Wat groeit en bloeit; waarnemingen uit het Nationaal Park - Stichting ...
Wat groeit en bloeit; waarnemingen uit het Nationaal Park - Stichting ...
Wat groeit en bloeit; waarnemingen uit het Nationaal Park - Stichting ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
<strong>Wat</strong> <strong>groeit</strong> <strong>en</strong> <strong>bloeit</strong>;<br />
waarneming<strong>en</strong> <strong>uit</strong> <strong>het</strong> <strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong><br />
Afgelop<strong>en</strong> zomer zijn de heideterrein<strong>en</strong> binn<strong>en</strong> <strong>het</strong><br />
<strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong> geïnv<strong>en</strong>tariseerd. E<strong>en</strong> greep <strong>uit</strong> de waarneming<strong>en</strong><br />
die onderzoekers Herman van der Bijtel <strong>en</strong><br />
Kees Goudsmits ded<strong>en</strong>:<br />
– de bij<strong>en</strong>wolf, e<strong>en</strong> grote graafwesp die op honingbij<strong>en</strong><br />
jaagt, werd aangetroff<strong>en</strong> langs zandpaadjes. Op de<br />
Remmerd<strong>en</strong>se Heide <strong>en</strong> op Breeve<strong>en</strong> zijn grote kolonies<br />
aanwezig, bestaande <strong>uit</strong> honderd<strong>en</strong> holletjes.<br />
– de rups<strong>en</strong>doder, e<strong>en</strong> lange smalle graafwesp met e<strong>en</strong><br />
rood achterlijf, graaft op vergelijkbare plekk<strong>en</strong> zijn<br />
holletje.<br />
– de heivlinder gaat op de gehele Heuvelrug in aantal<br />
achter<strong>uit</strong> <strong>en</strong> werd alle<strong>en</strong> nog aangetroff<strong>en</strong> op de Hoge<br />
Ginkel.<br />
– <strong>het</strong> heideblauwtje is met name in Breeve<strong>en</strong> <strong>en</strong> bij <strong>het</strong><br />
Egelmeer in grote populaties aanwezig.<br />
Heideblauwtje<br />
op dopheide<br />
(foto:<br />
H. vd Bijtel).<br />
– twee zeldzame sprinkhan<strong>en</strong>, <strong>het</strong> zoemertje <strong>en</strong> <strong>het</strong><br />
zanddoorntje, blek<strong>en</strong> op veel meer plaats<strong>en</strong> aanwezig<br />
te zijn dan tot dusverre werd aang<strong>en</strong>om<strong>en</strong>.<br />
– ook de boommarter heeft e<strong>en</strong> goed seizo<strong>en</strong> achter<br />
de rug. Naar schatting woond<strong>en</strong> er 5 à 6 par<strong>en</strong> binn<strong>en</strong><br />
de gr<strong>en</strong>z<strong>en</strong> van <strong>het</strong> <strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong>.<br />
– de das zet zijn gestage <strong>uit</strong>breiding voort.<br />
Opnieuw veel waarneming<strong>en</strong> <strong>uit</strong> de Amerongse<br />
Bov<strong>en</strong>polder:<br />
– regelmatig verbleef er deze zomer e<strong>en</strong> groep van<br />
maximaal 13 lepelaars. Hetzelfde geldt voor de<br />
visar<strong>en</strong>d, die zich tot diep in de zomer liet zi<strong>en</strong>.<br />
– de kwartelkoning broedde met 5 paartjes in de<br />
Bov<strong>en</strong>polder.<br />
– de wesp<strong>en</strong>spin heeft ook de Bov<strong>en</strong>polder bereikt <strong>en</strong><br />
is met ti<strong>en</strong>tall<strong>en</strong> exemplar<strong>en</strong> aanwezig.<br />
8<br />
Visar<strong>en</strong>d met<br />
prooi in de<br />
Blauwe Kamer<br />
(foto: R<strong>en</strong>k<br />
R<strong>uit</strong>er).<br />
– s<strong>en</strong>sationeel was de ontdekking van de zeldzame<br />
greppelsprinkhaan.<br />
– de rugstreeppad heeft <strong>het</strong> kwelmoeras gekoloniseerd.<br />
– tijd<strong>en</strong>s de Op<strong>en</strong> Dag liet e<strong>en</strong> kleine zilverreiger zich<br />
bewonder<strong>en</strong> vanaf <strong>het</strong> <strong>uit</strong>zichtpunt. Later werd ook de<br />
grote zilverreiger waarg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>.<br />
Waarneming<strong>en</strong> kunt u doorgev<strong>en</strong> aan Marco Glastra, Het<br />
Utrechts Landschap,<br />
tel. 030-2205555 of e-mail glastra@utrechtslandschap.nl<br />
Uitgave: secretariaat <strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong><br />
Utrechtse Heuvelrug i.o.<br />
Eindredactie:<br />
Susan Claess<strong>en</strong>s<br />
Coördinator communicatie <strong>en</strong> educatie<br />
e-mail: s.h.a.claess<strong>en</strong>s@ivn.nl<br />
Redactieadres:<br />
IVN Consul<strong>en</strong>tschap Utrecht<br />
Bunnikseweg 39<br />
3732 HV De Bilt<br />
Oplage: 2000<br />
Grafische verzorging <strong>en</strong> drukwerk:<br />
Hansson VPP
NATIONAAL PARK<br />
Utrechtse Heuvelrug i.o.<br />
Beheers- <strong>en</strong> Inrichtingsplan<br />
<strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong> klaar<br />
Laat uw stem<br />
hor<strong>en</strong><br />
Het plan bevat e<strong>en</strong> <strong>uit</strong>gebreide inv<strong>en</strong>tarisatie van <strong>het</strong><br />
gebied <strong>en</strong> e<strong>en</strong> overzicht van de doelstelling<strong>en</strong>.<br />
Belangrijkste onderdeel van <strong>het</strong> plan zijn natuurlijk de<br />
concrete voorstell<strong>en</strong> voor inrichting <strong>en</strong> beheer van <strong>het</strong><br />
<strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong>. E<strong>en</strong> kleine greep <strong>uit</strong> de inhoud:<br />
