De eenvoud en complexiteit van Opbrengstgericht Werken (PDF ...
De eenvoud en complexiteit van Opbrengstgericht Werken (PDF ...
De eenvoud en complexiteit van Opbrengstgericht Werken (PDF ...
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
onderwijsbehoeft<strong>en</strong> <strong>van</strong> leerling<strong>en</strong>, groep<strong>en</strong>/klass<strong>en</strong> <strong>en</strong> schol<strong>en</strong> te bepal<strong>en</strong> als basis<br />
voor instructiebeslissing<strong>en</strong> <strong>van</strong> groot belang. Toets<strong>en</strong> verschill<strong>en</strong> in de mate waarin ze<br />
deze informatie bied<strong>en</strong>. Cizek (2003) <strong>en</strong> Looney (2009) beschrijv<strong>en</strong> bijvoorbeeld dat<br />
externe gestandaardiseerde toets<strong>en</strong> vooral e<strong>en</strong> betrouwbaar beeld gev<strong>en</strong> <strong>van</strong> prestaties<br />
<strong>van</strong> leerling<strong>en</strong> in brede inhoudsgebied<strong>en</strong> (zoals ‘optell<strong>en</strong> <strong>en</strong> aftrekk<strong>en</strong>’ binn<strong>en</strong> het vak<br />
rek<strong>en</strong><strong>en</strong>). <strong>De</strong>ze toets<strong>en</strong> lat<strong>en</strong> zi<strong>en</strong> waarin de school sterk of zwak presteert, <strong>en</strong> de<br />
analyse <strong>van</strong> de toets<strong>en</strong> kan bijvoorbeeld leid<strong>en</strong> tot aanpassing<strong>en</strong> in het curriculum, of<br />
in de geplande instructietijd. <strong>De</strong> scores op deze gestandaardiseerde toets<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong><br />
echter niet altijd word<strong>en</strong> opgesplitst in gedetailleerde overzicht<strong>en</strong> <strong>van</strong> de specifieke<br />
onderdel<strong>en</strong> <strong>van</strong> de leerstof waarop leerling<strong>en</strong> zwak prester<strong>en</strong>. Die mate <strong>van</strong><br />
detaillering is wel nodig om te kunn<strong>en</strong> besliss<strong>en</strong> over de vereiste aanpassing<strong>en</strong> in<br />
lesplann<strong>en</strong> <strong>en</strong> instructie. Volg<strong>en</strong>s Cizek (2003) <strong>en</strong> Looney (2009) wordt dergelijke<br />
informatie vooral verkreg<strong>en</strong> met behulp <strong>van</strong> interne toets<strong>en</strong>, zoals methodegebond<strong>en</strong><br />
toets<strong>en</strong>, <strong>en</strong> in toets<strong>en</strong> <strong>en</strong> opdracht<strong>en</strong> die doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> zelf sam<strong>en</strong>stell<strong>en</strong> voor diagnostische<br />
activiteit<strong>en</strong>. <strong>De</strong>ze gegev<strong>en</strong>s zijn bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> vaker <strong>en</strong> eerder beschikbaar, dan<br />
opbr<strong>en</strong>gstgegev<strong>en</strong>s op basis <strong>van</strong> externe toets<strong>en</strong> die slechts één of tweemaal per<br />
schooljaar word<strong>en</strong> afg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>.<br />
b. E<strong>en</strong> vaste OGW-cyclus<br />
Het werk<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> vaste cyclus voor OGW (Boudette et al., 2005) biedt schol<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> lerar<strong>en</strong> houvast, het zorgt ervoor dat de OGW-kernactiviteit<strong>en</strong> op vaste tijdstipp<strong>en</strong><br />
in het schooljaar aan de orde kom<strong>en</strong>. <strong>De</strong> vaste afnamemom<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>van</strong> de CITOleerlingvolgsysteemtoets<strong>en</strong><br />
kunn<strong>en</strong> daarbij ‘natuurlijke’ mom<strong>en</strong>t<strong>en</strong> zijn om als school<br />
resultat<strong>en</strong> te evaluer<strong>en</strong>, nieuwe doel<strong>en</strong> te stell<strong>en</strong>, <strong>en</strong> de instructiestrategie per groep<br />
voor de kom<strong>en</strong>de periode te bepal<strong>en</strong>. <strong>De</strong> CITO-LOVS toets<strong>en</strong> word<strong>en</strong> aan het eind<br />
<strong>van</strong> het schooljaar, <strong>en</strong> halverwege het schooljaar (januari/februari) afg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>; de<br />
resultat<strong>en</strong> <strong>van</strong> de zomerafname vorm<strong>en</strong> de startsituatie voor het onderwijs in het<br />
volg<strong>en</strong>de leer- <strong>en</strong> schooljaar.<br />
<strong>De</strong> Plan-Do-Check-Act cyclus is in de onderwijspraktijk bek<strong>en</strong>d, in het<br />
eerderg<strong>en</strong>oemde FOCUS-project wordt e<strong>en</strong> iets andere cyclus gehanteerd, die niet<br />
start bij het stell<strong>en</strong> <strong>van</strong> de doel<strong>en</strong>, maar bij het analyser<strong>en</strong> <strong>van</strong> de onderwijsresultat<strong>en</strong>:<br />
het in kaart br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> <strong>van</strong> de beginsituatie op basis <strong>van</strong> prestatiefeedback (zie Figuur<br />
3). In de daarop volg<strong>en</strong>de fase word<strong>en</strong> idealiter oorzak<strong>en</strong> voor teg<strong>en</strong>vall<strong>en</strong>de<br />
prestaties onderzocht (bijv. door diagnostische toets<strong>en</strong> af te nem<strong>en</strong>, dan wel binn<strong>en</strong><br />
het schoolteam de gegev<strong>en</strong>s nader te analyser<strong>en</strong>, of het onderwijs in onderprester<strong>en</strong>de<br />
groep<strong>en</strong> te bestuder<strong>en</strong>, bijvoorbeeld op basis <strong>van</strong> lesobservaties).<br />
Het voordeel <strong>van</strong> het start<strong>en</strong> met de analyse <strong>van</strong> het huidige prestati<strong>en</strong>iveau is dat<br />
doel<strong>en</strong> niet zonder refer<strong>en</strong>tie naar de geld<strong>en</strong>de situatie word<strong>en</strong> geformuleerd,<br />
waardoor ze te hoog gegrep<strong>en</strong> of juist onvoldo<strong>en</strong>de ambitieus zoud<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> zijn.<br />
Vervolg<strong>en</strong>s kan er e<strong>en</strong> voor doelbereiking kansrijke onderwijsaanpak gekoz<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
uitgevoerd word<strong>en</strong>. Door middel <strong>van</strong> het tuss<strong>en</strong>tijds monitor<strong>en</strong> <strong>van</strong> de uitvoering <strong>van</strong><br />
het onderwijs (daarbij kunn<strong>en</strong> de methodedoel<strong>en</strong> e<strong>en</strong> belangrijke rol spel<strong>en</strong>) kan m<strong>en</strong><br />
ev<strong>en</strong>tuele problem<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong>tijds signaler<strong>en</strong> <strong>en</strong> oploss<strong>en</strong>. Immers, wanneer m<strong>en</strong> pas bij<br />
de volg<strong>en</strong>de afname <strong>van</strong> de CITO-LOVS-toets<strong>en</strong> de balans opmaakt is het bij<br />
teg<strong>en</strong>vall<strong>en</strong>de prestaties te laat voor bijsturing.<br />
14