D. Gell<strong>en</strong>s, W. Grabs, J.<br />
Kwadijk, H. Lang, B. Parmet, B. Schädler, J. Schulla<br />
<strong>en</strong> K. Wilke (2001). Impact of climate change<br />
on hydrological regimes and water resources<br />
managem<strong>en</strong>t in the Rhine basin. Climatic Change<br />
49, pag. 105-128.<br />
2) Lammers<strong>en</strong> R. (2004). Gr<strong>en</strong>soverschrijd<strong>en</strong>de eff ect<strong>en</strong><br />
van extreme hoogwater op de Niederrhein.<br />
3) Milieu- <strong>en</strong> Natuurplanbureau (2007). Nederland later.<br />
Tweede duurzaamheidsverk<strong>en</strong>ning, deel Fysieke<br />
leefomgeving Nederland.<br />
4) ACER. www.adaptation.nl.<br />
5) De Wit M. <strong>en</strong> T. Buishand (2007). G<strong>en</strong>erator of rainfal<br />
and discharge extremes for the Rhine and Meuse<br />
basins. RIZA-rapport 200.027. KNMI-publicatie 218.<br />
* <strong>thema</strong> achtergrond<br />
Veiligere<br />
Waalkade in<br />
Nijmeg<strong>en</strong><br />
In opdracht van Waterschap<br />
Rivier<strong>en</strong>land is begonn<strong>en</strong> met de<br />
bouw van e<strong>en</strong> veiligere hoogwaterkering<br />
aan de Waalkade in Nijmeg<strong>en</strong>.<br />
Hiermee moet Nijmeg<strong>en</strong> straks beter<br />
dan ooit beveiligd zijn teg<strong>en</strong> het<br />
rivierwater.<br />
Op 24 oktober gav<strong>en</strong> dijkgraaf Gerrit<br />
Kok van Waterschap Rivier<strong>en</strong>land<br />
<strong>en</strong> wethouder Hans van Hooft van<br />
de geme<strong>en</strong>te Nijmeg<strong>en</strong> het startsein <strong>voor</strong> de<br />
werkzaamhed<strong>en</strong>. Deze dur<strong>en</strong> tot eind 2008.<br />
Dijkgraaf Gerrit Kok (l.) <strong>en</strong> wethouder Hans van<br />
Hooft zett<strong>en</strong> de machine in werking die acht meter<br />
lange damwand<strong>en</strong> in de grond drukt. Dit gebeurt<br />
over vrijwel de hele Waalkade van Nijmeg<strong>en</strong>. Ze<br />
vorm<strong>en</strong> de ondergrondse basis <strong>voor</strong> de verbeterde<br />
hoogwaterkering (foto: Waterschap Rivier<strong>en</strong>land).<br />
Verschijningsdata<br />
D e verschijningsdata <strong>en</strong> de data waarop<br />
kopij <strong>voor</strong> het betreff <strong>en</strong>de nummer<br />
aangeleverd moet zijn, staan op e<strong>en</strong><br />
overzicht dat u kunt aanvrag<strong>en</strong> bij de<br />
redactie: (010) 427 41 65. Daar is ook e<strong>en</strong><br />
handleiding op te vrag<strong>en</strong> <strong>voor</strong> de artikel<strong>en</strong> in<br />
Platform.<br />
H 2O / 22 - 2007<br />
17