– e<strong>en</strong> voorstel voor de begr<strong>en</strong>zing van <strong>het</strong> <strong>Nationaal</strong><br />
<strong>Park</strong><br />
– e<strong>en</strong> overzichtskaart met alle barrières voor dier<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
voorstell<strong>en</strong> om deze op te loss<strong>en</strong><br />
– e<strong>en</strong> voorstel voor de recreatieve zonering van <strong>het</strong><br />
<strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong>. Waar moet <strong>het</strong> rustig blijv<strong>en</strong> <strong>en</strong> waar<br />
mag <strong>het</strong> best wat drukker zijn? En aanpassing van <strong>het</strong><br />
netwerk van wandel-, fiets- <strong>en</strong> r<strong>uit</strong>erpad<strong>en</strong><br />
– meer e<strong>en</strong>heid in de toegangsregels voor natuurterrein<strong>en</strong><br />
– e<strong>en</strong> betere sam<strong>en</strong>werking tuss<strong>en</strong> eig<strong>en</strong>ar<strong>en</strong> <strong>en</strong> beheerders<br />
op <strong>het</strong> vlak van toezicht <strong>en</strong> handhaving<br />
– betere informatieverstrekking aan de bezoekers van<br />
<strong>het</strong> <strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong>.<br />
U kunt zich voorstell<strong>en</strong> dat <strong>het</strong> nog heel wat voet<strong>en</strong> in de<br />
aarde had om over deze onderwerp<strong>en</strong> overe<strong>en</strong>stemming<br />
te bereik<strong>en</strong>. Er zijn veel partij<strong>en</strong> bij betrokk<strong>en</strong>, met ev<strong>en</strong><br />
zoveel m<strong>en</strong>ing<strong>en</strong>. Maar de led<strong>en</strong> van <strong>het</strong> Overlegorgaan<br />
1<br />
Nieuwsbrief<br />
NUMMER 5<br />
OKTOBER 2002<br />
Het eindconcept van <strong>het</strong> Beheers- <strong>en</strong> Inrichtingsplan voor <strong>Nationaal</strong><br />
<strong>Park</strong> Utrechtse Heuvelrug is af. Alle betrokk<strong>en</strong> partij<strong>en</strong> zijn <strong>het</strong> e<strong>en</strong>s<br />
geword<strong>en</strong> over e<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijke visie op de toekomst van <strong>het</strong><br />
<strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong> <strong>en</strong> de vertaling daarvan naar project<strong>en</strong> <strong>en</strong> maatregel<strong>en</strong>.<br />
Daarmee is e<strong>en</strong> belangrijke stap gezet om te kom<strong>en</strong> tot de<br />
officiële instelling van <strong>het</strong> <strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong>.<br />
zijn <strong>het</strong> onderling e<strong>en</strong>s geword<strong>en</strong>. En de bekroning is er<br />
straks natuurlijk met de instelling van <strong>het</strong> <strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong><br />
Utrechtse Heuvelrug.<br />
Laat uw stem hor<strong>en</strong><br />
Formeel hoeft slechts <strong>het</strong> Ministerie van Landbouw,<br />
Natuurbeheer <strong>en</strong> Visserij <strong>het</strong> plan te beoordel<strong>en</strong>. Maar <strong>het</strong><br />
Overlegorgaan wil van de bewoners <strong>en</strong> gebruikers van de<br />
Heuvelrug wet<strong>en</strong> hoe zij <strong>het</strong> plan beoordel<strong>en</strong>. De betrokk<strong>en</strong><br />
organisaties hebb<strong>en</strong> de plann<strong>en</strong> rond <strong>het</strong> <strong>Nationaal</strong><br />
<strong>Park</strong> al met hun achterban besprok<strong>en</strong>. Via de media is er<br />
ook al informatie gegev<strong>en</strong> over de voorstell<strong>en</strong>. Maar met de<br />
officiële oprichting in <strong>het</strong> verschiet wil <strong>het</strong> Overlegorgaan<br />
iedere<strong>en</strong> <strong>uit</strong>nodig<strong>en</strong> om mee te d<strong>en</strong>k<strong>en</strong> met <strong>het</strong> plan.<br />
Daarom word<strong>en</strong> naast e<strong>en</strong> inspraakavond ook drie inloopbije<strong>en</strong>komst<strong>en</strong><br />
georganiseerd. Doel van deze inloopbije<strong>en</strong>komst<strong>en</strong><br />
is om op e<strong>en</strong> informele wijze k<strong>en</strong>nis te nem<strong>en</strong> van<br />
de voorstell<strong>en</strong> <strong>en</strong> van gedacht<strong>en</strong> te wissel<strong>en</strong> met de opstellers.<br />
Zo zal er e<strong>en</strong> kleine pres<strong>en</strong>tatie zijn met kaartmateriaal.<br />
Daarnaast zal op iedere bije<strong>en</strong>komst e<strong>en</strong> aantal verteg<strong>en</strong>woordigers<br />
aanwezig zijn van <strong>het</strong> Overlegorgaan. U<br />
kunt hier uw vrag<strong>en</strong>, suggesties <strong>en</strong> opmerking<strong>en</strong> kwijt. Op<br />
Waar kan ik <strong>het</strong> plan inzi<strong>en</strong>?<br />
Het plan ligt ter inzage tijd<strong>en</strong>s de inloopbije<strong>en</strong>komst<strong>en</strong>. Maar<br />
ook in geme<strong>en</strong>tehuiz<strong>en</strong> <strong>en</strong> bibliothek<strong>en</strong> in <strong>het</strong> gebied. U kunt<br />
<strong>het</strong> plan download<strong>en</strong> vanaf de site:<br />
www.nationaalpark-utrechtseheuvelrug.nl. Mocht u e<strong>en</strong> eig<strong>en</strong><br />
exemplaar will<strong>en</strong> bestell<strong>en</strong>, dan kan dit via telefoonnummer<br />
030 – 258 25 28 (kost<strong>en</strong> 5 euro)
