1 JOS DOUMA, VENI CREATOR SPIRITUS. DE MEDITATIE EN HET ...
1 JOS DOUMA, VENI CREATOR SPIRITUS. DE MEDITATIE EN HET ...
1 JOS DOUMA, VENI CREATOR SPIRITUS. DE MEDITATIE EN HET ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
fundamentele vragen voordoen die ik binnen het kader van deze studie niet kan beantwoorden. Wel wil<br />
ik hier nadrukkelijk stellen dat ik, als het gaat om het verwerken van belangrijke moderne hermeneutische<br />
inzichten in de gereformeerde homiletiek, op geen enkele wijze wens uit te komen bij een<br />
hermeneutiek die relativistisch is: een hermeneutiek die de werkelijkheid, ook de werkelijkheid van God,<br />
reduceert tot de menselijke interpretatie en de taal. Ons kennen is niet volmaakt en steeds in beweging,<br />
maar dat wil niet zeggen dat er aan die onvolmaakte kennis geen werkelijkheid beantwoordt. De tekst<br />
van de bijbel is en blijft de poort die toegang geeft tot de werkelijkheid van God. De moderne hermeneutiek<br />
daagt ons uit om over de omgang met die tekst opnieuw na te denken, maar voor mij blijft<br />
daarbij het uitgangspunt dat het gaat om een tekst die ontmoeting met God bemiddelt. 25<br />
Tenslotte de beweging van christologie naar pneumatologie: ook deze beweging zie ik als waardevol.<br />
De pneumatologie biedt als praktisch-theologisch kader waarbinnen nagedacht wordt over het concrete<br />
preekgebeuren meer mogelijkheden dan de christologie. Uiteraard betekent dat niet dat de christologie<br />
voor de homiletiek geen betekenis zou hebben in die zin dat een pneumatologisch benaderde prediking<br />
niet langer Christus-prediking zou zijn. Christus is en blijft het centrum van alle prediking: de verzoening<br />
die Christus tot stand heeft gebracht staat centraal. Maar voor het doordenken van homiletische<br />
vraagstellingen en speciaal van de vragen die in deze studie centraal staan, is het vruchtbaarder om de<br />
pneumatologie als uitgangspunt te nemen. 26<br />
4 De preek: explicatie en applicatie?<br />
Nu ik de omtrekken van een gereformeerd-homiletische theorie in beeld heb gebracht, is het ook<br />
mogelijk en nodig om een nadere invulling te geven op een voor het thema van deze studie (de betekenis<br />
van de meditatie voor het preekproces) aangelegen punt. Kort gezegd gaat het dan om de volgende<br />
vragen, die respectievelijk onder het gezichtspunt van het preekvoorbereidingsproces en van de preek als<br />
eindproduct van dat proces gesteld worden: Wat doet de predikant precies met de tekst waarover hij een<br />
preek maakt? en: Hoe is de preek onder het oogpunt van de voorgaande vraag te typeren? In de gereformeerde<br />
homiletiek is een heel gangbaar antwoord op beide vragen: explicatie en applicatie. De predikant<br />
legt in het preekvoorbereidingsproces de tekst uit, en past de uitgelegde tekst vervolgens toe op de<br />
gemeente. En de preek die het eindproduct vormt van een dergelijk proces heeft ook het karakter van<br />
uitleg en toepassing: een explicatief deel en een applicatief deel, een schema dat eventueel meerdere<br />
keren herhaald wordt. In deze paragraaf wil ik enkele kanttekeningen plaatsen bij dit explicatieapplicatie-model.<br />
Dat doe ik door eerst kort te verwoorden welke kritiek er op het schema is geleverd (a),<br />
door vervolgens twee gereformeerde homileten aan het woord te laten over het thema: Trimp en Velema<br />
(b) en door tenslotte te pleiten voor een nieuwe benadering waarin gebroken wordt met de explicatieapplicatie-terminologie<br />
(c). Deze nieuwe benadering werk ik daarna verder uit in de laatste twee paragrafen<br />
van dit hoofdstuk.<br />
12