De stad waar <strong>Brel</strong> het vak leerde BRUSSEL
THEATER TOONE Poppentheatertheater Toone, waar <strong>Brel</strong> graag kwam, ligt de <strong>Brussel</strong>aars aan het hart gebakken. <strong>Het</strong> gebouw bestaat uit een kroeg en een poppentheatertje, waar de houten helden uit de toneelstukken <strong>van</strong> Toone aan het plafond hangen. De huidige directeur/poppenspeler, José Géal, werd op 10 december 1963 op het De Brouckèreplein gekroond als ‘Toone VII’. 86 REIZEN JANUARI <strong>2003</strong> dame met nep-Vuitton-tas, ‘een Belg die een Parijs publiek plat krijgt met een liedje over Amsterdam!’ ‘Dans le port d’Amsterdam / Y a des marins qui chantent / Les rêves qui les hantent / Au large d’Amsterdam…’ 1964. De zaal ontplofte bij de eerste uitvoering. <strong>Brel</strong> logeerde in het Métropole, toen hij de anarchist speelde in de film La Bande à Bonnot. Zakte daar met equipe en Yves Montand avond aan avond weinig Metropolitaans door, op een paar kilometer afstand <strong>van</strong> zijn huis met vrouw Miche en dochters Chantal, France en Isabelle. <strong>Brel</strong> was een belazerde vader. ‘PAS.’ De man die in 1955 in het voorprogramma <strong>van</strong> Bobbejaan Schoepen stond wordt geëerd in de Fondation JACQUES BREL Jacques <strong>Brel</strong> (geleid door dochter France <strong>Brel</strong>), aan het Oud-Korenhuisplein, op een pisboog <strong>van</strong> het Manneke Pis. Eindelijk grote letters <strong>Brel</strong> op een <strong>Brussel</strong>se gevel. In de expositie Een avond op tournee met <strong>Brel</strong> beleef je met een jonge <strong>Brel</strong> een optreden in Noord-Frankrijk. Eerst een scharrebakkige hotelentree, dan de kleedkamer met Gitanes, pillen tegen plankenkoorts en de kladtekst <strong>van</strong> Ne Me Quitte Pas onder glas, een fabuleus optreden in Olympia <strong>van</strong>uit de coulissen en een nazit in een stationsrestaurant, waar je <strong>Brel</strong> op een monitor kunt interviewen. Vinden we hier de waarheid over <strong>Brel</strong>s onstuimige leven met drank en vrouwen? Neen, zegt de voorlichter. ‘Vrouw Miche en dochter <strong>Brel</strong> geven hier een eerlijk eerbetoon.’ De voorlich- 1929: geboren op 8 april in <strong>Brussel</strong> 1953: Neemt in <strong>Brussel</strong> eerste plaat op 1954: Eerste optreden in de Olympia, Parijs 1959: ‘Ne me quitte pas’ verschijnt 1961: Vedette in de Olympia 1966: Afscheidsoptreden in de Olympia 1968-’73: Speelt in verschillende musicals en films 1974-’75: Verlaat Europa met zijn zeilboot Askoy 1976: Gaat op Hiva Oa wonen, Markiezenarchipel (Stille Zuidzee) 1977: Terugkeer naar Parijs voor opname laatste album 1978: Overlijdt aan longkanker op 9 oktober te Bobigny, Parijse voorstad. <strong>Brel</strong> wordt begraven op Hiva Oa ter waarschuwt voor de ‘slechte’ biografie <strong>van</strong> Mohamed el-Fers, die rept over de moeizame verhouding <strong>van</strong> <strong>Brel</strong> met dochters en vrouw. We eten <strong>Brel</strong>s favoriete garnalenkroketjes in restaurant Vincent (let op de keramieken visserstaferelen!) en daarna nog een keer in de Taverne du Passage. De betere restaurants in de beroemde eetstraten <strong>van</strong> <strong>Brussel</strong>, zonder lastige binnenhalers, met obers met witte jasjes en gouden tressen op de schouders, zwierig professioneel, en geen gegoochel met dimlicht of druipkaarsen. Twee kroketten op een bordje, gefrituurde zeewier ernaast, Gitane. In 1969 kreeg <strong>Brel</strong> te horen dat hij leverproblemen en longkanker had. ‘Laat mij maar naar de kloten gaan, het is mooi geweest en ik heb geen zin om als een ziek man door te gaan.’ <strong>Brel</strong> stierf in 1978 in kamer 305 <strong>van</strong> een ziekenhuis in Bobigny, voorstad <strong>van</strong> Parijs, aan longkanker. De man had een vliegtuigongeluk (hij had een vliegtuig) of een schipbreuk (en een boot) verdiend. ‘Le Grand Jacques’ ligt begraven op Hiva Oa, ‘het aarsgat <strong>van</strong> de wereld’, zegt biograaf Anthierens, in de buurt <strong>van</strong> schilder Paul Gauguin. In <strong>2003</strong> komen er in <strong>Brussel</strong> nieuwe <strong>Brel</strong>-exposities, dansspektakels, concerten en liedjesavonden. <strong>Het</strong> wordt vast een mooi <strong>Brel</strong>-jaar. ‘Ne me quitte pas’ (4 x). ∑