14 november is e<strong>en</strong> er inspraakbije<strong>en</strong>komst, waarbij led<strong>en</strong><br />
van <strong>het</strong> Overlegorgaan aanwezig zijn. De inspraakavond<br />
begint om 19.30 uur in Dorpshuis ‘De Twee Mark<strong>en</strong>’ te<br />
Maarn. Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> kunt u natuurlijk ook schriftelijk reager<strong>en</strong>.<br />
Dit kan nog tot 20 november. U kunt uw reacties z<strong>en</strong>d<strong>en</strong><br />
aan <strong>het</strong> secretariaat van <strong>het</strong> <strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong> (Postbus<br />
80300 3508 TH Utrecht). Alle mondelinge <strong>en</strong> schriftelijke<br />
reacties word<strong>en</strong> gebundeld <strong>en</strong> besprok<strong>en</strong> in <strong>het</strong> Overlegorgaan<br />
van januari 2003. Daar besl<strong>uit</strong> <strong>het</strong> Overlegorgaan<br />
welke opmerking<strong>en</strong> leid<strong>en</strong> tot wijziging van <strong>het</strong> plan.<br />
Sterr<strong>en</strong>team Mollebos aan de slag<br />
Het Beheers- <strong>en</strong> Inrichtingsplan noemt vier deelgebied<strong>en</strong><br />
die de kom<strong>en</strong>de jar<strong>en</strong> extra aandacht verdi<strong>en</strong><strong>en</strong> vanwege<br />
hun hoge natuurwaard<strong>en</strong> <strong>en</strong> hun betek<strong>en</strong>is voor <strong>het</strong> totale<br />
<strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong>. Per deelgebied zal e<strong>en</strong> ‘sterr<strong>en</strong>team’<br />
geformeerd word<strong>en</strong> waarin alle direct betrokk<strong>en</strong><strong>en</strong> verteg<strong>en</strong>woordigd<br />
zijn.<br />
Luchtfoto van werkgebied van sterr<strong>en</strong>team Mollebos.<br />
Duidelijk zichtbaar zijn de A12, de Zanderij, <strong>het</strong> maisveld<br />
<strong>en</strong> de verschill<strong>en</strong>de vakantiec<strong>en</strong>tra.<br />
Als eerste is <strong>het</strong> sterr<strong>en</strong>team Mollebos inmiddels van start<br />
gegaan. Werkgebied is de westpunt van <strong>het</strong> <strong>Nationaal</strong><br />
<strong>Park</strong>, geleg<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> Drieberg<strong>en</strong>, Doorn <strong>en</strong> Maarn. Dit<br />
gebied is van groot belang als schakel tuss<strong>en</strong> <strong>het</strong> <strong>Nationaal</strong><br />
<strong>Park</strong> <strong>en</strong> de natuurgebied<strong>en</strong> aan de noordzijde van de A12.<br />
Daarnaast heeft <strong>het</strong> e<strong>en</strong> belangrijke recreatieve functie<br />
voor omwon<strong>en</strong>d<strong>en</strong> <strong>en</strong> voor gast<strong>en</strong> van de campings <strong>en</strong><br />
bungalowpark<strong>en</strong>.<br />
2<br />
Inloopbije<strong>en</strong>komst<strong>en</strong><br />
Maandag 28 oktober van 19.30 uur tot 21.30 uur in<br />
<strong>het</strong> Dorpshuis te Leersum<br />
Wo<strong>en</strong>sdag 30 oktober van 19.30 uur tot 21.30 uur in<br />
<strong>het</strong> Hof van Rh<strong>en</strong><strong>en</strong><br />
Donderdag 31 oktober van 15.00 uur tot 17.00 uur in<br />
de Kraaybeekerhof te Drieberg<strong>en</strong><br />
Opdracht aan <strong>het</strong> sterr<strong>en</strong>team is om allereerst de situatie<br />
in <strong>het</strong> gebied goed in beeld te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>. C<strong>en</strong>traal staat<br />
daarbij de vraag of <strong>het</strong> int<strong>en</strong>sieve recreatieve gebruik van<br />
<strong>het</strong> gebied knelpunt<strong>en</strong> oplevert voor <strong>het</strong> functioner<strong>en</strong> van<br />
<strong>het</strong> toekomstige ecoduct over de A12 <strong>en</strong> de spoorbaan.<br />
Mocht dat zo zijn, dan zull<strong>en</strong> voorstell<strong>en</strong> word<strong>en</strong> <strong>uit</strong>gewerkt<br />
om dit ‘fless<strong>en</strong>hals-effect’ te verminder<strong>en</strong>.<br />
Verteg<strong>en</strong>woordigd in dit sterr<strong>en</strong>team zijn grondeig<strong>en</strong>ar<strong>en</strong>,<br />
recreatieondernemers, geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> (Drieberg<strong>en</strong>-<br />
Rijss<strong>en</strong>burg, Doorn <strong>en</strong> Maarn), Recreatieschap <strong>en</strong><br />
Rijkswaterstaat. De coördinatie is in hand<strong>en</strong> van Het<br />
Utrechts Landschap.<br />
Informatie: Marco Glastra, Het Utrechts Landschap<br />
tel: 030 – 220 55 55 of e-mail: glastra@utrechtslandschap.nl<br />
www.nationaalparkutrechtseheuvelrug.nl<br />
Vanaf 1 oktober is de website van <strong>het</strong> <strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong> ‘in de<br />
lucht’. De site is te vind<strong>en</strong> onder de naam: www.nationaalparkutrechtseheuvelrug.nl.<br />
Op de site vindt u onder andere informatie over de historie <strong>en</strong><br />
ontwikkeling van <strong>het</strong> gebied, over de flora <strong>en</strong> fauna <strong>en</strong> de cultuurhistorie.<br />
Verder is er informatie te vind<strong>en</strong> over de organisatie<br />
van <strong>het</strong> <strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong>. Onder <strong>het</strong> kopje ‘Actueel’ treft u de<br />
laatste informatie aan. Op dit mom<strong>en</strong>t staat er onder ‘Actueel’<br />
informatie over de inloopavond<strong>en</strong> <strong>en</strong> de inspraakavond. Mocht<br />
u <strong>het</strong> Beheers- <strong>en</strong> Inrichtingsplan will<strong>en</strong> lez<strong>en</strong>, dan kunt u dit<br />
via de site download<strong>en</strong>.<br />
Dus: kijk e<strong>en</strong>s op www.nationaalpark-utrechtseheuvelrug.nl
“E<strong>en</strong> aantal lan<strong>en</strong> op <strong>het</strong> landgoed, zoals die achter huize<br />
Remmerstein, ligg<strong>en</strong> op geaccid<strong>en</strong>teerd terrein. Het gaat<br />
hier om beuk<strong>en</strong>lan<strong>en</strong> met nauwelijks ondergroei. Als <strong>het</strong><br />
reg<strong>en</strong>t, stroomt al <strong>het</strong> water via de lan<strong>en</strong> naar b<strong>en</strong>ed<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> neemt e<strong>en</strong> laag zand mee. Het gevolg is dat door de<br />
jar<strong>en</strong> he<strong>en</strong> de lan<strong>en</strong> steeds dieper zijn <strong>uit</strong>geslet<strong>en</strong> <strong>en</strong> er<br />
onderaan de berg e<strong>en</strong> soort zandbank ontstond. De wortels<br />
van de bom<strong>en</strong> kwam<strong>en</strong> steeds meer bloot te ligg<strong>en</strong>.<br />
Het leek soms net e<strong>en</strong> beekbedding! Eerst hebb<strong>en</strong> we zelf<br />
<strong>het</strong> zand weer teruggebracht naar bov<strong>en</strong>, maar op e<strong>en</strong><br />
gegev<strong>en</strong> mom<strong>en</strong>t was er ge<strong>en</strong> houd<strong>en</strong> meer aan. Het<br />
lat<strong>en</strong> herstell<strong>en</strong> van de laan was echter e<strong>en</strong> kostbare<br />
zaak.”<br />
Het <strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong> i.o. bood <strong>uit</strong>komst. Onlangs zijn de<br />
lan<strong>en</strong> hersteld met behulp van e<strong>en</strong> projectsubsidie die de<br />
helft van de kost<strong>en</strong> dekt. Eerst is er e<strong>en</strong> soort puinlaag<br />
gestort, waar overhe<strong>en</strong> e<strong>en</strong> nieuwe zandlaag is gekom<strong>en</strong>.<br />
Eén van de k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> van <strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong> Utrechtse Heuvelrug i.o.<br />
is <strong>het</strong> heuvelachtige terrein. Dat dit soms ook problem<strong>en</strong> kan<br />
oplever<strong>en</strong>, was afgelop<strong>en</strong> jar<strong>en</strong> te zi<strong>en</strong> op landgoed Remmerstein.<br />
Dit landgoed ligt t<strong>en</strong> noordoost<strong>en</strong> van Rh<strong>en</strong><strong>en</strong>; de bewoners van<br />
deze omgeving k<strong>en</strong>n<strong>en</strong> allemaal <strong>het</strong> ‘Remmersteinse Bosch’.<br />
Mede-eig<strong>en</strong>aar mevr. L. Evelein-baronesse B<strong>en</strong>tinck legt <strong>uit</strong> wat er<br />
aan de hand was.<br />
Uitgeholde lan<strong>en</strong> weer begaanbaar<br />
3<br />
Lan<strong>en</strong> op Landgoed Remmerstein<br />
Daarnaast zijn gat<strong>en</strong> langs de laan gegrav<strong>en</strong> om <strong>het</strong><br />
water via de zijkant af te voer<strong>en</strong>. Nu blijft <strong>het</strong> zand beter<br />
ligg<strong>en</strong> <strong>en</strong> bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> de bom<strong>en</strong> bov<strong>en</strong>op de heuvel<br />
ook nog van <strong>het</strong> reg<strong>en</strong>water gebruik mak<strong>en</strong>. Ook voor<br />
de wandelaars is de situatie nu weer verbeterd.<br />
Het herstel verliep niet helemaal vlekkeloos, vertelt mevr.<br />
Evelein: “Eén van die gat<strong>en</strong> die bedoeld is om <strong>het</strong> water<br />
naar de zijkant af te voer<strong>en</strong>, kwam zo ongeveer <strong>uit</strong> in de<br />
tuin van huize Remmerstein. Dat was natuurlijk niet de<br />
bedoeling! Ook de kom<strong>en</strong>de jar<strong>en</strong> blijft <strong>het</strong> trouw<strong>en</strong>s nog<br />
wel oplett<strong>en</strong>. Het is e<strong>en</strong> blijv<strong>en</strong>de zorg, de toplaag wordt<br />
toch voor e<strong>en</strong> deel meegevoerd met <strong>het</strong> water in de<br />
afvoergat<strong>en</strong>. Maar zo erg als <strong>het</strong> was, zal <strong>het</strong> niet snel<br />
meer word<strong>en</strong>. Mijn zus <strong>en</strong> ik zijn blij dat op deze manier<br />
<strong>het</strong> <strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong> <strong>het</strong> landschap, de recreant <strong>en</strong> <strong>het</strong><br />
landgoed van di<strong>en</strong>st kan zijn.”<br />
Foto: Ni<strong>en</strong>ke Welle
Op 26 september g<strong>en</strong>ot<strong>en</strong> de kinder<strong>en</strong> van de Bosschool <strong>uit</strong> Doorn (onderdeel van Bartiméus)<br />
van natuurtheater met de ‘Bosgeest’. De kinder<strong>en</strong> werd<strong>en</strong> meeg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> in <strong>het</strong> <strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong>.<br />
Door middel van voel<strong>en</strong>, ruik<strong>en</strong> <strong>en</strong> hor<strong>en</strong> beleefd<strong>en</strong> zij de natuur. Aangezi<strong>en</strong> deze kinder<strong>en</strong><br />
visueel <strong>en</strong> verstandelijk gehandicapt zijn, is dit voor h<strong>en</strong> de manier om natuur te belev<strong>en</strong>.<br />
En, wat is er nu spann<strong>en</strong>der dan op pad te gaan met e<strong>en</strong> bosgeest in <strong>het</strong> <strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong>?<br />
Natuurtheater voor meervoudig<br />
gehandicapte kinder<strong>en</strong> in <strong>het</strong><br />
<strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong><br />
In de meeste Nationale <strong>Park</strong><strong>en</strong> in Nederland is natuurtheater<br />
e<strong>en</strong> jaarlijks terugker<strong>en</strong>de activiteit. Doel is<br />
omwon<strong>en</strong>d<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> andere manier natuur te lat<strong>en</strong> belev<strong>en</strong>.<br />
Over <strong>het</strong> algeme<strong>en</strong> wordt deze activiteit georganiseerd<br />
voor schoolkinder<strong>en</strong> <strong>uit</strong> de regio. In <strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong><br />
Utrechtse Heuvelrug i.o. is dit jaar gekoz<strong>en</strong> voor de doelgroep<br />
mindervalid<strong>en</strong>. Dit is e<strong>en</strong> doelgroep waar weinig<br />
natuuractiviteit<strong>en</strong> voor word<strong>en</strong> georganiseerd. Maar die<br />
zeker in dit <strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong> ruim verteg<strong>en</strong>woordigd is,<br />
door de vele instelling<strong>en</strong> die op de Heuvelrug gevestigd<br />
zijn.<br />
Het natuurtheater vond plaats op <strong>het</strong> rolstoelpad bij<br />
Hel<strong>en</strong>aheuvel te Doorn. Dit pad is aangelegd door<br />
Natuurmonum<strong>en</strong>t<strong>en</strong>, met subsidie van <strong>het</strong> <strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong>.<br />
De bosgeest wachtte de kinder<strong>en</strong> op in <strong>het</strong> bos. Hij vertelde<br />
dat hij in <strong>het</strong> bos leeft <strong>en</strong> wat hij daar zoal beleeft.<br />
Vervolg<strong>en</strong>s mocht<strong>en</strong> ze sam<strong>en</strong> met de bosgeest de natuur<br />
voel<strong>en</strong>, ruik<strong>en</strong> <strong>en</strong> hor<strong>en</strong>. Het programma werd afgeslot<strong>en</strong><br />
met e<strong>en</strong> echte cocktailparty van natuurgeur<strong>en</strong>. Alle kinder<strong>en</strong><br />
steld<strong>en</strong> hun eig<strong>en</strong> geur<strong>en</strong>cocktail sam<strong>en</strong>.<br />
Ook de pers was geïnteresseerd in deze activiteit. Zo<br />
kwam de NCRV opnames mak<strong>en</strong> bij <strong>het</strong> natuurtheater. Dit<br />
in <strong>het</strong> kader van <strong>het</strong> programma ‘de mooiste plek van<br />
Nederland’.<br />
4<br />
Kinder<strong>en</strong> van de Bosschool bewonder<strong>en</strong> de bosgeest.<br />
Internationale aandacht voor <strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong><br />
Op 31 juli bezocht e<strong>en</strong> internationaal gezelschap <strong>het</strong> <strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong>. Het ging om 26 stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>uit</strong> Afrika, Zuid-<br />
Amerika, Azië <strong>en</strong> Oost-Europa die in Delft e<strong>en</strong> opleiding milieukunde volg<strong>en</strong>. Het gezelschap werd toegesprok<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
rondgeleid door mevrouw De Stigter, voorzitter van <strong>het</strong> <strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong>, H<strong>en</strong>drike Geessink <strong>en</strong> Marco Glastra van Het<br />
Utrechts Landschap. C<strong>en</strong>traal stond de vraag hoe wij in Nederland in staat zijn om met e<strong>en</strong> groot aantal organisaties,<br />
elk met hun eig<strong>en</strong> belang, <strong>uit</strong>eindelijk toch tot één gezam<strong>en</strong>lijk plan te kom<strong>en</strong>. Ons <strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong> vormt in dit<br />
opzicht e<strong>en</strong> prachtig praktijkvoorbeeld!
Roept u maar........!<br />
In elke nieuwsbrief probeert de redactie e<strong>en</strong> actueel overzicht<br />
te gev<strong>en</strong> van de ontwikkeling<strong>en</strong>, waarneming<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
activiteit<strong>en</strong> in <strong>het</strong> <strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong>. Maar de redactie weet<br />
<strong>en</strong> ziet natuurlijk niet alles. Wij houd<strong>en</strong> ons aanbevol<strong>en</strong><br />
voor uw reactie, nieuws, waarneming<strong>en</strong> <strong>en</strong> andere leuke<br />
wet<strong>en</strong>swaardighed<strong>en</strong> <strong>uit</strong> <strong>het</strong> <strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong>. Of misschi<strong>en</strong><br />
heeft uw kind wel e<strong>en</strong> mooie tek<strong>en</strong>ing gemaakt van <strong>het</strong><br />
<strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong>? Of heeft u er e<strong>en</strong> heel mooie foto<br />
gemaakt? U kunt dit toez<strong>en</strong>d<strong>en</strong> aan de redactie. En wie<br />
weet staat dit in de volg<strong>en</strong>de nieuwsbrief. Dit kan naar<br />
<strong>het</strong> volg<strong>en</strong>de adres: s.h.a.claess<strong>en</strong>s@ivn.nl<br />
of naar:<br />
IVN Consul<strong>en</strong>tschap Utrecht<br />
t.a.v. Susan Claess<strong>en</strong>s<br />
Bunnikseweg 39 3732 HV De Bilt.<br />
Wij kijk<strong>en</strong> <strong>uit</strong> naar uw bericht!<br />
Amerongse Bov<strong>en</strong>polder: paradijs voor koniks.<br />
Sinds juli lop<strong>en</strong> er neg<strong>en</strong> koniks in de Amerongse<br />
Bov<strong>en</strong>polder. De paard<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> de belangrijke taak om<br />
<strong>het</strong> gebied op<strong>en</strong> <strong>en</strong> gevarieerd te houd<strong>en</strong>. Inmiddels word<strong>en</strong><br />
ze hierin bijgestaan door e<strong>en</strong> kleine kudde galloway<br />
runder<strong>en</strong>.<br />
5<br />
voorzitter<br />
mw. drs. A.D. de Stigter-Huising<br />
secretaris<br />
dhr. H. Smit<br />
coördinator communicatie <strong>en</strong> educatie<br />
mw. S.H.A. Claess<strong>en</strong>s<br />
led<strong>en</strong><br />
Sam<strong>en</strong>stelling<br />
Overlegorgaan<br />
dhr. drs. J.P.J. Lokker,<br />
Provincie Utrecht<br />
dhr. mr. W.J.P. van Nott<strong>en</strong>,<br />
Particuliere bos- <strong>en</strong> landgoedeig<strong>en</strong>ar<strong>en</strong><br />
mw. ir. H.M. Laporte,<br />
Particuliere bos- <strong>en</strong> landgoedeig<strong>en</strong>ar<strong>en</strong><br />
mw. Ch. C.V. Evelein-barones B<strong>en</strong>tinck,<br />
Particuliere bos- <strong>en</strong> landgoedeig<strong>en</strong>ar<strong>en</strong><br />
mw. mr. M. van Egmond,<br />
Staatsbosbeheer<br />
dhr. ing. L.A.S. Kling<strong>en</strong>,<br />
<strong>Stichting</strong> Het Utrechts Landschap<br />
dhr. ir. J.W.A. van Rijn van Alkemade,<br />
Ver<strong>en</strong>iging Natuurmonum<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
dhr. J. Overvest,<br />
Landbouworganisaties<br />
dhr. Th. Swart,<br />
Recreatieschap Utrechtse Heuvelrug, Vallei- <strong>en</strong> Kromme<br />
Rijngebied<br />
mw. W.C. Doorn-van der Houw<strong>en</strong>,<br />
Geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> Amerong<strong>en</strong>, Leersum, Rh<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong> Ve<strong>en</strong><strong>en</strong>daal<br />
dhr. D.J. Coehoorn,<br />
Geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> Maarn-Maarsberg<strong>en</strong>, Doorn, Drieberg<strong>en</strong>-<br />
Rijs<strong>en</strong>burg <strong>en</strong> Woud<strong>en</strong>berg<br />
mw. I. Kok,<br />
Recreatieondernemers<br />
dhr. drs. N. Papineau Salm,<br />
Natuur <strong>en</strong> Milieu federatie Utrecht<br />
dhr. ir. D. Vergunst,<br />
<strong>Wat</strong>erschapp<strong>en</strong><br />
mw. drs. J.C.M. Koopman,<br />
Ministerie van LNV, directie Noordwest
E<strong>en</strong> ander <strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong>:<br />
<strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong><br />
Duin<strong>en</strong> van Texel<br />
Het <strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong> Duin<strong>en</strong> van Texel biedt e<strong>en</strong> afwissel<strong>en</strong>d<br />
landschap met veel natte duinvallei<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> droge<br />
duin<strong>en</strong>, boss<strong>en</strong>, heideveld<strong>en</strong>, kwelders <strong>en</strong> e<strong>en</strong> <strong>uit</strong>gestrekte<br />
strandvlakte. Het totale gebied heeft e<strong>en</strong> grootte van<br />
ongeveer 4300 hectare.<br />
Op 1 mei 2002 zijn de Duin<strong>en</strong> van Texel, na vier voorbereidingsjar<strong>en</strong>,<br />
officieel ingesteld als <strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong>.<br />
Het proces van instelling is relatief kort <strong>en</strong> soepel verlop<strong>en</strong>.<br />
Dat komt waarschijnlijk mede doordat er slechts<br />
één beheerder <strong>en</strong> één geme<strong>en</strong>te bij betrokk<strong>en</strong> war<strong>en</strong>.<br />
Ook war<strong>en</strong> er ge<strong>en</strong> grote knelpunt<strong>en</strong>. De discussies die<br />
gevoerd zijn ging<strong>en</strong> met name over de campings in de<br />
duin<strong>en</strong>, ev<strong>en</strong>tuele <strong>en</strong>treegeld<strong>en</strong> <strong>en</strong> of <strong>het</strong> militaire oef<strong>en</strong>terrein<br />
wel of niet binn<strong>en</strong> de begr<strong>en</strong>zing zou vall<strong>en</strong>.<br />
Daarnaast wilde met name de lokale politiek voorkom<strong>en</strong><br />
dat de natuurbeschermingswet van toepassing zou word<strong>en</strong><br />
op de Texelse natuurgebied<strong>en</strong>. De <strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong><br />
status, zonder wettelijke verplichting<strong>en</strong>, zag m<strong>en</strong> als e<strong>en</strong><br />
beter alternatief.<br />
Het Beheers- <strong>en</strong> Inrichtingsplan is opgesteld voor de periode<br />
2000-2010. <strong>Wat</strong> betreft <strong>het</strong> natuurbeheer ligt de<br />
nadruk op <strong>het</strong> <strong>uit</strong>breid<strong>en</strong> van zoet-zout overgang<strong>en</strong>, <strong>het</strong><br />
toelat<strong>en</strong> van verstuiving in de duin<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>het</strong> in stand houd<strong>en</strong><br />
van natte duinvallei<strong>en</strong> door middel van plagg<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
maai<strong>en</strong>.<br />
Op Texel speelt recreatie e<strong>en</strong> grote rol omdat er jaarlijks<br />
meer dan 1 miljo<strong>en</strong> bezoekers kom<strong>en</strong>. Voorlichting aan<br />
de recreatieondernemers <strong>en</strong> recreant<strong>en</strong> is dan ook één<br />
van de speerpunt<strong>en</strong>. Er wordt mom<strong>en</strong>teel hard gewerkt<br />
aan de realisatie van <strong>het</strong> bezoekersc<strong>en</strong>trum <strong>en</strong> vier dec<strong>en</strong>trale<br />
informatiepunt<strong>en</strong>. Het bezoekersc<strong>en</strong>trum wordt<br />
fysiek onderdeel van EcoMare, c<strong>en</strong>trum voor wadd<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
Noordzee, dat jaarlijks reeds 300 duiz<strong>en</strong>d bezoekers trekt.<br />
De informatiepunt<strong>en</strong> word<strong>en</strong>, verspreid over Texel,<br />
ondergebracht bij drie recreatieondernemers <strong>en</strong> <strong>het</strong> VVV.<br />
Op de website www.npduin<strong>en</strong>vantexel.nl is meer informatie<br />
te vind<strong>en</strong> over <strong>het</strong> <strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong> Duin<strong>en</strong> van Texel.<br />
Enit Scholt<strong>en</strong>s<br />
Coördinator Voorlichting <strong>en</strong> Educatie<br />
<strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong> Duin<strong>en</strong> van Texel<br />
6<br />
Stemm<strong>en</strong> <strong>uit</strong> <strong>het</strong> bos<br />
Rubriek met de persoonlijke m<strong>en</strong>ing van m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> <strong>uit</strong> <strong>het</strong> gebied.<br />
André Karper werkt als vrijwilliger in <strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong><br />
Utrechtse Heuvelrug. Hij is consul voor Het Utrechts<br />
Landschap in plantage Willem III, tuss<strong>en</strong> Elst <strong>en</strong> Rh<strong>en</strong><strong>en</strong>.<br />
E<strong>en</strong> consul leidt excursies in <strong>het</strong> gebied <strong>en</strong> is de og<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
or<strong>en</strong> voor de boswachter. En hij g<strong>en</strong>iet er van al <strong>het</strong><br />
moois in <strong>het</strong> gebied.<br />
Bij binn<strong>en</strong>komst word<strong>en</strong> we <strong>en</strong>thousiast begroet door zijn Saarloos<br />
Wolfhond. “Mijn andere grote hobby, hond<strong>en</strong> <strong>en</strong> wolv<strong>en</strong>” zegt<br />
André. Hij is graag b<strong>uit</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong> g<strong>en</strong>iet van natuur. Vandaar dat hij, naast<br />
zijn werk, vrijwilliger is bij Het Utrechts Landschap. “Tjitske Lubach is<br />
boswachter voor dit gebied. Ik help haar hier op Plantage Willem III.<br />
Ik neem m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> mee op excursie in <strong>het</strong> gebied <strong>en</strong> we help<strong>en</strong> ieder<br />
jaar de padd<strong>en</strong> met de oversteek. Hier help<strong>en</strong> ook e<strong>en</strong> aantal dorpsg<strong>en</strong>ot<strong>en</strong><br />
aan mee” vertelt André. “Het is e<strong>en</strong> mooi gebied. Trouw<strong>en</strong>s,<br />
ik kan <strong>en</strong>orm g<strong>en</strong>iet<strong>en</strong> van de hele Utrechtse Heuvelrug.<br />
André Karper met zijn Saarloos Wolfhond.<br />
Belangrijk voor <strong>het</strong> gebied is <strong>het</strong> formaat, 6000 hectare. Er is wel versnippering,<br />
die zou verminderd kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> om de e<strong>en</strong>heid te vergrot<strong>en</strong>.<br />
Maar versnippering kan ook variatie g<strong>en</strong>oemd word<strong>en</strong>. En<br />
deze is groot. Van mooie heidegebied<strong>en</strong> tot zandafgraving<strong>en</strong>, boss<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> <strong>uit</strong>erwaard<strong>en</strong>. Om dit te behoud<strong>en</strong> is <strong>het</strong> e<strong>en</strong> goede zaak dat <strong>het</strong><br />
de status van <strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong> krijgt.<br />
Ik vind dat je m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> moet betrekk<strong>en</strong> bij de natuur. Zo krijg je draagvlak.<br />
M<strong>en</strong>s<strong>en</strong> will<strong>en</strong> ook graag meed<strong>en</strong>k<strong>en</strong> <strong>en</strong> meeprat<strong>en</strong> over de<br />
natuur. Hier moet ook rek<strong>en</strong>ing mee word<strong>en</strong> gehoud<strong>en</strong>. Ik heb zelf<br />
hond<strong>en</strong> <strong>en</strong> wil hiermee ook kunn<strong>en</strong> wandel<strong>en</strong> in <strong>het</strong> bos, net als<br />
zoveel andere m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>. Dus moet<strong>en</strong> er hond<strong>en</strong><strong>uit</strong>laatgebied<strong>en</strong> zijn,<br />
gezoneerd <strong>uit</strong>eraard. Maar de mogelijkheid moet er zijn. En dat geldt<br />
net zo goed voor moutainbikers, r<strong>uit</strong>ers <strong>en</strong> wandelaars. Als er te veel<br />
verbod<strong>en</strong> zijn is er ook weerstand. Je moet m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> aansprek<strong>en</strong> op<br />
wat kan <strong>en</strong> mag in de natuur.”
De rubriek ‘Het woord aan…’ biedt ruimte aan<br />
de led<strong>en</strong> van <strong>het</strong> Overlegorgaan om iets<br />
te vertell<strong>en</strong> over zichzelf <strong>en</strong> over de<br />
organisatie die zij verteg<strong>en</strong>woordig<strong>en</strong>.<br />
Deze keer Jochem Overvest,<br />
agrariër in Doorn.<br />
Het woord aan ....<br />
Jochem<br />
Overvest<br />
Led<strong>en</strong> van <strong>het</strong> Overlegorgaan aan <strong>het</strong> woord<br />
Welke organisatie verteg<strong>en</strong>woordigt u in <strong>het</strong><br />
Overlegorgaan?<br />
“Ik verteg<strong>en</strong>woordig <strong>het</strong> GLTO (Gewestelijke Land- <strong>en</strong><br />
TuinbouwOrganisatie). Ik woon dicht bij <strong>het</strong> <strong>Nationaal</strong><br />
<strong>Park</strong> <strong>en</strong> heb feeling met dit gebied. Vandaar dat GLTO mij<br />
destijds heeft b<strong>en</strong>aderd met de vraag om zitting te<br />
nem<strong>en</strong> in <strong>het</strong> Overlegorgaan nam<strong>en</strong>s alle collegaagrariërs<br />
in de regio. We overlegg<strong>en</strong> overig<strong>en</strong>s regelmatig<br />
met elkaar. Er is ook e<strong>en</strong> klankbordgroep, die zeker in<br />
de beginperiode van de oprichting regelmatig bij elkaar<br />
kwam. Dit overleg verloopt prima.”<br />
Op ontdekkingstocht<br />
in <strong>het</strong><br />
<strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong><br />
De natuurontdekkingstocht ‘Gro<strong>en</strong>e Glooier’ op<br />
Kwintelooij<strong>en</strong> is voor jonge natuurliefhebbers dé<br />
manier om <strong>het</strong> <strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong> Utrechtse Heuvelrug<br />
te belev<strong>en</strong>. Op dit natuur- <strong>en</strong> dagrecreatieterrein in<br />
Rh<strong>en</strong><strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> kinder<strong>en</strong> in de leeftijd van ongeveer<br />
6 tot 12 jaar allerlei opdracht<strong>en</strong> <strong>uit</strong>voer<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
zo op e<strong>en</strong> leuke manier veel ler<strong>en</strong> over plant<strong>en</strong>,<br />
bom<strong>en</strong> <strong>en</strong> dier<strong>en</strong>.<br />
Ook voor oudere kinder<strong>en</strong> <strong>en</strong> volwass<strong>en</strong><strong>en</strong> is<br />
Kwintelooij<strong>en</strong> e<strong>en</strong> goed startpunt om <strong>het</strong> <strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong><br />
te belev<strong>en</strong>. Vanaf <strong>het</strong> terrein, waar goede parkeermoge-<br />
7<br />
<strong>Wat</strong> will<strong>en</strong> de agrariërs bereik<strong>en</strong> binn<strong>en</strong> <strong>het</strong> <strong>Nationaal</strong><br />
<strong>Park</strong> i.o.?<br />
“De meerwaarde van <strong>het</strong> <strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong> voor de landbouw<br />
is beperkt. Dit heeft te mak<strong>en</strong> met de planologische<br />
werking. Bij de volg<strong>en</strong>de streekplann<strong>en</strong> <strong>en</strong> bestemmingsplann<strong>en</strong><br />
zal <strong>het</strong> gebied meer natuurfunctie krijg<strong>en</strong>. Dit<br />
kan belemmer<strong>en</strong>d werk<strong>en</strong> op de <strong>uit</strong>voering van e<strong>en</strong> agrarisch<br />
bedrijf. Maar, er zijn ook kans<strong>en</strong> voor de verbrede<br />
landbouw. Zo kunn<strong>en</strong> agrarische bedrijv<strong>en</strong> bed & breakfast<br />
opzett<strong>en</strong>, of zich richt<strong>en</strong> op verblijfsrecreatie. Ik vind<br />
de agrarische grond<strong>en</strong> binn<strong>en</strong> <strong>het</strong> <strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong> trouw<strong>en</strong>s<br />
erg mooi. Deze grond<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> naar mijn m<strong>en</strong>ing<br />
niet word<strong>en</strong> omgevormd tot<br />
natuur. Het zijn cultuurgrond<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> deze mog<strong>en</strong> van mij zeker blijv<strong>en</strong>.”<br />
<strong>Wat</strong> is uw favoriete plek op de<br />
Heuvelrug?<br />
“Deze heb ik ontdekt tijd<strong>en</strong>s de<br />
Op<strong>en</strong> Dag in mei. Ik b<strong>en</strong> gaan<br />
wandel<strong>en</strong> op die dag. Leuk trouw<strong>en</strong>s,<br />
die Op<strong>en</strong> Dag. Ik zag gebied<strong>en</strong><br />
die ik nog niet eerder had<br />
gezi<strong>en</strong>. Net b<strong>uit</strong><strong>en</strong> Elst, bij de<br />
Galg<strong>en</strong>berg, is e<strong>en</strong> mooi vergezicht<br />
over e<strong>en</strong> heidegebied. Ja,<br />
op<strong>en</strong> gebied<strong>en</strong> vind ik mooi. We<br />
moet<strong>en</strong> deze zeker behoud<strong>en</strong>. “<br />
lijkhed<strong>en</strong> zijn, kunn<strong>en</strong> diverse bewegwijzerde wandel- ,<br />
fiets- <strong>en</strong> r<strong>uit</strong>erroutes word<strong>en</strong> gevolgd.<br />
De ‘Gro<strong>en</strong>e Glooier’ is gemaakt in opdracht van IVN<br />
Consul<strong>en</strong>tschap Utrecht, met subsidie van <strong>het</strong> <strong>Nationaal</strong><br />
<strong>Park</strong>. De opdracht<strong>en</strong> staan in e<strong>en</strong> kleurrijk boekje vol<br />
tek<strong>en</strong>ing<strong>en</strong>, kaart<strong>en</strong>, ‘meetinstrum<strong>en</strong>t<strong>en</strong>’ <strong>en</strong> spelletjes.<br />
Veel van deze spel<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> thuis nog e<strong>en</strong> keer word<strong>en</strong><br />
gedaan.<br />
E<strong>en</strong> team van 8 kinder<strong>en</strong> in de leeftijd van 7 tot 10 jaar<br />
heeft de 4 km lange tocht in de praktijk getest. Hun op<strong>en</strong><br />
aanmerking<strong>en</strong> zijn in de definitieve versie van de<br />
‘Gro<strong>en</strong>e Glooier’ verwerkt. De tocht kon voor <strong>het</strong> eerst<br />
word<strong>en</strong> gevolgd op de Op<strong>en</strong> Dag van <strong>het</strong> <strong>Nationaal</strong> <strong>Park</strong><br />
op 18 mei jl. Deze ‘rugzak vol plezier’ bleek to<strong>en</strong> al<br />
mete<strong>en</strong> e<strong>en</strong> succes te zijn.<br />
Het boekje kan voor € 1,75 word<strong>en</strong> verkreg<strong>en</strong> bij diverse<br />
verkooppunt<strong>en</strong>. Voor adress<strong>en</strong> kunt u contact opnem<strong>en</strong><br />
met Susan Claess<strong>en</strong>s, tel. (030) 221 05 99 of via e-mail<br />
s.h.a.claess<strong>en</strong>s@ivn.nl.